همانطور که از نام شیر چشمی برمی آید، این نوع شیرآلات به کمک یک سنسور، حسگر یا چشمی کار می کنند که در داخل بدنه شیر تعبیه شده است. سنسور اشعه مادون قرمز ساطع می کند و زمانی که دست خود را جلوی سنسور قرار می دهید پرتوهای بازتابی از دست به سنسور بر می گردد و وجود مانع را تشخیص می دهد. سپس فرمان وصل آب به شیر برقی (سلنوئید) ارسال و شیر آب باز می شود. بعد از کنار کشیدن دست ها نیز سنسور به همین روش حذف مانع را تشخیص داده و با ارسال فرمان به شیر سلنوئید جریان آب قطع می شود. برخی مدل های شیر چشمی نیز مجهز به یک سنسور دارای میدان امواج مافوق صوت هستند که فرمان برقراری جریان آب را پس از قطع مانع توسط دست صادر می کند.
تعیین دمای آب در شیرآلات چشمی به واسطه یک اهرم کوچک صورت می گیرد که معمولاً در کنار بدنه شیر تعبیه شده است. در برخی مدل ها نیز دمای آب از زیر سینک روشویی و به کمک شیر پیسوار و یا یک شیر اهرمی کوچک تنظیم می شود.
درکنار طراحی ارگونومیک، مینیمال و دلپذیر شیر چشمی، تمایز این نوع شیرآلات نسبت به شیرآلات اهرمی امکان کنترل جریان آب بدون نیاز به تماس دست است. این ویژگی منحصر به فرد مدتهاست که مورد پسند خیلی از ادارت، مراکز خرید، مراکز تفریحی و هتلهای لوکس بوده است. اما سودمندی، سهولت استفاده و همچنین مصرف بهینه آب به تدریج منجر به ورود آنها به سرویس های بهداشتی خانگی شده و اکنون یک تجهیز جذاب برای منازل مدرن به شمار می روند.
قطعات شیر چشمی، برخلاف قطعات مکانیکی شیرآلات اهرمی، بیشتر الکترونیکی هستند و با برق یا باتری کار می کنند. قطعات اصلی شیر چشمی عبارتند از:
شیر سلنوئیدی مرکز فرماندهی شیرآلات چشمی است. شیر الکترومکانیکی سیگنال سنسور را دریافت کرده و باز و بسته شدن دریچه آب را کنترل می کند. به عبارت دیگر، هنگامی که سنسور مانع را تشخیص می دهد، یک پیام به شیر الکترونیکی می فرستد که دریچه را باز و جریان آب را برقرار کند. هنگامی که مانع برطرف می شود به فرمان سنسور دریچه بسته و جریان آب قطع می شود.
سنسور یا چشمی سیگنال وجود مانع را به شیر سلنوئیدی می فرستد تا شیر آب را فعال کند. این سنسور یا از اشعه مادون قرمز یا امواج اولتراسونیک برای تشخیص مانع استفاده می کند. سنسورهای مادون قرمز اغلب در پایه شیر یا لبه آبریز قرار دارند، بنابراین می توانند به راحتی حرکت وجود/عدم وجود را تشخیص دهند.
شیرآلات سنسوردار یا چشمی برای کار کردن به منبع انرژی نیاز دارند و به کمک باتری یا با اتصال به پریز برق فعال می شوند. بسته بندی شیرآلات چشمی مورد نظر خود را قبل از سفارش بررسی کنید تا مطمئن شوید که منبع تغذیه مناسب در کیت آن قرار دارد.
شیرآلات چشمی، مخصوصاً درسرویس های بهداشتی عمومی، مزایای زیادی دارند. افزایش سطح بهداشت با حذف تماس دست با شیرآلات، حفاظت از منابع آب با در اختیار قرار دادن آب به مقدار مورد نیاز کاربر و در یک کلام ارائه یک تجربه کاربری بی نقص از جمله این مزایا هستند. امّا، مانند هر محصول تکنولوژی محور دیگر، شیر چشمی چالش ها و پیچیدگی های مخصوص به خود را دارند که عبارتند از:
علت فشار کم آب در شیرآلات چشمی می تواند به قطعات الکترونیکی یا مکانیکی شیر چشمی برگردد. قبل از بررسی های پیچیده مانند بررسی ایرادات سنسور و یا شیر سلنوئید، یک بررسی اولیه مانند آنچه که بر روی یک شیر آب معمولی انجام می دهید پیاده کنید. مثلاً اگر فشار آب کم است ابتدا پرلاتور را باز کرده و فشار آب را بدون آن بررسی کنید. اگر فشار کم به علت گرفتگی پرلاتور بود آن را به کمک سرکه رسوب گیری کرده و دوباره در جای خود ببینید.
