در این نوشته روند رشد فرزندآوری و ازدواج را بررسی می کنیم.
بررسی روند تغییرات فرزندآوردی
براساس دادههای مرکز آمار روند تغییرات جمعیت رو اول به تفکیک روستایی و شهری بررسی میکنیم و پس از آن اطلاعات کل کشور رو مورد بررسی قرار میدهیم.
روند تغییرات جمعیت روستایی :
همانطور که مشاهده میکنید روند رشد جمعیتی با یک شیب ملایمی رو به رشد است که اوج آن سالهای پنجاه نه و شصت است و پس از آن یک دفعه افت پیدا میکند .یک نکتهای مهمی که است از اویل دهه ای شصت روند فرزند آوری و جمعیت روستایی رو به کاهش است البته باید توجه کرد ریشه این تغییر در اصلاحات ارضی که در دهه ای سی شمسی اتفاق افتاده که در سه لایحه اجرا شد و باعث شد نرخ شهر نشینی از روستای نشینی و عشایری بیشتر شود. پس آن از در دهه ای هفتاد با یک شیب بسیار ملایمی رو به کاهش است و مجدداً در دهه ای هشتاد افزایش نسبی میکند و در اواخر دهه ای هشتاد و اویل دهه ای نود رو به کاهش است و بعد از آن به خاطر اتفاق های مثبت در کشور مجدداً از سال نودودو افزایش پیدا میکند که دوبار در سال نودشش شروع به کاهش میکند که شاید دلیل اش به خاطر اتفاق تلخ و وضعیت معشیت است.
روند تغییرات جمعیت شهری :
اویل دهه ای چهل روند جمعیت کشور رو به کاهش است و از اواسط دهه ای چهل به بعد میزان روند رشد جمعیت زیاد میشود که این تغییر گویای وضعیت اقتصادی خوب است که در این دهه ایران تجربه کرد در دهه ای چهل ایران رشد اقتصار بالای ۷ درصد داشت که با تلاشهای دکتر عالیخانی وزیر اقتصاد آن زمان اتفاق افتاد و اثراتش در میزان جمعیت کشور کاملاً مشهود است. در بررسی میزان روند جمعیت روستایی گفتیم که به خاطر اصلاحات ارضی و انقلاب باعث شد جمعیت زیادی وارد شهر ها بشوند و از طرفی در اطراف شهر ها کارخانه های صنعتی شکل گرفته بودند که نیاز به نیروی کار داشتند این دو اتفاق باعث شد که جمعیت شهری رشد زیادی داشته باشند و این افزایش جمعیت تا سال شصت چهار ادامه دارد و بعد از با یک شیب ملایمی جمعیت شهری رو به کاهش است و مجدداً در سال هفتاد پنج شروع میکند به رشد. از اواسط دهه ای هفتاد به خاطر آرامی نسبی کشور و امکانات رفاهش مراکز شهری روند جمعیت رو به افزایش است که اوج اون رو میشود در سال نودچهار و نودپنج مشاهده کرد.بعد از اتفاقات سال نودشیش و نود هفت روند جمعیت شهری با سرعت بیشتری رو به کاهش است و یک شوک جمعیتی به روند شهری وارد میشود که ریشه آن در تجملاتی شدن جامعه و وضعیت اقتصادی میتواند مربوط شود.
روند تغییرات جمعیت کل کشور :
روند رشد و کاهش جمعیتی کل کشور جمع از روند جمعیتی شهری و روستایی است همانطور که در توضیحات هر کدام گفته شد در دهه ه ای چهل به خاطر رشد اقتصاد خوب روند به افزایش است و پس از آن دچار یه افت با شیب ملایمی میشود و سال به سال روند رشد جمعیت کشور کاهش میکند و در اواخر دهه ای هفتاد مجداا رو یک شیب نسبتاً زیادی رو به رشد است و اوج اون در سال نودشیش است و پس از آن متأسفانه روند جمعتی کشور به کاهش است و طبق برداشتهای کارشناس خیلی طول میکشد دوباره روند جمعیت رو به افزایش باشد شاید هم تا ۵۰ سال آینده این اتفاق نیافتد.
راه حل و سناریو ها:
یکی از ارکان مهمی که باعث میشود زوجین و خانوادهها را تشویق به فرزندآوری کند ایجاد زیرساخت های شهری و امکاناتی رفاهی , درمانی و آموزشی است که زوجین حس بهتر نسبت به محل زندگیشان میکند و باعث میشود که روند نرخ رشد فرزندآوری زیاد شود.
اختصاص دادن یارانه , مرخصی طولانی مدت برای زنان شاغل ,طرح های حمایتی مثل مهدکودک رایگان و ارزانقیمت و دیگر طرح که باعث شود خانواده رو فرزنداوری بیاورند.
نتیجه گیری: به نظرم بنده همه ای طرح های که در این گزارش آمده و طرح های دیگری که در کشور های مختلف اجرا شده هر چند باعث میشود که زوجین به فرزند آوری فکر کنند اما دلیل اصلی فرزند آوری همان سناریو اولی که گفته شد مربوط میشود باید فضا مناسب باشد تا ذهن و روان زوجین آرام شود تا به فرزنداوری روی بیاورند.
بررسی روند تغییرات ازدواج
براساس اطلاعات مرکز آمار دادههای فقط از پنجاه و هشت به بعد موجود بود و ما هم براساس آن بررسی میکنیم. به طور کلی روند ازدواج تا سال هشتادو شش رو به افزایش است و اگر بخواییم دقیقتر بررسی کنیم اول روند تغییرات ازدواج صعودی است و در سال بعد اش یعنی پنجاه و نه تا شصت رو به کاهش است و پس از آن تقریباً تا سال شصت چهار رو به افزایش است بین سالهای شصت پنج تا شصت هشت کاهش مییابد شاید به خاطر جنگ باشد و از سال شصت هشت به بعد رو افزایش است .تا سال هشتاد یک با یک شیب ملایمی رو به افزایش است که در بررسی نرخ رشد جمعیتی هم گفتیم در این دهه ای رشد جمعیتی صعودی است اما بین سالهای هشتاد دو و هشادو چهار یک دفعه کاهش مییابد و مجدداً افزایش مییابد, این افزایش تا سال نود ادامه دارد که اتفاق بسیار خوبی در کشور است اما بعد از آن روند تغییرات از ازدواج رو به کاهش است . تا جای کاهش پیدا میکند که در سال نود سه میزان طلاق از ازدواج بیشتر میشود. دلیل اصلی اینکه آمار طلاق رو اینجا آوردیم به همین خاطر است متأسفانه هر چقدر میزان روند ازدواج رو به کاهش است میزان طلاق بالا میرود و این آمار بسیار بسیار نگران کننده ای است که نشان دهنده ای این است که بنیان خانواده دچار مشکل اساسی شده و وضعیت معیشتی را هم اگر اضافه کنیم می شود این اتفاق تلخ و ناگوار. با توجه به اتفاقات و جریان های سالهای اخیر باید این انتظار رو داشت این روند نرخ ازدواج و طلاق ادامه دار باشد.
راه حل و سناریو ها:
اگر شرایط رفاهی و محیط جامعه مساعد باشد یعنی افراد فکر کنند می توانند برای اینده خود برنامه ریزی کنند رشد کنند ,موانع مو تجملات کم شود نه تنها نرخ ازدواج زیاد می شود بلکه نرخ فرزندآوری هم رشد خواهد کرد.
منابع:
همه ای داده های طبق اعلامی مرکز آمار ایران بررسی شده است.
