این روزها تکنولوژی با سرعتی باورنکردنی داره سبک زندگی ما رو عوض میکنه و طبیعتاً دنیای پول و سرمایهگذاری هم از این تغییرات جا نمونده!
حالا توی دنیای مالی با دو مفهوم خیلی مهم روبهرو هستیم: امور مالی سنتی (TradFi) و امور مالی غیرمتمرکز (DeFi). هر کدوم از این دو مسیر، نگاه متفاوتی به مدیریت پول، سرمایهگذاری و انتقال ارزش دارن.
از یک طرف، سیستم قدیمی و آشنای بانکها، بیمهها و بازار بورس رو داریم و از طرف دیگه، دنیای جدیدی که روی بلاکچین ساخته شده و در اون خبری از واسطههای سنتی نیست؛ جایی که قراردادهای هوشمند و پروتکلهای باز، نقش اصلی رو بازی میکنن.
شناخت تفاوت این دو دنیا میتونه تأثیر زیادی روی امنیت سرمایه و میزان کنترلی که روی داراییهاتون دارید داشته باشه. به همین دلیل، توی این مقاله از بلاگ کیف پول من قراره مفصل و خودمونی به سراغ مقایسه TradFi و DeFi بریم. پس تا آخرش همراه ما باشید 👌
برای اینکه مقایسه TradFi و DeFi براتون شفاف بشه، بهتره اول با مفهوم هر کدوم آشنا بشیم.
TradFi همون سیستم مالی سنتیه که سالهاست باهاش سر و کار داریم؛ سیستمی متمرکز که خیلی قبلتر از ظهور بلاکچین به وجود اومده و هنوز هم ستون اصلی اقتصاد جهانه.
بانکها، شرکتهای بیمه، بازارهای بورس، اوراق قرضه و حتی سیستمهایی مثل SWIFT، همه جزو همین دنیای TradFi محسوب میشن.
در این سیستم، اعتماد حرف اول رو میزنه؛ اعتماد به بانکها، نهادهای مالی و قوانین دولتی. برای انجام هر تراکنش، معمولاً به یک یا چند واسطه نیاز داریم و احراز هویت، قوانین ضد پولشویی و نظارتهای سختگیرانه بخش جدانشدنی ماجرا هستن.
البته TradFi مزایای مهمی هم داره؛ مثل ثبات بالا، حمایت قانونی از مصرفکننده و اعتماد عمومی. اما در کنارش نمیشه از ضعفهاش چشمپوشی کرد:
شفافیت کم، فرآیندهای کند، کارمزدهای بالا و مقاومت در برابر نوآوری، از چالشهای جدی این سیستم هستن.
در طرف مقابل، امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) قرار داره؛ یک رویکرد تازه که روی فناوری بلاکچین ساخته شده و سعی میکنه خدمات مالی رو بدون بانک و واسطه ارائه بده.
نکته مهمی که در مقایسه TradFi و DeFi باید بدونید اینه که دیفای روی مفهوم حداقلسازی اعتماد (Trust Minimization) تمرکز داره.
یعنی چی؟
یعنی بهجای اعتماد به آدمها و نهادها، به کدهای متنباز، رمزنگاری و قراردادهای هوشمند اعتماد میکنیم. همهچیز شفافه و قوانین از قبل داخل پروتکلها نوشته شده.
در دنیای DeFi هم میتونید وام بگیرید، معامله کنید، پرداخت انجام بدید یا دارایی منتقل کنید؛ با این تفاوت که برای استفاده از این خدمات فقط به اینترنت و یک کیف پول دیجیتال نیاز دارید.
مرزهای جغرافیایی عملاً بیمعنی میشن و مالکیت داراییها کاملاً دست خود کاربره.
یکی از مهمترین تفاوتها در مقایسه TradFi و DeFi، نوع نگاهشون به قانون و حاکمیت هست.
در TradFi، قوانین توسط نهادهای انسانی اجرا میشن. اگر مشکلی پیش بیاد، دادگاهها و مراجع قانونی وارد عمل میشن. این مدل برای حفظ ثبات طراحی شده، اما تمرکز قدرت گاهی باعث کندی تصمیمگیری و محدود شدن نوآوری میشه.
