سال ۲۰۱۷ را میتوان یکی از نقاط عطف دنیای ارزهای دیجیتال دانست. در این سال، عرضههای اولیه کوین (ICO) موج بزرگی از سرمایهگذاری را به راه انداختند و میلیاردها دلار جذب پروژههای جدید شد. در آن دوران، افراد زیادی به امید کسب سودهای نجومی، بدون بررسی کافی وارد این حوزه شدند و سرمایههایشان را در پروژههایی گذاشتند که آینده آنها نامشخص بود. خیلی از این پروژهها، نه برنامه مشخصی داشتند و نه تیم توسعهدهنده معتبری، اما جذابیت دنیای کریپتو باعث شد که سرمایهگذاران بدون تحقیق کافی وارد بازی شوند.
متأسفانه، تعداد زیادی از این پروژهها فقط برای جذب سرمایه طراحی شده بودند و خیلی زود، بعد از دریافت سرمایههای کلان، یا ناپدید شدند یا شکست خوردند. این روند باعث شد که بازار رمزارزها در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ یک زمستان سخت را تجربه کند. اما در این میان، یک سؤال مهم همیشه مطرح میشود:
وقتی یک توکن عرضه اولیه (ICO) شکست میخورد، سرمایهگذاران چه سرنوشتی پیدا میکنند؟
برای پاسخ به این سؤال در این مقاله از بلاگ کیف پول من، بیایید ابتدا تفاوت شکست یک شرکت سنتی را با شکست یک ICO بررسی کنیم.
وقتی یک شرکت سنتی ورشکست میشود، سهامداران آن شرکت همچنان حقوق مشخصی دارند. یعنی اگر داراییهای شرکت باقی مانده باشد، سهامداران میتوانند از طریق مسیرهای قانونی، بخشی از سرمایهشان را پس بگیرند. حتی در بسیاری از کشورها، قوانین حمایتی وجود دارد که از حقوق سرمایهگذاران محافظت میکند.
اما در دنیای ICOها، این ماجرا کاملاً متفاوت است. افرادی که در یک عرضه اولیه شرکت میکنند، در واقع به نوعی سرمایهشان را در اختیار پروژه قرار میدهند بدون اینکه حق قانونی مشخصی نسبت به داراییهای شرکت داشته باشند. در بسیاری از موارد، سرمایهگذاری در ICO بیشتر شبیه به یک کمک مالی است تا یک سرمایهگذاری مطمئن. به همین دلیل، وقتی یک پروژه شکست میخورد، هیچ قانونی وجود ندارد که شرکت را مجبور به بازگرداندن سرمایه کاربران کند.
اما آیا همیشه همه چیز به ضرر سرمایهگذاران تمام میشود؟ نه الزاماً. بسته به شرایط و ضوابطی که در وایت پیپر (Whitepaper) یا قرارداد فروش توکن مشخص شده، چند سناریو ممکن است رخ دهد.
در برخی از پروژهها، اگر ICO به هدف تأمین مالی خودش نرسد، تیم توسعهدهنده تصمیم میگیرد که سرمایه کاربران را بازگرداند. معمولاً این موضوع از قبل در وایت پیپر پروژه اعلام میشود. در این حالت، فرآیند بازپرداخت مستقیماً تحت مدیریت تیم پروژه انجام میشود.
گاهی اوقات، حتی اگر یک ICO موفق به جذب سرمایه کافی نشود، تیم توسعهدهنده تصمیم میگیرد که توکنها را بین مشارکتکنندگان توزیع کند. در این شرایط، تیم پروژه به دنبال روشهای جایگزین برای جذب سرمایه میگردد تا بتواند اهداف خود را عملی کند.
در ۹۰ درصد مواقع، اگر یک ICO به هدف مالی خود نرسد، اصلاً توکنی صادر نمیشود. در این حالت، پروژه یا بهطور کامل متوقف میشود، یا تیم آن به دنبال گزینههای دیگر برای تأمین بودجه خواهد رفت.
وقتی یک ICO به بودجه موردنظر خود نمیرسد، تیم توسعهدهنده معمولاً به دنبال راههایی برای جلوگیری از شکست کامل پروژه میگردد. برخی از این راهکارها عبارتاند از:
🔹 ادغام با پروژههای دیگر: گاهی پروژهها برای بقا، با یکدیگر ادغام میشوند. در این حالت، تیمها منابع خود را به اشتراک میگذارند تا بتوانند به اهداف مشترکشان برسند. البته این اتفاق همیشه هم به نفع سرمایهگذاران اولیه نیست، زیرا ممکن است پروژه جدید دیگر آن چیزی نباشد که در ابتدا وعده داده شده بود.
🔹 تأمین سرمایه از طریق سرمایهگذاران خصوصی: برخی از پروژهها بعد از شکست ICO، به سراغ سرمایهگذاران خصوصی (Venture Capitalists) میروند تا از آنها تأمین مالی کنند و پروژه را ادامه دهند.
🔹 تغییر مدل کسبوکار: بعضی پروژهها پس از شکست ICO، مسیر خود را تغییر میدهند و مدل کسبوکار جدیدی را امتحان میکنند. این کار گاهی میتواند باعث رشد دوباره پروژه شود، اما در بسیاری از موارد، سرمایهگذاران اولیه دیگر سودی از آن نخواهند برد.
برای جلوگیری از افتادن در دام پروژههای نامعتبر، بهتر است قبل از سرمایهگذاری در هر ICO، به چند نکته توجه کنید:
✅ وایت پیپر را کامل بخوانید: در این سند، اهداف پروژه، نحوه استفاده از توکن و برنامههای آینده مشخص شده است. اگر وایت پیپر پروژه ضعیف و پر از اشتباه باشد، احتمالاً پشت آن یک تیم غیرحرفهای قرار دارد.
✅ تیم پروژه را بررسی کنید: آیا توسعهدهندگان پروژه سابقه کاری مشخصی دارند؟ آیا قبلاً در پروژههای موفقی کار کردهاند؟ اگر اطلاعاتی درباره تیم در دسترس نیست، این یک زنگ خطر بزرگ است.
✅ نقشه راه (Roadmap) را بررسی کنید: پروژه باید برنامه زمانی مشخصی داشته باشد. اگر نقشه راه غیرمنطقی به نظر میرسد یا بیش از حد مبهم است، بهتر است بیشتر تحقیق کنید.
✅ نقدینگی توکن را در نظر بگیرید: توکنی که در هیچ صرافی معتبری لیست نشده و حجم معاملاتش پایین است، احتمالاً ارزش چندانی نخواهد داشت.
✅ از پروژههای خیلی پر زرق و برق فاصله بگیرید: معمولاً پروژههایی که وعده سودهای غیرواقعی میدهند، به احتمال زیاد یک کلاهبرداری هستند. در دنیای سرمایهگذاری، اگر چیزی بیش از حد خوب به نظر برسد، احتمالاً واقعی نیست!
دنیای ICOها همچنان پر از ابهامات و ریسکهای فراوان است. در نهایت، اگر یک ICO موفق نشود، احتمال بازگرداندن سرمایه خیلی پایین است و بسیاری از سرمایهگذاران، متحمل ضرر میشوند.
آیا شما تا به حال در یک ICO سرمایهگذاری کردهاید؟ تجربه شما از این نوع سرمایهگذاریها چگونه بوده است؟ خوشحال میشویم نظراتتان را با ما در میان بگذارید!
