زمینه‌های اجتماعی طب سنتی

تبلیغات رسمی صدا و سیما و دانشکده طب سنتی دانشگاه‌های معتبری مثل دانشگاه تهران گرچه به طب سنتی اعتبار داده‌اند ولی ریشه فراگیر شدن طب سنتی چیز دیگریست. این طب مشکلات زیادی بوجود آورده،معمولا از طریق این استدلال غلط که 'اگر فایده‌ای نداشته باشه ضرری هم نداره' وارد می‌شود ولی مشکل اصلی آن به تعویق انداختن درمان واقعی است.

پزشکی مدرن زبان تحقیر دارد، همیشه از بالا به پایین صحبت می‌کند. حق انسان بر بدن خود را نادیده می‌گیرد. لزومی نمی‌بیند که بیماری را به طور کامل توضیح بدهد، حتی توضیح کارکرد دقیق دارو‌ها را هم خارج از حیطه وظایف خود می‌داند. ممکن است بخش زیادی از این موارد فقط مربوط به اوضاع و احوال ایران باشد که متاسفانه به خاطر اختلاف طبقاتی شدید، جامعه پزشکان در آن طبقه‌ای برتر به حساب می‌آیند و طبق سنت از پیش تعریف شده‌ای حقوقی ورای حقوق باقی انسان‌ها دارند. می‌توانند ساعت‌ها بیمار را در شرایط سختی که دارد در مطب خود معطل کنند(گرچه بیمار از قبل وقت گرفته است) و کسی حق اعتراض ندارد. این مورد دردناکتر می‌شود وقتی فاجعه‌های اشتباه‌های پزشکی که اخیرا سر و صدا کرد را در نظر بگیریم و اینکه پزشک هیچ مسئولیتی در قبال اشتباه‌های خود نمی‌پذیرد. در کل زبان پزشکی مدرن هیچ انتخاب و اختیاری برای بیمار قائل نمی‌شود و همیشه بیمار را موجودی نادان فرض می‌کند.

طب سنتی در تقابل با این تحقیر فرصت عرض اندام پیدا می‌کند. چه طب سنتی زبانی مبتنی بر گفتگو دارد، احترام بیمار را حفظ می‌کند. تلاش می‌کند ریشه مشکل را و نحوه درمان را به بیمار توضیح بدهد و در کل پزشکی را غول بی شاخ و دم پیچیده‌ای که فهم آن نیاز به حداقل ۸ سال تحصیل و تجربه فراوان دارد نشان نمی‌دهد، بلکه پزشکی را چیزی ساده و قابل فهم برای همه توضیح می‌دهد که هرکسی با کمی مطالعه و گوش کردن به توصیه‌های پزشک می‌تواند حداقل اصول آن را یاد بگیرد. کاری با درست یا غلط بودن این گزاره‌ها ندارم، عوام فریبی این گزاره‌ها را هم انکار نمی‌کنم ولی واضح است که لحن و زبان طب سنتی بر اساس گفتگوست و زبان سلطه و تحقیر ندارد.

سالیان سال آدم‌ها توسط پزشکان تحقیر می‌شدند و دم نمی‌زدند، حالا دست‌آویز جدیدی پیدا کرده‌اند که به واسطه آن به شکلی به پزشکی مدرن و تحقیر‌های گذشته دهن کجی کنند، رابطه تحقیرآمیز گذشته را معکوس کنند و بگویند 'همه صحبت‌های شما فریب و بیخود بود و من خودم می‌فهمم که دردهایم به خاطر سردی زیاد است، طبع من هم بلغمیست. دکتر طب سنتی به من توضیح داده، با یک مقداری عرقیجات کم هزینه و آویشن و نبات و کنجد و روغن بنفشه و غیره هم همه مشکلاتم حل می‌شود، نیازی هم به این همه قرص و دارو شیمیایی نیست، همین عوارض این‌هاست که من را به این روز انداخته.'

به طور خلاصه طب سنتی جدای از تمام عوام‌فریبی و کاسب‌کاری و ضرر‌های بی‌حدی که به سلامت افراد وارد می‌کند(مهم‌ترین آن‌ها به تعویق انداختن درمان واقعی است) محصول اجتناب ناپذیر رفتار و زبان پزشکی مدرن است، و چه بسا اگر جامعه پزشکان از برج عاج خود پایین نیایند و زبان تشریحی‌تری اتخاذ نکنند این روند بیشتر و بیشتر فراگیر شود.