ویرگول
ورودثبت نام
دکتر جمال صوفیه
دکتر جمال صوفیهمدرس دانشگاه، کتاب خوان حرفه ای، کوچ، مترجم و مدرس در حوزه های:دوره های تخصصی زبان، علم مدیریت و کسب و کار ، فناوری، اقتصاد، روانشناسی، (softskills) ،روانشناسی سازمانی ، فلسفه علم و متدولوژی
دکتر جمال صوفیه
دکتر جمال صوفیه
خواندن ۳ دقیقه·۶ ماه پیش

اهمیت تفکر نقادانه و چرا نباید چندان اسیر جریان ها و تفکرات غالب و بحث های مُد روز شویم

تاریخ علم و اندیشه، تقریبا به خوبی به ما نشان می دهد،  در عمده‌ی موارد، اکثریت نه تنها تضمینی برای درستی و صدق یک ایده اجتماعی، سیاسی یا یک گزاره و فکت علمی نبوده بلکه کاملا برعکس، حق با اقلیتی اندک و حتی انگشت شمار بوده است که دیدگاهی درست تر و پیشروتر داشته اند. اکثریت، تضمینی برای صحت یک ایده نیست

بنابراین بهتر است اسیر و جَوگیر جریان ها و گفتمان های غالب چه در حوزه سیاست، چه  مسایل اجتماعی نشویم. جریان های پر سرو صدا و پر تریبون و  تکرار و تعددِ یک گفتمان در رسانه های پر زرق و برق،  تضمینی برای صحت یک ایده نیست.

اسیر جریان ها و گفتمان های  غالب اقتصادی ،  چه راست چه چپ ، نشویم.  حتی نگاه غالب در بیزنس و کسب و کار و تکنولوژی مثل گونه هایی از اغراق ها و سرمایه گذاری های بسیار وسیع در هوش مصنوعی و غیره ، جای تامل و پرسشگری و نقد جدی دارد.

ساکنان کره زمین تا حدی هنوز همان هایی هستند که تا زمان گالیله تقریبا، همه باور داشتند زمین  مرکز عالم است و مشهور است تا قرن هفدهم‌‌ و شک و تردیدِ فرانسیس بیکنِ ، فیلسوف بریتانیایی ،  خیلی ها ، گفته ارسطو در مورد تعداد دندان های اسب را تقلیدوارو نشمرده ،  قبول کرده بودند.

پیام کلی شاید این  باشد که  تفکر نقادانه و پرسشگرایانه و سنجشگرایانه باید مبنای رد یا قبول و صحت و سقم هر ادعایی باشد نه هَمهمه و سرو صدا و مُد روز بودن و رسانه های پر زرق و برق.  این که میلیاردها نفر به چیزی باور داشته اند یا هنوز دارند یا در یک کشور  اکثریت به چه باور دارند مِلاک و سَنجه مناسبی نبوده و نیست. 

مغالطه‌ توسّل به اکثريت

تعریف : استدلال به نفع مردم (توسل به باور عمومی، استدلال عوام‌فریبانه، توسل به اکثریت، توسل به مردم) - ادعا می‌شود که یک گزاره صرفاً به این دلیل درست یا خوب است که اکثریت یا بسیاری از مردم آن را چنین می‌دانند

خواه یک ادعای علمی باشد ،  خواه ادعای یک مکتب اقتصادی  نئولیبرال ، سرمایه داری یا کاملا چپ ،  یا دیدگاه هاو ادعاهای ملی گرایانه و ناسیونالیسم و وطن پرستی که همه جای دنیا غوغا می کند ، یا هر ایده مذهبی و دینی و ایدئولوژیک که طرفدارانی قابل توجه دارد،  غالب بودنِ یک جریان و گفتمان،  چیزی را ثابت نمی کند بلکه اتفاقا  سیگنالی است که چه بسا باید بیشترهم  شک کرد.

به بیان دیگر، ‌کمیت و تعداد، چیزی را ثابت نمی  کند. اگر 99 درصد جمعیت هشت میلیارد نفریِ کنونی کره زمین ، به ایده ای عمیقا پایبند وباورمند باشند،  هرگز گارانتی‌ای برای این احتمال  نیست که این فکر و باور ممکن است کاملا نادرست و حتی اَبلهانه نباشد.

گرچه‌‌ فرمولی همیشگی و ثابت وجود ندارد ولی داده های تاریخی و تجربی تا حد خوبی نشان می دهد : اکثریت، تضمینی برای صحت یک ایده نیست و برعکس سَمتِ اقلیت بودن و این که اگر صدای گروه های کمتر شنیده شده و کم هیاهوتر باشیم،  احتمال درستی اش بیشتر است، مخصوصا در افق های  زمانی بلندتر و آنگاه که آگاهی های جمعی به تدریج  بیشتر می شود و هیاهوها و هیجان های آن مقطع زمانی، کَمی فُروکش می کند.

تفکر نقادانه
۱
۱
دکتر جمال صوفیه
دکتر جمال صوفیه
مدرس دانشگاه، کتاب خوان حرفه ای، کوچ، مترجم و مدرس در حوزه های:دوره های تخصصی زبان، علم مدیریت و کسب و کار ، فناوری، اقتصاد، روانشناسی، (softskills) ،روانشناسی سازمانی ، فلسفه علم و متدولوژی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید