در سالهای اخیر در بسیاری از مراکز بخصوص در دانشگاه فرهنگیان بحث آموزش پژوهی بر سر زبان ها افتاده است. در روزها و هفته های اولیه همه گمان می کردند که منظور از آموزش پژوهی همان اقدام پژوهی و پژوهش در عمل است. ولی با وجود ارائه شیوه نامه ها و بخشنامه های جدید متوجه این موضوع شدند که سرفصل های این مقوله با مبحث اقدام پژوهی کاملا متفاوت است. در این رابطه اختلاف نظر های زیادی نیز در بین اساتید و مربیان ایجاد شد. و متوجه شدیم که تقریبا هر استادی به صورت سلیقه ای این مقوله را تعبیر می کند. بنا بر این لازم بود که شیوه نامه ای جدید در این رابطه تدوین شده و به صورت سراسری در میان دانش جویان ماده 28 و همچنین دانشگاه فرهنگیان منتشر گردد.
در دنیای پویا و پیچیده آموزشوپرورش امروز، معلمان و مربیان همواره به دنبال روشهایی هستند که نه تنها کیفیت تدریس را ارتقا دهند، بلکه یادگیری عمیق و ماندگار را برای دانشآموزان به ارمغان آورند. در این میان، آموزش پژوهی (درسپژوهی) به عنوان یک رویکرد نوین، مشارکتی و مبتنی بر تحقیق، به یکی از قدرتمندترین ابزارهای توسعه حرفهای معلمان و بهبود مستمر فرآیندهای آموزشی تبدیل شده است. آموزش پژوهی فراتر از یک «روش تدریس» صرف است؛ یک چرخه نظاممند از برنامهریزی، اجرا، مشاهده، بازاندیشی و بازنگری است که توسط گروهی از معلمان به صورت مشترک و با هدف حل مسائل واقعی کلاس درس انجام میشود. این فرآیند، یادگیری معلم و دانشآموز را در هم میتند و محیطی پویا برای کشف، نوآوری و رشد حرفهای ایجاد میکند.
اهمیت آموزش پژوهی در نظام آموزشی ایران بر کسی پوشیده نیست. با تأکید سند تحول بنیادین آموزشوپرورش بر «یادگیری چگونه یادگرفتن» و «توسعه حرفهای مستمر معلمان»، آموزش پژوهی به یک ضرورت راهبردی تبدیل شده است. این رویکرد به معلمان کمک میکند تا از حالت انتقالدهنده صرف اطلاعات خارج شده و به نقشهای پژوهشگر، طراح و تسهیلگر یادگیری تبدیل شوند. وقتی معلمان به صورت گروهی بر روی یک درس متمرکز میشوند، تجربیات، ایدهها و تخصص خود را به اشتراک میگذارند. این همکاری نه تنها منجر به طراحی درسهای غنیتر و مؤثرتر میشود، بلکه حس جامعه حرفهای و پشتیبانی متقابل را تقویت میکند، عاملی که در کاهش فرسودگی شغلی و افزایش رضایت حرفهای معلمان بسیار مؤثر است.
از منظر یادگیری دانشآموزان، آموزش پژوهی معجزه میکند. زمانی که یک درس بارها مورد بررسی، نقد و اصلاح قرار میگیرد، نهایتاً به شکلی ارائه میشود که با سبکهای یادگیری مختلف، سطح درک و نیازهای متنوع دانشآموزان هماهنگ است. این امر منجر به افزایش درگیری فعال دانشآموزان، تقویت تفکر انتقادی و حل مسئله، و نهایتاً دستیابی به یادگیری عمیقتر و معنادارتر میگردد. در واقع، آموزش پژوهی پلی است بین تئوریهای آموزشی پیشرفته و عمل روزمره در کلاس درس، که نتایج آن به وضوح در پیشرفت تحصیلی و رشد همهجانبه دانشآموزان قابل مشاهده است.