اگر بعد از باز کردن پرلاتور جریان آب همچنان فشار کمی داشت شیر و شیلنگ های پیسوار را چک کنید تا مطمئن شوید دچار گرفتگی نیستند. همچنین میزان باز بودن شیرهای پیسوار را چک کنید. اگر کسی سهواً شیر پیسوار را ببندد، حتی اگر تمام قطعات شیر چشمی به درستی کار کنند، جریان آب برقرار نخواهد شد.
در نهایت به سراغ بخش های مخصوص شیر چشمی بروید. بعضی شیرآلات چشمی، برای جلوگیری از ورود شن و ماسه، دارای یک فیلتر هستند که ممکن است دچار گرفتگی شود. این فیلتر می تواند در مسیر ورودی آب به شیر برقی و یا حتی در قطعات داخلی شیر سلنوئیدی قرار داشته باشد.
اگر بعد از تمام اقدامات مشکل برطرف نشده بود ممکن است لوله آب مسدود شده باشد. این مورد کار تأسیساتی است و باید توسط افراد حرفه ای برطرف شود.
اگر شیر چشمی چکه می کند ابتدا از سالم بودن تمام اتصالات، واشرها و پیچ و مهره ها اطمینان حاصل کنید. اگر همه قطعات در جای خود محکم هستند و جریان آب همچنان قطع نمی شود، اطمینان حاصل کنید تمام قطعات تمیز هستند و مسیر مسدود نشده است. اگر با تمام این اقدامات مشکل برطرف نشد، احتمالاً شیر سلنوئیدی کامل بسته نمی شود و باید تعویض گردد.
برای بررسی علت برقرار نشدن جریان آب در شیر چشمی حالات زیر را بررسی کنید:
سنسور عمل می کند امّا آبی از شیر خارج نمی شود: اجزای درون شیر مانند شیر سلنوئیدی نیاز به رسوب گیری دارند. شیر سلنوئیدی را جدا کنید و پس از تمیز کردن دوباره به همان صورت در جای خود ببندید. برای بررسی بیشتر حتماً با یک متخصص تماس بگیرید. این قطعه بسیار حساس است و با کوچکترین اشتباه آسیب می بیند.
سنسور عمل نمی کند و شیر آب باز نمی شود: منبع انرژی را چک کنید. اگر برق و باتری به درستی عمل می کند امّا سنسور حرکت دست را تشخیص نمی دهد، احتمالاً ایراد از سنسور است و باید جایگزین شود. علاوه بر این، گرد و خاک، جرم و رسوب و سایر آلودگی ها که بر روی سنسور جمع می شوند، ممکن است عملکرد آن را با مشکل رو به رو کنند. این آلودگی ها توانایی سنسور در شناسایی مانع یا حرکت را تحت تأثیر قرار می دهد و باید به صورت روتین تمیز شوند.
وضعیت باتری ها را چک کنید تا شارژ و سلامت باشند و قطب مثبت و منفی آن ها در جهت صحیح قرار گرفته باشد.
به کمک آب و صابون و یک پارچه نرم لنز سنسور را تمیز کنید تا گرد و خاک و کثیفی دامنه دید سنسور را مختل نکند.
ورودی آب را چک کنید تا مطمئن شوید آب به سیستم شیر چشمی وارد می شود.
اتصالات منبع تغذیه، سنسور و شیر سلنوئیدی را چک کنید تا برقرار باشند.
اتصالات و لوله های آب را چک و فیلترها را تمیز کنید تا مسدود نباشند.
در این مقاله ساختار شیرآلات چشمی و نحوه عملکرد آن ها شرح داده شد و در نهایت انواع علت کار نکردن شیر چشمی و روش برطرف کردن آن ها بررسی شد. در حالی که اشکال یابی و نگهداری منظم بسیاری از مشکلات رایج را برطرف می کند، بسیاری مواقع کمک گرفتن از یک متخصص فن ضروری است. اگر تمام مراحل ذکر شده (که توسط کاربر قابل انجام است) را تست کردید امّا عملکرد شیر چشمی شما هنوز به حالت عادی برنگشته زمان تماس با کارشناسی باتجربه فرا رسیده است. اولین گزینه تماس با بخش خدمات پس از فروش شرکت تولیدکننده است که از کوچک ترین جزئیات محصول خود با خبر هستند. اگر به هر دلیلی امکان تماس با تولیدکننده وجود نداشت یک نصاب مطمئن و کاربلد به سادگی می تواند مشکل پیش آمده را برطرف کند.
