در هر جامعهای، یکی از مهمترین شاخصهای حکمرانی مطلوب، میزان توجه مسئولان به مطالبات و دغدغههای مردم است. مردم نه تنها صاحبان اصلی کشور و سرمایههای اجتماعی آن هستند، بلکه مشروعیت و پویایی نظامهای مدیریتی نیز به میزان رضایت و مشارکت آنان وابسته است. از این رو، شنیده شدن صدای مردم یک امتیاز یا لطف از سوی مسئولان نیست، بلکه حقی اساسی و غیرقابل انکار است.
امروز جامعه با مسائل و چالشهای متعددی در حوزههای اقتصادی، معیشتی، اشتغال، مسکن، آموزش و خدمات عمومی مواجه است. طبیعی است که شهروندان انتظار داشته باشند مسئولان در قبال این مشکلات پاسخگو باشند و برای رفع آنها برنامههای عملی و قابل سنجش ارائه دهند. هرگاه میان مردم و مدیران فاصله ایجاد شود و مطالبات عمومی به درستی شنیده نشود، زمینه کاهش اعتماد اجتماعی و افزایش نارضایتی فراهم خواهد شد.
پاسخگویی مسئولان یکی از ارکان اصلی حکمرانی کارآمد است. مسئولی که خود را در برابر افکار عمومی پاسخگو بداند، نه تنها عملکرد خود را شفافتر ارائه میکند، بلکه از ظرفیت نقدها و پیشنهادهای مردمی نیز برای اصلاح مسیر بهره میگیرد. در مقابل، بیتوجهی به مطالبات عمومی و محدود شدن ارتباط با مردم به گزارشهای اداری و آمارهای رسمی، میتواند واقعیتهای جامعه را از دید مدیران پنهان کند.
شنیدن صدای مردم تنها به معنای برگزاری جلسات و دیدارهای نمادین نیست. این امر مستلزم ایجاد سازوکارهای مؤثر برای دریافت، بررسی و پیگیری مطالبات شهروندان است. مردم زمانی احساس میکنند صدایشان شنیده شده که نتیجه این شنیدن را در تصمیمگیریها، سیاستگذاریها و اقدامات اجرایی مشاهده کنند. اعتماد عمومی زمانی تقویت میشود که میان وعدهها و عملکردها فاصلهای وجود نداشته باشد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، کشور به گفتوگوی صادقانه میان مردم و مسئولان نیاز دارد. مسئولان باید با حضور در میان اقشار مختلف جامعه، از نزدیک با مسائل و مشکلات آنان آشنا شوند و با شفافیت درباره محدودیتها، برنامهها و اقدامات خود سخن بگویند. در مقابل، مردم نیز هنگامی که احساس کنند صدایشان شنیده میشود و مطالباتشان مورد توجه قرار میگیرد، مشارکت بیشتری در حل مسائل و پیشرفت جامعه خواهند داشت.
در نهایت باید پذیرفت که شنیدن صدای مردم، مقدمه حل مشکلات و تقویت سرمایه اجتماعی است. جامعهای موفقتر خواهد بود که در آن مسئولان خود را خادم مردم بدانند و مردم نیز اطمینان داشته باشند که مطالباتشان نه در هیاهوی بروکراسی، بلکه در متن تصمیمگیریها و سیاستگذاریها مورد توجه قرار میگیرد. حق مردم شنیده شدن است؛ حقی که تحقق آن، زمینهساز توسعه، عدالت و همبستگی ملی خواهد بود.
حسین کیانی نیا