اجرای موفقیتآمیز فرآیند آموزش پژوهی نیازمند دانش، مهارت و ابزارهای مناسب است. بسیاری از معلمان با اشتیاق وارد این عرصه میشوند، اما به دلیل نبود الگوهای عملی واضح، نمونههای موفق بومیشده، راهنمای گامبهگام و مستندات استاندارد، در میانه راه دچار سردرگمی یا دلسردی میشوند. اینجاست که دسترسی به یک بانک جامع و حرفهای از فایلهای آموزشی در حوزه آموزش پژوهی — شامل طرح درسهای پژوهشی نمونه، گزارشهای کامل درسپژوهی، چکلیستهای ارزیابی، فرمهای مشاهده و تحلیل، و فیلمهای تدریس الگو — میتواند نقش یک راهنمای همراه و تسهیلگر را ایفا کند.
این منابع به معلمان کمک میکنند تا:
از صفر تا صد فرآیند آموزش پژوهی را به درستی و مطابق با آخرین استانداردهای آموزشی دنبال کنند.
از دوبارهکاری و آزمونوخطاهای پرهزینه زمانی جلوگیری کنند.
ایدههای نو و اثربخش را از نمونههای موفق کشف و در بافت کلاس خود به کار گیرند.
گزارشها و مستندات حرفهای مورد نیاز برای ارائه به مدیران، ارزیابان و جشنوارهها را به راحتی تهیه کنند.
ما در هلدینگ معلم بلاگ با درک این نیاز عمیق و با همکاری متخصصان مجرب آموزشوپرورش و معلمان پیشکسوت، کاملترین مجموعه منابع عملی و کاربردی آموزش پژوهی را گردآوری و تولید کردهایم. مجموعهای که نه تنها یک کتابخانه دیجیتال، بلکه یک دستیار هوشمند و همیشه در دسترس برای تحول در تدریس شماست.
آموزش پژوهی یک فرآیند مشارکتی و چرخهای است که در آن یک گروه از معلمان با همکاری یکدیگر، یک درس خاص را طراحی، اجرا، مشاهده، تحلیل و بازنگری میکنند. برخلاف روشهای سنتی که اغلب فردی و ثابت هستند، آموزش پژوهی بر بهبود مستمر، بازتاب جمعی و تطبیق درس با نیازهای واقعی دانشآموزان تأکید دارد. هدف نهایی، کشف بهترین روش ممکن برای تدریس یک مفهوم خاص است.
یک چرخه کامل آموزش پژوهی معمولاً بین ۴ تا ۸ هفته طول میکشد و شامل مراحل تشکیل گروه، انتخاب موضوع، طراحی درس، تدریس و مشاهده، تحلیل دادهها و بازنگری است. مهمترین منابع مورد نیاز، زمان اختصاصیافته برای جلسات همکاری معلمان، حمایت مدیریت مدرسه، و دسترسی به نمونهها و راهنمایهای عملی است. مجموعه منابع تخصصی ما تمامی فرمها، برنامههای زمانبندی و نمونههای موفق را در اختیار شما قرار میدهد تا این فرآیند را به شکلی کارآمد هدایت کنید.
بله، قطعاً. تمامی طرح درسهای پژوهشی، گزارشها و نمونههای عملی موجود در مجموعه ما، توسط تیمی از معلمان مجرب و ناظران آموزشی، مطابق با آخرین تغییرات کتابهای درسی و سند برنامه درسی ملی طراحی و بهروزرسانی شدهاند. شما میتوانید با اطمینان از هماهنگی کامل محتوا با استانداردهای رسمی، از این نمونهها به عنوان الگو یا پایه کار خود استفاده کنید.
شرکت فعال و مستند در فرآیندهای آموزش پژوهی یکی از معیارهای مهم در ارزیابیهای عملکرد، طرح طبقهبندی معلمان، و شرکت در جشنوارههایی مانند الگوهای تدریس برتر است. با استفاده از منابع ساختاریافته و حرفهای ما، شما میتوانید گزارشهای قوی، مستند و قابل دفاعی تهیه کنید که شایستگیها و دستاوردهای حرفهای شما را به بهترین شکل نشان دهد و مسیر پیشرفت شغلیتان را هموار کند.
