در طول دورهی جاری تحریمها و تهاجمهای سایبری، قطع اینترنت به یک خطر جدی برای اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شده است. طبق آخرین گزارشهای انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی (ICBA) و مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی (MPAC)، خسارات مالی و روانی ناشی از این قطع به ۱۸ هزار میلیارد تومان (≈۱۳۵ میلیون دلار) رسیده و در ادامه به تحلیلهای دقیقتر، پیامدهای احتمالی و راهکارهای پیشنهادی میپردازیم.
| انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی | 11 تیرماه | ۱.۱ میلیون دلار / ساعت |
| وزارت ارتباطات | گزارش 30 تیرماه | ۱۲۰ میلیارد تومان / روز |
| مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی | آبان سال گذشته | ۹.۵-۲۸.۶۵ میلیون دلار / روز (سیناریوهای خوشبینانه تا بدبینانه) |
با توجه به این ارقام، در حال حاضر ۹۰ ساعت (۳.۷۵ روز) از قطع اینترنت به طول انجامیده، که بهصورت تقریبی خسارت ۱۸ هزار میلیارد تومان را به همراه دارد. این ارقام، حداقل برآوردی از تأثیرات کلان هستند؛ در حقیقت، برخی از کسبوکارهای حساس مانند پرداخت الکترونیک، بانکداری، و بازارهای مالی، خسارات بسیار بالاتری را تجربه کردهاند.
---
قطع اینترنت نه تنها باعث از دست رفتن کسبوکارها میشود، بلکه پیامدهای روانی سنگینی بر روی افراد نیز دارد:
- عدم ارتباط با عزیزان: در زمانهای بحرانی، عدم دسترسی به پیامرسانها و شبکههای اجتماعی مانع ارتباط فوری با خانواده میشود.
- اضطراب و اضطراب اقتصادی: کسبوکارها و کارگران از بابت درآمد خود و آیندهی شغلی نگران میشوند.
- کاهش اعتماد عمومی: تکرار مشکلات اینترنتی باعث کاهش اعتماد کاربران به سرویسهای ابری و فناوریهای نوین میشود.
---
- کاهش فروش آنلاین: در سایتهای تجارت الکترونیک، فروش بهصورت مستقیم با اختلال ارتباطی بهصورت ۵۰٪ کاهش یافته است.
- عدم دسترسی به بازارهای بینالمللی: شرکتهای صادراتی نتوانستهاند سفارشهای دریافتی را پردازش کنند، که باعث از دست رفتن فرصتهای تجاری شد.
- دغدغهی سرمایهگذاری: سرمایهگذاران خارجی نسبت به ورود به بازار ایران تمایل کمتری نشان میدهند.
- کاهش راندمان عملیاتی: سرورهای داخلی با بار زیاد و مشکلات نوسان شبکه، سرعت پردازش دادهها را کاهش میدهند.
- تأثیر بر کارگران فریلنس: اکثر فریلنسرها در زمینه طراحی گرافیک، برنامهنویسی و محتوا، در اثر قطع اینترنت، درآمد قابل توجهی از دست میدهند.
- کاهش شغلهای مرتبط با اینترنت: شغلهای پشتیبانی فنی، مشاوره امنیت سایبری، و تحلیل داده که بر پایهی ارتباط آنلاین هستند، تحت فشار قرار گرفتهاند.
---
- استفاده از سرورهای غیرمتمرکز: شرکتها میتوانند از شبکههای بلاکچین یا سرویسهای غیرمتمرکز مانند IPFS برای ذخیرهسازی مهمان داده استفاده کنند.
- پشتیبانگیری در چند مرکز: توزیع دادهها در چندین مرکز داده، امکان دسترسی به سرویسهای حیاتی را حتی در صورت قطع اینترنت در یک نقطه فراهم میکند.
- توسعهی شبکههای مخابراتی داخلی: شرکتهای خصوصی و دولتی میتوانند بر توسعهی شبکههای فیبر نوری داخلی تمرکز کنند تا از اتکای زیاد به زیرساختهای خارجی بکاهد.
- استفاده از فضاهای اینترنتی خصوصی: ایجاد فضاهای اینترنتی امن و مجاز برای کسبوکارهای حساس (مانند بانکها) میتواند خسارات را کاهش دهد.
- قانون حفاظت از دادههای حساس: وضع قوانین برای محافظت از دادههای حساس و تجاری در زمانهای بحرانی، تضمین امنیت اطلاعات را بالا میبرد.
- تعیین استانداردهای فیلترینگ شفاف: تدوین استانداردهای فیلترینگ، که با رعایت حقوق بشر و شفافیت انجام میشود، باعث کاهش ابهامات و خسارات میشود.
- آموزش کسبوکارها در مورد مدیریت بحران: دورههای آموزشی برای مدیران و کارشناسان در خصوص مدیریت بحران، کاهش خسارات را تسهیل میکند.
- افزایش آگاهی عمومی: برنامههای رسانهای برای اطلاعرسانی در مورد راههای ارتباطی اضطراری، میتواند تأثیرات روانی را کاهش دهد.
---
اگرچه ایران در حال حاضر با مشکلات فراوانی در حوزهی ارتباطات اینترنتی مواجه است، اما با اجرای ترکیبی از راهکارهای فنی، قانونی و آموزشی میتوان به کاهش خسارات ناشی از قطع اینترنت دست یافت. در یک اقتصاد دیجیتال جهانی، تأمین امنیت و پایداری شبکههای ارتباطی نه تنها برای حفظ رقابتپذیری اقتصادی، بلکه برای حفظ سلامت روانی جامعه اهمیت دارد. در نهایت، توسعهی زیرساختهای مستقل و متنوع، میتواند بهعنوان پاسخی مستدام به چالشهای امنیت سایبری و تحریمهای احتمالی عمل کند.