اما در DeFi، خیلی از این نظارتهای انسانی حذف شدن. قوانین بهصورت خودکار توسط قراردادهای هوشمند اجرا میشن و همه تراکنشها روی بلاکچین ثبت و برای همه قابل مشاهده هستن.
به همین دلیله که میگن در دیفای، «کد، قانونه».
اگر بخوایم ساده و خلاصه ساختار این دو سیستم رو مقایسه کنیم، به چند تفاوت مهم میرسیم:
در TradFi، بانکها و نهادهای مالی مرکز همهچیز هستن؛ اما در DeFi، کاربران مستقیماً با پروتکلها کار میکنن.
TradFi با ارز فیات، سهام و اوراق قرضه سر و کار داره؛
DeFi با رمزارزها، استیبلکوینها، توکنهای LP و داراییهای دیجیتال.
سیستم سنتی شفافیت محدودی داره، اما در دیفای همه دادهها روی بلاکچین قابل مشاهدهان.
در TradFi، نقدینگی بین بانکها و بازارها پخش شده؛
در DeFi، نقدینگی داخل استخرهای نقدینگی جمع میشه.
TradFi از بیمه و نظارت استفاده میکنه،
DeFi از اوراکلها، وثیقهگذاری بیش از حد و لیکوییدیشن خودکار.
ویژگیTradFiDeFiدسترسیمحدود و نیازمند احراز هویتآزاد و جهانینوآوریکندسریعشفافیتکمبالاریسک کلاهبرداریپایینتربالاترثباتبالامتوسطکارمزدبالاپایین
بحران مالی ۲۰۰۸ نشون داد که TradFi هم میتونه بهشدت آسیبپذیر باشه؛ جایی که تمرکز بیش از حد و نبود شفافیت، کل اقتصاد جهان رو به خطر انداخت.
از اون طرف، سقوط استیبلکوین UST و توکن LUNA در سال ۲۰۲۲ هم یکی از تلخترین نمونههای بحران در DeFi بود؛ جایی که نبود حمایت قانونی، خسارت کاربران رو چند برابر کرد.
نتیجه؟
نه TradFi کاملاً امنه و نه DeFi بدون ریسک.
اینجاست که استیبلکوینها وارد بازی میشن.
مثلاً تتر (USDT) که پشتوانه دلاری داره و قیمتش به نسبت ۱:۱ به دلار وصله، نقش یک «دلار دیجیتال» رو بازی میکنه.
استیبلکوینها باعث شدن کاربران TradFi راحتتر وارد دنیای DeFi بشن و از خدماتی مثل وامدهی و معامله غیرمتمرکز استفاده کنن.
در واقع، این ارزها پلی بین دنیای سنتی و غیرمتمرکز ساختن.
در صرافی کیف پول من بیش از 2500 رمزارز پشتیبانی میشود!
شما میتوانید همین حالا برای خرید ارز تتر از صرافی کیف پول من، اقدام کنید
به نظر میرسه آینده دنیای مالی نه در حذف TradFi هست و نه در سلطه کامل DeFi؛ بلکه در همگرایی این دو.
بانکها میتونن با استفاده از قراردادهای هوشمند، خدمات سریعتر و شفافتری ارائه بدن و از اون طرف، دیفای هم از تجربه و ثبات سیستم سنتی بهره ببره.
توکنیزهکردن داراییها و راهاندازی صندوقهای ETF رمزارزی هم نشونههای واضح این همگرایی هستن.
در این مقاله از بلاگ صرافی کیف پول من دیدیم که TradFi روی ثبات و قانون تکیه داره و DeFi روی شفافیت، بلاکچین و قرارداد هوشمند.
هر کدوم مزایا و ریسکهای خودشون رو دارن و انتخاب بین اونها کاملاً به هدف و شرایط شما بستگی داره.
حالا نوبت شماست 👇
به نظر شما در شرایط تحریمی، کدوم سیستم برای کاربران ایرانی انتخاب منطقیتریه؟
