عمل جراحی هموروئید یا همان بواسیر، بهعنوان یکی از راههای درمان قطعی شناخته میشود؛ اما بسیاری از بیماران پس از عمل نیز با بازگشت علائم مواجه میشوند. درک دلایل عود بواسیر پس از جراحی برای پیشگیری از تکرار آن حیاتی است. در این مقاله به بررسی دقیق عوامل، رفتارها و خطاهایی میپردازیم که باعث بازگشت بواسیر بعد از عمل میشوند.
رفتارهای پرخطر پس از جراحی هموروئید یکی از اصلیترین دلایل بازگشت مجدد بواسیر هستند. نشستن طولانیمدت، زور زدن هنگام اجابت مزاج، یا نادیده گرفتن توصیههای پزشک، فشار مضاعفی به رکتوم وارد میکند. بازگشت به سبک زندگی کمتحرک پس از جراحی، به جای استراحت فعال و تغذیه سالم، احتمال عود را افزایش میدهد. رعایت نکردن اصول مراقبتهای پس از عمل باعث شکست درمان و افزایش عود میشود.
تغذیه نامناسب پس از جراحی بواسیر یکی از مهمترین فاکتورهای خطر در عود مجدد بیماری است. استفاده از غذاهای کمفیبر مانند فستفود، برنج سفید، گوشت فرآوریشده و شیرینیها باعث یبوست مزمن میشود. یبوست باعث زور زدن هنگام دفع میشود که مستقیماً به عروق ناحیه مقعد فشار وارد میکند. در نتیجه، با وجود انجام عمل جراحی، هموروئید مجدداً ظاهر میشود. منبع:«دکتر واثقی | iraniansurgeryclinic»
یبوست مزمن حتی پس از عمل بواسیر، همچنان عامل اصلی در بازگشت علائم محسوب میشود. عبور مدفوع سفت باعث آسیب به محل جراحی و التهاب مکرر در رگهای مقعدی میشود. مصرف کم مایعات، تحرک پایین و بیتوجهی به نیاز طبیعی دفع، ریسک یبوست را بالا میبرد. درمان پایدار بواسیر بدون کنترل یبوست تقریباً غیرممکن است.
سبک زندگی کمتحرک و ساعات طولانی نشستن، بهویژه در مشاغل اداری، میتواند فشار مداومی به رگهای ناحیه رکتوم وارد کند. فشار ثابت به عروق هموروئیدی باعث اتساع مجدد و التهاب آنها میشود. نشستن طولانیمدت، حتی پس از جراحی موفق، میتواند فرآیند بهبود را کند و احتمال بازگشت بواسیر را افزایش دهد. فعال بودن بدن از عوامل کلیدی در پیشگیری از عود است.
وزن زیاد بدن بهویژه در ناحیه شکم و لگن، باعث افزایش فشار داخل شکمی میشود. این فشار مضاعف منجر به اتساع مجدد وریدهای هموروئیدی شده و نتایج جراحی را تضعیف میکند. چاقی همچنین باعث کاهش تحرک و افزایش ریسک یبوست میشود که به نوبه خود زمینهساز بازگشت بواسیر است. کنترل وزن بخش حیاتی از مراقبتهای بعد از عمل هموروئید محسوب میشود.
سیگار با تأثیر منفی بر عروق خونی و بافتهای ترمیمی، یکی از عوامل کمتر شناختهشده در عود بواسیر است. نیکوتین باعث تنگی عروق و اختلال در گردش خون ناحیه مقعد میشود. این وضعیت مانع ترمیم مناسب بافتهای آسیبدیده پس از جراحی شده و احتمال بازگشت التهاب را افزایش میدهد. ترک سیگار بهویژه در دوره بهبودی، تاثیر زیادی در پیشگیری از عود بواسیر دارد.
بسیاری از بیماران دچار بیماریهای زمینهای مانند سندرم روده تحریکپذیر، فشار خون بالا یا مشکلات کبدی هستند که خود عاملی برای عود بواسیر میشود. این بیماریها باعث نوسانات مکرر در دفع یا افزایش فشار داخل شکم میشوند. در صورت عدم کنترل این بیماریها، عمل جراحی فقط بهصورت موقتی علائم بواسیر را کاهش میدهد. درمان کامل مستلزم رویکرد جامع به سلامت عمومی بدن است.
پیروی نکردن از دستورالعملهای پس از عمل مانند مصرف منظم داروها، استفاده از وان آب گرم یا تغذیه مناسب، از مهمترین عوامل شکست درمان است. مراقبتهای بعد از عمل برای ترمیم صحیح و جلوگیری از التهاب ثانویه حیاتی هستند. هرگونه کوتاهی در این مرحله، میتواند محل جراحی را مستعد بروز بواسیر مجدد کند. آموزش درست بیمار قبل از ترخیص، نقش کلیدی در پیشگیری از عود دارد.
جراحی هموروئید راهحل نهایی نیست، بلکه بخشی از یک فرآیند درمانی چندمرحلهای است. بدون تغییر سبک زندگی و حذف عوامل زمینهساز، جراحی به تنهایی نمیتواند تضمینی برای عدم بازگشت بواسیر باشد. اغلب بیماران فکر میکنند بعد از جراحی همه چیز تمام شده و به روال قبلی بازمیگردند. این تفکر اشتباه، عامل اصلی عود مجدد است.
تغذیه کمفیبر و پرچرب
یبوست مزمن و بیتوجهی به زمان دفع
نشستن طولانیمدت و سبک زندگی بیتحرک
عدم مصرف آب کافی
چاقی و اضافهوزن
کشیدن سیگار و مصرف الکل
عدم پیروی از دستورات پزشکی پس از عمل
بیماریهای زمینهای گوارشی یا کبدی
برای پیشگیری از بازگشت بواسیر پس از عمل، باید سبک زندگی سالمی اتخاذ شود. مصرف میوه، سبزی، غلات کامل و نوشیدن آب فراوان نقش کلیدی دارد. همچنین انجام فعالیتهای ورزشی روزانه، کنترل وزن و ترک عادات مضر مانند سیگار، بسیار موثر است. با رعایت این نکات، احتمال بازگشت بواسیر بهشدت کاهش مییابد.
نتیجهگیری: پیشگیری هوشمندانه، شرط موفقیت جراحی
اگرچه عمل هموروئید میتواند تسکین فوری علائم را بههمراه داشته باشد، اما موفقیت بلندمدت آن در گرو رعایت سبک زندگی سالم است. آگاهی از دلایل عود، به بیماران کمک میکند تا رفتارهای اشتباه را اصلاح کنند و نتایج درمان را حفظ کنند. عود بواسیر قابل پیشگیری است، بهشرطی که بعد از عمل نیز درمان را ادامه دهیم.
