در چرخه توسعه پروژههای بزرگ زیرساختی، صنعتی و انرژی، یکی از حساسترین نقاط تصمیمگیری، انتخاب زمان مناسب برای ورود سرمایهگذار است. در این میان، پروژههای Ready-to-Build (RTB) جایگاهی استراتژیک دارند. مرحلهای که «ریسک توسعه» به حداقل و «پتانسیل اجرا» به حداکثر رسیده است.
پروژه RTB یا آماده ساخت، پروژهای است که تمام مراحل مطالعاتی، طراحی، مجوزهای قانونی و زیستمحیطی، انتخاب زمین و برنامهریزی مهندسی آن تکمیل شده و از نظر فنی و اداری آماده آغاز عملیات اجرایی است.
بهعبارتدیگر، پروژه RTB یعنی:
«همه چیز آماده است جز پول و پیمانکار»
در مسیر توسعه پروژهها، RTB در نقطهای بین پایان فاز توسعه (Development) و شروع فاز ساخت (Construction) قرار دارد و معمولاً کمریسکترین مقطع برای ورود سرمایهگذار به شمار میرود.
دریافت تمام مجوزهای ساخت، زیستمحیطی و بهرهبرداری
تکمیل طراحی پایه و تفصیلی مهندسی
مشخصبودن وضعیت زمین و مالکیت
آمادهبودن زیرساختهای اتصال (آب، برق، گاز، شبکه)
برآورد دقیق هزینهها و مدل مالی پروژه
در فضای اقتصادی ایران، چند مانع سر راه توسعه پروژهها وجود دارد:
طولانیبودن فرآیند اخذ مجوزها و استعلامات
نبود شفافیت در فرایندهای اداری و تعامل با نهادهای حاکمیتی
عدم آشنایی بخش خصوصی با مسیرهای قانونی توسعه پروژهها
و در نتیجه، افزایش مدتزمان خواب سرمایه و دوره بازگشت سرمایه (ROI)
در چنین شرایطی، مدل RTB میتواند یک ابزار ساختاری برای کاهش این ریسکها باشد.
وقتی یک شرکت توسعهگر یا نهاد تخصصی پروژه را تا سطح RTB میرساند، سرمایهگذار دیگر نیازی ندارد ماهها یا سالها درگیر مجوز، طراحی و هماهنگیهای اداری شود که این موضوع باعث کاهش قابلتوجه در دورة انتظار، کاهش هزینههای غیرمستقیم، و تسریع بازگشت سرمایه میشود.
1. انرژیهای تجدیدپذیر
2. صنایع شیمیایی و پتروشیمیهای پاییندستی
3. زیرساختهای صنعتی و لجستیکی
4. مسکن و پروژههای شهری
5. صنایع معدنی
در ایران، اگر نهادهایی مانند وزارت صمت، نیرو، راه و شهرسازی، مناطق آزاد، و صندوق نوآوری و شکوفایی بتوانند بانک پروژههای RTB را ایجاد کنند، مسیر تأمین مالی پروژهها (بهویژه در حوزه انرژی و صنعت) چندبرابر کوتاهتر و شفافتر میشود. بهویژه در دورهای که محدودیتهای تحریمی مانع از ورود سرمایهگذار خارجی است، توسعه پروژههای داخلی تا سطح RTB میتواند ضریب اطمینان سرمایهگذاری بخش خصوصی را افزایش دهد و بازدهی سرمایه ملی را تسریع کند.