بر اساس مسئله ای که در پاراگراف بالا توضیح دادیم ، آموزش پژوهی عبارت است از : برطرف نمودن مشکل درسی و یا اخلاقی به صورت موردی در یک دانش آموز خاص و ارائه فصل بندی دقیق و مستند شده از کار و در نهایت ارائه راهکارها و رسیدن به نتیجه درست. در واقع در این مورد برخلاف اقدام پژوهی می بایست صرفا بر روی یک کیس موردی انجام گردد و از ارائه راهکار و مطالعه عملی بر روی کلیه افراد کلاس پرهیز شود. چرا که یکی از تفاوت های مهم اقدام پژوهی با آموزش پژوهی در همین موضوع است.
در ارتباط با مراحل آموزش پژوهی می بایست خیلی دقت شود. مواردی که از سوی دبیر خانه دانشگاه فرهنگیان در ارتباط با مراحل آموزش پژوهی ذکر شده است به شرح زیر می باشد :
1. معرفی موقعیت (تحلیل موقعیت)
• توصیف:
• استنباط:
• بازنگری:
• قضاوت و مسأله¬یابی ( بررسی تفاوت بین انتظارات و سطح مطلوب یا وضعیت موجود بررسی شده )
2. تبیین مسأله شناسایی شده: ( به همراه دلایل و مستندات آن و دانش پشتیبان)
( جمع¬آوری دانش پشتیبان و تدوین آن بنا به ماهیت موضوع و تلاش پژوهشگر، حجم متفاوتی خواهد داشت. بنابراین با توجه به داده¬های گردآوری شده، می¬تواند این تیتر، صفحات متعددی را به خود اختصاص دهد و به این قالب ضمیمه شود).
3. راه¬حل ها یا ایده های انتخابی آموزش¬پژوهی
4. ایده یا راه¬حل انتخابی، دلایل و مستندات آن
در هر یک از موارد ذکر شده می بایست به صورت مستندسازی و عملی کلیه مراحل را تا حصول نتیجه درست دنبال کنیم.
فراخوان اقدام (Call to Action) اولیه:
آمادهاید تا تجربه تدریس خود را متحول کنید و به یک معلم‑پژوهشگر تأثیرگذار تبدیل شوید؟ همین حالا وارد دنیای حرفهای آموزش پژوهی شوید. با کلیک بر روی دکمه زیر، میتوانید بسته نمونه رایگان شامل یک طرح درس پژوهشی کامل و یک چکلیست ارزیابی را دریافت کرده و قدرت منابع ما را از نزدیمحک بزنید. فرصت ساختن کلاسهای پویا، مشارکتی و بهیادماندنی از امروز آغاز میشود.
مفهوم آموزش پژوهی در عرصه عمل درست همان چیزی را در ذهن مخاطب تداعی می کند که در ارتباط با اقدام پژوهی شاهدش هستیم. در واقع در این مقوله نیز تاکید همه صاحبنظران بر روی مباحث عملی و راهکارهای عملی و قابل اجرا بر روی محصلان بوده است. در این ارتباط شاهد هستیم که اهمیت و ضرورت کار عملی دو چندان شده است. قابل پیش بینی است که احتمالا در سالهای بعد بیشترین تاکید بر روی مسئله کار عملی باشد و مستندات کتبی چندان به کار نیاید. بنا بر این توصیه این حقیر این است که از همین ابتدای امر بنای کار خود را بر مستندات عملی و قابل اجرا گذاشته و از کاغذ بازی بپرهیزید.
