درمان اعتیاد و ترک تریاک

ترک تریاک و روش‌های درمان اعتیاد به تریاک با هدف غلبه بر وابستگی‌های جسمی و روانی ناشی از سوءمصرف طولانی مدت یا شدید تریاک طراحی می‌شوند. تریاک یک ماده‌ی مخدر مسکن طبیعی است و قرن‌ها است که از آن برای تسکین درد و اهداف درمانی دیگر استفاده می‌شود.

امروزه تریاک پایه‌ی بسیاری از اپیوئیدهای صنعتی را تشکیل می‌دهد که در صنعت داروسازی برای مدیریت درد به کار برده می‌شوند. با این حال تریاک در صورتی که به درستی مصرف نشود، بسیار اعتیادآور است و بیمارانی که در دام اعتیاد به تریاک گرفتار می‌شوند، بدون کمک گرفتن از متخصصین نمی‌تواند مصرف آن را به راحتی ترک کنند.

مراحل ترک تریاک

مصرف تریاک در طولانی مدت حتی اگر موجب اعتیاد نشود، باعث ایجاد وابستگی می‌شود. در این حالت اگر فرد سعی کند که مصرف تریاک را ناگهان متوقف کند یا تناوب مصرف را کاهش دهد، دچار علائم جسمی و روانی ناخوشایندی خواهد شد.

تریاک بر گیرنده‌های عصبی مصرف‌کننده، اثر می‌گذارد. مصرف طولانی مدت تریاک، روش واکنش نشان‌دادن گیرنده‌های عصبی به محرک‌ها را تغییر می‌دهد. گیرنده‌های عصبی ابزاری را برای مقاومت کردن در برابر اثر تریاک به وجود می‌آورند، در نتیجه، فرد مجبور می‌شود که دوز بالاتری از تریاک را برای تجربه کردن همان اثرات قبلی مصرف کند. وقتی فرد مصرف تریاک را متوقف می‌کند، گیرنده‌ها باید واکنش‌شان را دوباره تغییر بدهند. این تغییرات داخلی در سیستم عصبی مرکزی باعث می‌شود فردی که در حال ترک تریاک است، با علائم ناخوشایندی روبه‌رو شود و حالش به شدت بد شود.

علائم ناشی از قطع مصرف تریاک تقریباً هفت روز استمرار دارد.

قطع مصرف تریاک موجب بروز علائم زیر می‌شود:

• ولع و میل شدید و غیرقابل کنترل به مصرف تریاک

• بی‌خوابی

• آشفتگی

• اضطراب

• رعشه

• درد

• لرز و گرگرفتگی

• حالت تهوع

• استفراغ

• اسهال

ضرورت سم‌زدایی دارویی

اکثر معتادان درمان اعتیاد به تریاک را با برنامه‌ی سم‌زدایی دارویی تحت نظر پزشک شروع می‌کنند. پزشک داروهایی را برای تخفیف علائم ترک اعتیاد تجویز می‌کند. علائم ترک اعتیاد کشنده نیست، اما به شدت آزاردهنده و غیرقابل تحمل است. به همین دلیل چنانچه علائم به روش مناسب تسکین داده نشود، بیمار احتمالاً مصرف تریاک را دوباره به امید از بین بردن علائم غیرقابل تحمل شروع خواهد کرد. پزشکان داروهایی مانند بوپرنورفین و کلونیدین را برای کاهش اضطراب، آشفتگی، درد عضلانی و دیگر علائم ترک اعتیاد تجویز می‌کنند.

ضرورت درمان نگهدارنده برای کمک به ترک اعتیاد

برخی معتادان نمی‌توانند یا نمی‌خواهند که تریاک یا مشتقات آن را ترک کنند، بنابراین نمی‌توان به مشارکت داوطلبانه‌ی آنان در طرح درمانی که متمرکز بر پاکی کامل بیماران است، امیدوار بود. پزشکان برای این گروه از بیماران از برنامه‌ی درمان نگهداری استفاده می‌کنند، به این ترتیب که ماده‌ی مخدر را با ماده‌ی مخدر دیگری که قدرت مخرب کمتری دارد، جایگزین می‌کنند. متادون معمولاً به عنوان داروی جایگزین انتخاب می‌شود. بعضی کلینیک‌های تخصصی داروی نگهدارنده را توزیع می‌کنند و بیماران برای دریافت دارو باید هر روز به کلینیک مراجعه کنند.

اثر داروی جایگزین معمولاً 24 تا 36 ساعت استمرار دارد و عوارض جانبی آن نسبت به ماده‌ی مخدر اصلی کمتر است. معتادانی که مخدر اصلی را با داروی ضعیف‌تری جایگزین می‌کنند، پاک نیستند، اما می‌توانند عملکرد بهتری در جامعه داشته باشند و از بسیاری از فعالیت‌های غیرقانونی و مخربی که با وسوسه‌ی یافتن مواد مخدر مرتکب می‌شدند، اجتناب کنند. درمان نگهدارنده را می‌توان برای مدت نامحدودی ادامه داد یا دوز دارو را به عنوان پیش‌درآمد درمان اصلی و پاکی کامل به تدریج کمتر کرد.

روش‌های مختلف درمان اعتیاد به تریاک

درمان اعتیاد به تریاک معمولاً شامل مشاوره‌های فردی با روانشناس و درمان‌های مکمل دیگری است که بر مبنای اصول اولیه‌ی مشاوره انجام می‌شود. بیمار می‌تواند درمان به روش سرپایی یا بستری را انتخاب کند؛ برخی بیماران نیز ترجیح می‌دهند درمانگری خصوصی داشته باشند و درمان را به صورت غیررسمی و خودراهبر دنبال کنند. واقعیت این است که بیماران، بدون کمک متخصص نمی‌توانند وابستگی و اعتیاد به تریاک را به تنهایی و به راحتی ترک کنند. اکثر بیماران معتاد به تریاک باید درمان تخصصی را برای مدتی طولانی ادامه دهند تا پاکی آنان در بلندمدت تضمین شود.

برای اغلب معتادان به تریاک، سخت است که عادت دیرینه‌ به سوءمصرف تریاک را ظرف 21 یا 30 روز، درمان فشرده، ترک کنند. بنابراین و به توصیه‌‌ی متخصصین، لازم است بیمار تا هر زمانی که احساس کند دیگر در برابر وسوسه‌ی مصرف تریاک تسلیم نمی‌شود، در محیط امن و حمایت‌کننده‌ی کلینیک‌های ترک تریاک مانند کلینیک پیام باقی بمانند. کارشناسان دریافته‌اند که هر چه مدت زمان اقامت در کمپ ترک اعتیاد طولانی‌تر باشد، احتمال برگشت به اعتیاد کمتر می‌شود، به همین دلیل اقامت 90 روزه در کمپ ترک اعتیاد به عنوان استاندارد زرین ترک اعتیاد در نظر گرفته می‌شود.