حسین احمدی | دانشجوی ارشد مدیریت رسانه – دانشگاه صداوسیما
زمان لازم برای مطالعه: 5 دقیقه
شتاب سرسامآور تغییرات؛ چالش رسانههای نوین
تغییر و تحول بخش همیشگی و جدایی ناپذیر صنایع مختلف بوده است. اما در دهه اخیر آنچه که جلب توجه میکند، شتاب سرسامآور تغییرات است. صنعت رسانه، جزو صنایع شدیدا تحت تاثیر این شتاب بالای تحولات بوده است. تولید و توزیع محتوا به لحاظ فنی و کیفی، به شدت تحت اثر توسعه فناوریهای نوین قرار گرفته است. همچنان این تحولات به نقطه سکون نرسیده و حتی الان که دارید این نوشته را میخوانید، با شتاب در حال رخ دادن هستند. در کنار تحولات فنی ذکر شده، همواره تحولات سیاسی و اجتماعی عامل تغییرات در رسانهها هستند. چرا که ارزشمندترین دارایی رسانهها یعنی مخاطب، همواره متاثر از شرایط سیاسی و اجتماعی است.
جنگ، اینترنت ملی و مهاجرت گسترده کاربران
پس از آغاز تهاجم جنایتکاران آمریکایی-صهیونی به کشور عزیزمان، با تمهید شورای عالی امنیت ملی، دسترسی عمومی به اینترنت بینالملل مسدود شده و کاربران تنها امکان استفاده از اینترنت ملی را دارند. این اقدام، در کنار الزامات و منافع امنیتی که دارد، بلاشک آسیب جدی به ارتباطات اجتماعی و اقتصاد دیجیتال وارد کرده است. جنبه مهم دیگر این انسداد، کاربران رسانهها در فضای مجازی هستند. طبق آمارها میتوان گفت دستکم نیمی از کاربران ایرانی، تمام یا بخشی از مصرف رسانهای خود را از اینترنت بینالملل تامین میکردهاند. همچنین شبکههای اجتماعی داخلی با استقبال گسترده مخاطبین مواجه شدهاند که بعضا برای میزبانی از این تعداد دچار مشکل شدهاند. این مخاطبین جدید به تدریج خلاء محتوای مصرفی خود را پر خواهند کرد و این یعنی فرصت برای رسانههای داخلی جهت شناخت، تامین نیاز و توسعه بازار مخاطب.
رسانه ملی و فرصتی که در دل تهدیدهاست
رسانه ملی با محدودیتهای شبکههای اجتماعی خارجی، شرایط سختی برای ارتباط با مخاطب و تولید محتوا داشت. الگوریتمهای شبکههای اجتماعی خارجی با سوگیری متناسب با منافع نظام سیاسی خودشان، توزیع محتوا را مهندسی میکنند. بسترهای داخلی، محدودیتهای ضدایرانی بسترهای خارجی را ندارند. در نتیجه دست تولیدکنندگان محتوا بازتر خواهد شد و فرصت موقتی برای ارتباط گسترده با مخاطبین ایجاد میشود. بخشی از مخاطبین نیز پیش از این هیچگونه استفادهای از پلتفرمهای داخلی نداشتهاند. برندهای جدید رسانهای میتوانند با محتوای متنوع و نوآورانه به استقبال این دسته از مخاطبین بروند. با مطالعه و تحلیل علاقمندیهای کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی خارجی، میتوان با شناخت صحیح برای کاربران جدید تولید محتوا کرد.
صداوسیمای نوین؛ پویا، حامی و نوآور
مشخصا هدف اصلی این سازمان به عنوان یک دانشگاه عمومی نشر فرهنگ اسلامی (مطابق ماده ۹ اساسنامه صداوسیما) صرفا با پوشش رادیوی ماشینها و تلویزیون خانهها و انتشار قطعاتی از آن در فضای مجازی، محقق نخواهد شد. هدف اصلی رسانه ملی بر برند سازمانی آن تقدم دارد. میتوان با دستهای از مخاطبین که تصور نادرستی از صداوسیما دارند، با شیوههای غیرمستقیم ارتباط برقرار کرد. برندهای جدید، مطابق نیاز مخاطب جدید و با تولیدات جدید در فضای مجازی اثرگذاری بیشتری بر مخاطب متکثر جدید خواهد داشت. لازم نیست صداوسیما تمام فرآیند ارتباط غیرمستقیم را برعهده بگیرد. شناسایی افراد خلاق و حمایت از آنها برای اجرایی کردن ایدههایشان، هم باعث تسریع کار به دور از پیچوخمهای بروکراسی سازمان خواهد شد و هم در تناسب با شدت تغییرات، انعطاف و رشد قابل توجهی رقم خواهد زد. اینگونه مجموعههای خلاق با حمایت رسانه ملی نیاز متنوع مخاطب را پوشش میدهند و بدون نمایش برند سازمان، به اهداف آن پایبند هستند. تداوم این فرآیند میتواند صداوسیما را به سمت چابکسازی و تبدیل شدن به سازمان نوین رسانهای سوق دهد.
