پارکینسون نوعی بیماری است که بیشتر افراد سالخورده را درگیر میکند؛ اما در جوانترها نیز ممکن است بُروز کند. علائم این بیماری حاصل تخریب تدریجی سلولهای عصبی در بخشهایی از مغز میانی است که کنترلکنندهی حرکات بدن است. علائم اولیه چندان چندان مهم بهنظر نمیرسند: احساس ضعف یا سفتی در یکی از اندامها (مثل پا) یا احساس لرزشی خفیف در یکی از دستها در هنگام استراحت. سرانجام، این لرزشها بیشتر و گستردهتر و عضلات سفت میشوند؛ درنتیجه حرکات آهسته و توازن و هماهنگی بین اندامها تضعیف میشود. با پیشرفت بیماری، افسردگی و مشکلات شناختی و دیگر مشکلات روانی و عاطفی نیز ممکن است بُروز کنند. بیماری پارکینسون معمولا در ۵۰ تا ۶۵سالگی آغاز میشود و درحدود ۱درصد جمعیت مسن جامعه را درگیر میکند. شیوع این بیماری در مردان اندکی بیشتر از زنان است و داروهایی برای درمان علائم و کاهش ناتوانی حاصل از بیماری وجود دارد.
اگر فردی مبتلا به بیماری پارکینسون باشد، باید دربارهی نحوهی پیشرفت بیماری خود آگاه باشد. او باید بداند به چه علائمی ممکن است مبتلا باشد و اینکه چه زمانی آن علائم آغاز میشوند و چگونه روی زندگی او تأثیر میگذارند. بااینحال، بیماری پارکینسون در خط مستقیمی حرکت نمیکند و مشخصکردن اینکه دقیقا به چه شکلی پیشرفت میکند، آسان نیست.
پارکینسون با دو دستهی اصلی علائم همراه است: ۱. علائمی که روی تواناییهای حرکتی فرد تأثیر میگذارند و به بُروز مشکلات حرکتی نظیر لرزش و سفت شدن عضلات منجر میشوند؛ ۲. علائم غیرحرکتی نظیر درد و ازدستدادن حس بویایی و زوال عقل هستند. فرد مبتلا ممکن است به تمام این علائم دچار نشود و نمیتوان پیشبینی کرد این علائم چقدر شدید خواهند بود یا اینکه سرعت وخامت آنها چگونه است. فردی ممکن است دچار لرزش کمی باشد؛ ولی زوال عقل شدیدی را تجربه کند. فردی دیگر ممکن است به لرزش دچار باشد؛ ولی مشکلی در تفکر و حافظه نداشته باشد. فردی نیز ممکن است به انواع علائم شدید مبتلا باشد. علاوهبراین، داروهایی که برای درمان پارکینسون استفاده میشوند، روی برخی افراد بهتر از دیگران نتیجه میدهند و این موضوع نیز مشکلی دیگر به این بیماری سخت پیشبینیپذیر میافزاید.
پارکینسون از الگوی گستردهای پیروی میکند. سرعت پیشرفت بیماری در افراد مختلف متفاوت است. علائم معمولا با گذشت زمان بدتر و علائم جدیدی در میانهی راه ظاهر میشوند. پارکینسون همیشه روی طول عمر فرد بیمار تأثیر نمیگذارد؛ اما میتواند موجب تغییر درخورتوجهی در کیفیت زندگی شود. بعد از حدود دَه سال، بیشتر افراد مبتلا حداقل با یک مشکل اصلی مانند زوال عقل یا ناتوانی جسمی درگیر خواهند بود.
عوامل مسبب بیماری پارکینسون کداماند؟
حرکات بدن را قسمتی از مغز تنظیم میکند که عقدههای قاعدهای (Basal Ganglia) نامیده میشوند. سلولهای این بخش به وجود تعادل مناسبی از دو ماده نیاز دارند که هر دو در انتقال ایمپالسهای عصبی نقش دارند: یکی دوپامین و دیگری استیلکولین. در بیماری پارکینسون، سلولهای تولیدشدهی دوپامین تخریب میشوند و تعادل بین این دو ناقل عصبی بههم میریزد.
