قفل هوا (Air-lock) نام های زیادی دارد که اغلب قفل تخمیر، حباب ساز و غیره نامیده می شود، اگرچه اصطلاح مناسب آن قفل هوا است. قفل هوا یک قطعه حیاتی از تجهیزات در فرآیند تخمیر است. در طول فرآیند تخمیر از ورود هوا یا اکسیژن به داخل محفظه تخمیر جلوگیری می کند و در عین حال اجازه می دهد گاز دی اکسید کربن یا هر گازی که در طی فرآیند تخمیر تولید می شود، خارج شود.
هوای اطراف ما دارای باکتری های میکروسکوپی است که ما نسبت به آنها مصون هستیم، اما مایع تخمیر ممکن است اینگونه نباشد. این باکتری ها به مواد در حال تخمیر حمله می کنند و فرآیند تخمیر مختل می شود. قفل هوا یک مانع بین هوا و مایع تخمیر کننده است. بدون قفل هوا، خطر ورود باکتری به محفظه تخمیر به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. استفاده صحیح و حفظ قفل هوا در طی فرآیند تخمیر، کلید رسیدن به نتایج عالی در محصول نهایی است.
در طی فرآیند تخمیر، مخمر قند را مصرف می کند و الکل و دی اکسید کربن تولید می کند. حباب های دی اکسید کربن به فضای بالای مایع حرکت می کند. با گذشت زمان، دی اکسید کربن افزایش می یابد. بدون قفل هوا، هیچ جای دیگری برای تجمع دی اکسید کربن وجود ندارد.
هر محفظه تخمیری دارای حداکثر فشاری است که می تواند تحمل کند. اگر فشار داخل تخمیر بیش از حد افزایش یابد، ممکن است درپوش از بین برود. اگر درب محکم در جای خود نگه داشته شود و بتواند فشار بیشتری را نسبت به خود تخمیر تحمل کند، احتمال قطع قرآیند تخمیر وجود دارد.
محفظه تخمیر معمولا دارای درپوش یا کلاهک است تا از ورود هوای بیرون به داخل ظرف جلوگیری کند. هوای محیط به طور معمول با گرد و غبار، گرده، خاک، مخمرهای وحشی، باکتری ها و سایر آلاینده ها آلوده است. این آلاینده ها می توانند کل فرآیند تخمیر را خراب کنند. بنابراین به راهی نیاز است تا هوای ناپاک را از تخمیر دور نگه داشت و در عین حال به گازهایی که در حال تجمع هستند، اجازه دهد خارج شوند.
اکثر قفل های هوا با مواد شفاف (مانند پلاستیک مناسب یا شیشه) برای ساخته می شوند. این اجازه می دهد تا داخل قفل هوا قابل دیدن باشد، که می تواند برای اطمینان از اینکه چیزی به داخل قفل هوا وارد نشود و همچنین علائم قابل مشاهده تخمیر مفید باشد.
حباب هایی که از طریق قفل هوا به سمت بالا می آیند ممکن است نشان دهنده تخمیر مخمر باشد. حباب های سریع ممکن است نشان دهنده تخمیر سریع باشند، در حالی که حباب های آهسته ممکن است نشان دهنده تخمیر کند باشد. اگر اصلا حباب نمی بینید، ممکن است فرآیند تخمیر متوقف شده باشد.
همه قفل های هوا یک ویژگی مشترک دارند. هدف این است که اجازه دهد گازهای حاصل از تخمیر از محفظه خارج شوند و در عین حال آلاینده ها را از آن دور نگه دارد. با این حال، دو نوع اصلی قفل هوا وجود دارد که هر طرحی دارای مزایا و معایب خود است. یک نوع قفل هوا به شکل s و نوع دوم قفل هوا سه تکه است.
قفل هوا به شکل s از یک تکه، معمولاً پلاستیکی، با شکل s تشکیل شده است. قفل هوای S شکل یکی از طرح های اصلی این وسیله است. قسمتی از قفل هوا را با آب استریل یا ضدعفونی کننده پر می کنند تا مانعی بین هوای محیط و محفظه ایجاد شود. همانطور که گازها در داخل تخمیر جمع می شوند، بصورت حباب از طریق آب داخل شکل s و سپس از بالای قفل هوا خارج می شوند. قفل های هوا به دلیل گرانش و فشار هوای اطراف ما کار می کنند.
قفل هوای سه تکه طرح جدیدتری است. در این طرح، قفل هوا از سه قطعه تشکیل شده است:
آب استریل تا یک خط پرکننده مشخص به پایه اضافه می شود، سپس پیستون را (سمت بازشو به سمت پایین) در بالای ساقه، با یک درپوش در بالا قرار می گیرد. همانطور که گازها در تخمیر جمع می شوند، حباب ها از طریق ساقه، پیستون و از پایین دهانه پیستون از داخل آب بالا می روند و از درپوش خارج می شوند. طرح سه تکه برای تمیز کردن آسان است. در صورت کف کردن بیش از حد ناشی از تخمیر، می توان قفل هوا را جدا کرد، هر قطعه را به صورت جداگانه تمیز کرد و سپس جایگزین کرد.