فرآیند آموزش پژوهی با شناسایی یک مسئله واقعی و ملموس در کلاس درس آغاز میشود؛ مسئلهای که یادگیری دانشآموزان را تحت تأثیر قرار داده است. این مسئله میتواند ضعف در درک یک مفهوم درسی، کاهش مشارکت دانشآموزان، یا دشواری در اجرای یک روش تدریس خاص باشد. انتخاب صحیح مسئله، ستون فقرات آموزش پژوهی است و اگر بهدرستی انجام نشود، کل فرآیند از مسیر اثربخشی خارج خواهد شد. معلمان حرفهای با مشاهده دقیق کلاس و تحلیل رفتارهای یادگیری دانشآموزان، این مسئله را بهصورت شفاف و قابل پژوهش تعریف میکنند.
در این مرحله، گروهی از معلمان همپایه یا همرشته گرد هم میآیند و با استفاده از تبادل تجربه، منابع علمی و اهداف برنامه درسی، یک طرح درس پژوهشی دقیق طراحی میکنند. این طرح درس تفاوت اساسی با طرح درسهای معمول دارد؛ زیرا در آن پیشبینی واکنشهای دانشآموزان، نقاط چالشبرانگیز یادگیری و روشهای مشاهده دقیق رفتار یادگیرندگان لحاظ میشود. استفاده از نمونه طرح درسهای استاندارد، مسیر طراحی را کوتاهتر و حرفهایتر میکند.
یکی از اعضای گروه، درس طراحیشده را در کلاس اجرا میکند و سایر اعضا بهعنوان مشاهدهگر در کلاس حضور دارند. نکته مهم این است که تمرکز مشاهدهگران بر عملکرد معلم نیست، بلکه بر نحوه یادگیری، تفکر و واکنش دانشآموزان متمرکز است. دادههای این مرحله، ارزشمندترین بخش آموزش پژوهی محسوب میشود و پایه تحلیلهای بعدی را شکل میدهد.
پس از اجرای درس، اعضای گروه در یک جلسه تخصصی، مشاهدات خود را تحلیل میکنند. نقاط قوت، نقاط ضعف، لحظات کلیدی یادگیری و موانع درک دانشآموزان بهدقت بررسی میشود. سپس طرح درس اصلاح شده و برای اجرای مجدد یا استفاده در کلاسهای دیگر آماده میگردد. این مرحله، قلب آموزش پژوهی و نقطه تمایز آن با روشهای سنتی تدریس است.
همانطور که اشاره گردید مفهوم آموزش پژوهی نخستین بار در دانشگاه فرهنگیان به وجود آمد و به تدریج در لابه لای بخشنامه های آموزش و پرورش نیز دیده شد. در دانشگاه فرهنگیان به دلیل اینکه نیاز است که معلمانی زبده تحویل جامعه داده شود ، از همان ابتدای امر آنان را به کار عملی علاقه مند می کنند. اهمیت کار عملی در قالب مواردی چون آموزش پژوهی در این است که دانشجویان این مراکز علمی می آموزند که برای مهارت محوری در آینده مستندات کتبی اهمیتی بسیار کمتر از فعالیت های عملی دارد.
آنان با توجه به فعالیت هایی که در ماده درسی آموزش پژوهی به عنوان کارآموز در مدارس می گذرانند ، مادگی پیدا می کنند که در سالهای آینده نیز در فعالیت های خود تحت عنوان اقدام پژوهی به همین شیوه استناد کنند. با توجه به موارد مطرح شده درک اهمیت مقوله آموزش پژوهی در دانشگاه فرهنگیان کار ساده ای است.
همانطور که گفتیم مفهوم آموزش پژوهی نخستین بار در دانشگاه فرهنگیان و برای دانشجویان ماده 28 بیان گردید. با این حال بعد از چندین ماه این اصطلاح در میان سایر معلمین مشغول به کار نیز رواج یافت. آموزش پژوهی در مقطع ابتدایی شامل همین موارد است. در واقع معلمان مقطع ابتدایی می توانند در کنار اقدام پژوهی خود ، از انجام آموزش پژوهی و کسب امتیاز این مورد نیز بهره مند شوند. حتی این امکان وجود دارد که با انتخاب موضوع فردی در اقدام پژوهی از همان عنوان در فعالیت آموزش پژوهی خود نیز استفاده نموده و تنها فرمت و قالب بندی آن را به صورت شیوه نامه آموزش پژوهی در بیاورند. این کار باعث می شود که از انجام یک فعالیت عملی از دو طریق بتوانند امتیاز کسب کنند.