هنر اسلامی ایرانی، سازنده و نگهبان تصویر رسانه ملی
رسانه ملی ایران اسلامی، باید عرصه کیفیت بالای تولیدات هنری باشد. مشارکت دادن هنرمندان سطح بالا و قاعدهگذاری سختگیرانه جهت کنترل کیفیت آثار هنری و همچنین ارتقاء دیگر جوانب مثل تکنیکهای نوین هنری رسانهای و اصول مرتبط با زیبایی بصری، فناوریهای روز در تولید و توزیع محتوا و... نیز به جهت قابلیت رقابت در فضای رسانهای امروز باید مورد اهتمام سازمان باشد. در مورد کیفیت مسائل فنی نیز مانند مسائل هنری کنترل و قواعد سختگیرانه برای پخش آثار لازم است.
تلوبیون را بروزرسانی کنیم!
تلوبیون در رده ششم پربازدیدترین وبسایتهای ایرانی قرار دارد. گرچه مخاطب محتوای تلویزیون را صرفا از تلوبیون نمیبیند بلکه بسترهای دیگر هم آثار صداوسیما را منتشر میکنند که همین موضوع اخیرا باعث دعوای حقوقی صداوسیما با برخی پلتفرمها شده است. تلوبیون پتانسیل ایفای نقش جدیتر و پویاتر در نظام توزیع رسانه ملی را دارد. ارتقاء رابط کاربری و بروزرسانی مداوم آن مطابق نیاز و بازخورد مخاطب، ارائه سرویسهای جدید مثل ویدئوی کوتاه در ابعاد موبای، امکان انتشار محتوا برای مخاطب و تعیین سازوکار مردمی سازی بخشی از تولید محتوا و همچنین توسعه زیرساختهای پلتفرم و رفع اختلالهای فعلی آن، میتواند به عنوان گامهای موثر صداوسیما در خلاء فضای اینستاگرام و دیگر سرویسهای ویدئوی خارجی باشد.
طرحی نو دراندازیم!
رسانه ملی، محدود به قالبهای مشخص و محدود مربوط به گذشته نیست. الزامی وجود ندارد که صداوسیما تنها فیلم و سریال بسازد یا اخبار را در قالب فعلی خود روی آنتن و در فضای مجازی پخش کند.
ورود به قالبهای جدید و ایجاد تنوع در محتوا برای بقا در بازار محتوای رسانهای عصر کنونی ما حیاتی است. گاهی لازم است سریال بلند ساخت، گاهی یک ویدئوی کوتاه. برای عدهای صفحهای با محتوای متنی تک خطی و کوتاه لازم است، برخی مخاطبین کتاب و مقاله مطالعه میکنند. پادکست در جمعی محبوب است و موشنگرافیک در جمعی دیگر. صداوسیما برای همه موارد و بسیاری از موارد دیگر، ظرفیتهای بسیارخوبی دارد و در امکان ایجاد ظرفیت هم توانمند خواهد بود. مشروط به اینکه خود را محصور در چارچوبهای ثابت قدیمی نکرده و با نگاهی جدید نقش خود را در عرصه نوین ارتباطات و رسانه ایفا نماید.
قرارگاه رسانهای خاتمالانبیاء!
بدیهی است که تقریبا هیچ نهاد دیگری در کشور جز صداوسیما این مسئولیت و امکان را جهت نقش آفرینی گسترده رسانهای ندارد و امروز تحولات گسترده و لحظهای در عرصههای مختلف نیازمند یک سازمان رسانهای منعطف، هوشمند و با قابلیتهای گسترده در ساحات فنی و محتوایی است. این رویکرد علاوه بر تضمین بقاء سازمان، بازار مخاطب آن را نیز توسعه خواهد داد. اگر باور ما آن است که امروز در تمام ساحات علیه ملت ایران، نبرد وجودی برقرار شده است، رسانه ملی باید نقش خود به عنوان قرارگاه خاتم الانبیاء جنگ رسانهای را با قوت، تشخیص درست و اقدام به موقع ایفا نماید. انشاءالله.
این مطلب در نبض تحول شماره 31 نشریه نبض دانشگاه صداوسیما (ویژهنامه جنگ رمضان 1405) منتشر شده است.