ارتقای مهارتهای حرفهای و پژوهشی
افزایش اعتماد به نفس در تدریس
تولید مستندات قابل ارائه در ارزیابیها و جشنوارهها
تقویت روحیه کار گروهی و یادگیری مشارکتی
تبدیل معلم از مجری محتوا به معلم‑پژوهشگر
یادگیری عمیق و مفهومی
افزایش مشارکت فعال در کلاس
تقویت تفکر انتقادی و حل مسئله
بهبود نگرش نسبت به درس و مدرسه
تجربه کلاسهای پویا و هدفمند
آموزش پژوهی یک بازی «برد‑برد» است؛ هم معلم رشد میکند و هم دانشآموز.
همانطور که ذکر گردید موضوعات آموزش پژوهی تا حد زیادی شبیه به موضوعات اقدام پژوهی می باشد. به عنوان مثال می توان به موضوعات زیر اشاره نمود.
لیست نمونه موضوعات پیشنهادی
آموزش پژوهی آموزگار پایه دوم ابتدایی چگونگی ارتقای فرآیند یاددهی یاگیری نشانه های هم آوا را در دانش آموزانم
آموزش پژوهی آموزگار سوم ابتدایی چگونگی برطرف کردن اضطراب وترس دانش آموزان از مدرسه
آموزش پژوهی آموزگار ابتدایی بررسي ميزان موفقيت دانش آموزان ديرآموزپايه اول درطرح تلفيقي
آموزش پژوهی آموزگار چگونگی کاهش مشکل ناسازگاری گفتاری دانش آموزم
آموزش پژوهی معلم کلاس چهارم ابتدایی افزایش عملکرد دانش آموزانم در الگویابی وتقارن
آموزش پژوهی معلم پایه پنجم ابتدایی رفع اختلال رفتار دانش آموز با پدر و مادرش به روش غیر مستقیم داستان
آموزش پژوهی معلم ششم ابتدایی چگونگی پرورش حافظه ی دیداری دانش آموزان دختر
آموزش پژوهی معلم ابتدایی چگونگی کاهش استرس دانش آموزم
آموزش پژوهی دبیران ادبیات چگونگی علاقه مند کردن دانش آموز کم توان ذهنی به نوشتن و پرسش
آموزش پژوهی ریاضی دبستان چگونگی بر طرف نمودن مشکل لوس بودن دانش آموزم
آموزش پژوهی دبستان بر طرف کردن مشکل عدم یادگیری دانش آموز کم شنوایم در پایه سوم
نمونه آموزش پژوهی دبستان چگونگی کاهش مشکل روخوانی دانش آموزم که لکنت زبان داشت
نمونه آموزش پژوهی معلمان دبستان چگونگی حل مشکل دروغگویی در دانش آموزم
آموزش پژوهی معلمان سوم دبستان چگونگی بر طرف کردن مشکل پرخاشگری در دانش آموزم
آموزش پژوهی آموزگاران دبستان چگونگی تقویت کاربرد آموخته های درس علوم در زندگی روزمره
آموزش پژوهی معلمان دبستان چگونگی ترغیب دانش آموزان به نماز
تدوین آموزش پژوهی معلمان ابتدایی چگونگی علاقه مند نمودن فرزند طلاق به آموزش
تدوین آموزش پژوهی مرتبط با شغل معلمی چگونگی تقویت خوب دیدن وخوب شنیدن (خلاقیت)
آموزش پژوهی معلمان پایه سوم ابتدایی چگونگی بر طرف نمودن عدم اعتماد به نفس و کم حرفی
تدوین آموزش پژوهی آموزگاران دبستان چگونگی افزایش ایمان دانش آموزان
آموزش پژوهی آموزگاران پایه چهارم دبستان ایجاد انگیزه ی حضور در مدرسه ، کلاس و خواندن درس
دانلود آموزش پژوهی آموزگاران دبستان تبدیل دو دانش آموز بیش فعال و بی انضباط نابهنجار
آموزش پژوهی آموزگاران دبستان پایه چهارم آموزش استفاده بهینه از فضای مجازی در نظام تعلیم و تربیت
نمونه آموزش پژوهی آموزگاران دبستان چگونگی عادت دادن دانش آموزان به احادیث
آموزش پژوهی آموزگاران چهارم دبستان تحلیل دانش های زبانی کتاب فارسی خوانداری
تدوین آموزش پژوهی معلمان دبستان چگونگی ترغیب دانش آموزان کلاس چهارم ابتدایی به رعایت انضباط
آموزش پژوهی معلمان پایه چهارم دبستان چگونگی راهنمایی دانش آموزان کلاس چهارم به مطالعه غیر درسی
آموزش پژوهی چهارم دبستان چگونگی تبدیل حس حسادت دانش آموزان کلاس چهارم فعال به رقابت
نمونه آموزش پژوهی هنرآموز طراحی دوخت نهادینه کردن فرهنگ مراقبت از وسایل کارگاه در هنر جویان
آموزش پژوهی هنرآموز ساخت و تولید علاقمند کردن دانش آموزان پایه سوم در درس الگوسازی
آموزش پژوهی هنرآموز معماری افزايش انگيزه پايه دهم معماري به يادگيري درس نقشه كشي ساختمان
نمونه آموزش پژوهی هنرآموز کودکیاری کنترل خشم دانش آموزان هنرستان کارودانش دخترانه ( ۱۴-۱۶) سالگی
نمونه آموزش پژوهی هنرآموز کامپیوتر افزایش اخلاق و رفتار اسلامی بین هنرجویان سال اول کامپیوتر
آموزش پژوهی هنرآموز مکانیک آشنا نمودن هنرجویان هنرستان با رشته فنی مکانیک و بازار کار
نمونه آموزش پژوهی هنرآموز حسابداری چگونگی ایجاد اصلاحات رفتاری و درسی در هنرجویم
دانلود آموزش پژوهی هنرآموز تغذیه بر طرف کردن استرس دانش آموزم در کلاس
دانلود آموزش پژوهی هنرآموز حسابداری بر طرف کردن استرس دانش آموزم در پایه سوم حسابداری
در فضای آموزشی امروز، زمان ارزشمندترین سرمایه معلم است. ما با درک این واقعیت، مجموعهای را طراحی کردهایم که زمان شما را ذخیره و کیفیت کارتان را چند برابر کند.
✅ طرح درسهای پژوهشی آماده و قابل ویرایش
✅ گزارشهای کامل آموزش پژوهی مطابق با استانداردهای رسمی
✅ فرمهای مشاهده، تحلیل و بازاندیشی حرفهای
✅ مناسب برای معلمان ابتدایی، متوسطه اول و دوم
✅ قابل استفاده برای ارزشیابی، رتبهبندی و جشنوارهها
✅ تولیدشده توسط معلمان باتجربه و ناظران آموزشی
این مجموعه فقط «فایل» نیست؛
یک نقشه راه عملی برای اجرای موفق آموزش پژوهی در مدرسه شماست.
معلمان علاقهمند به تدریس نوین و اثربخش
معلمانی که در ارزشیابی حرفهای و رتبهبندی شرکت میکنند
مدیران و معاونان آموزشی مدارس
دانشجومعلمان و فرهنگیان تازهکار
شرکتکنندگان در جشنوارههای آموزشی و الگوهای تدریس برتر
اگر شما هم میخواهید متفاوت تدریس کنید و حرفهای دیده شوید، این مجموعه دقیقاً برای شما طراحی شده است.
خیلی ممنونم که به عرضیات بنده توجه نمودید . در صورتی که تمایل دارید نمونه های کامل آموزش پژوهی را برای استفاده و الگو برداری دانلود نمایید ، می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید.
