وقتی وارد دنیای سرمایهگذاری و معاملهگری میشیم، همهمون دنبال یه چیزیم: سود بیشتر! اما سود توی بازارهای مالی فقط عددهایی نیست که روی نمودارها میبینیم. گاهی اون سود فقط روی کاغذه و هنوز وارد جیبت نشده. اینجاست که باید فرق بین سود و زیان تحقق یافته و سود و زیان تحقق نیافته رو بدونیم.
در واقع درک درست این دو مفهوم باعث میشه تصمیمهای منطقیتری در زمان خرید، فروش یا نگهداری داراییهات بگیری. چون هر تصمیم عجولانه یا اشتباه ممکنه باعث از دست دادن سود واقعی یا گرفتار شدن در ضررهای بیمورد بشه.
پس اگه میخوای بدونی سود و زیان تحقق یافته یعنی چی، سود کاغذی دقیقاً به چی گفته میشه و چطور میتونی اونها رو حساب کنی، تا آخر این مقاله از بلاگ کیف پول من با من همراه باش 😎
بیاین خیلی ساده توضیح بدیم.
سود تحقق یافته (Realized Profit) یعنی سودی که واقعاً به دست آوردی و وارد حسابت شده. یعنی اون دارایی رو فروختی و پول نقدش رو گرفتی.
به عنوان مثال، فرض کن هزار سهم از شرکت A رو به قیمت هر سهم ۱۰ دلار خریدی. در مجموع شد ۱۰,۰۰۰ دلار سرمایهگذاری. حالا بعد از مدتی قیمت هر سهم میره روی ۱۵ دلار. اگه تصمیم بگیری همهی سهامت رو بفروشی، ۱۵,۰۰۰ دلار پول میگیری.
اون ۵,۰۰۰ دلار اختلاف، همون سود تحقق یافتهست. یعنی سودی که «تحقق پیدا کرده» و حالا واقعاً مال توئه 💰
اما این قضیه فقط برای سود نیست. ضرر هم همین قانونه.
زیان تحقق یافته (Realized Loss) زمانی اتفاق میافته که داراییت رو با قیمتی کمتر از قیمت خرید بفروشی. مثلاً اگه سهام شرکت A که با ۱۰ دلار خریدی، حالا ۵ دلار شده و تو بفروشی، اون ۵,۰۰۰ دلار ضرر، ضرر تحقق یافتهست.
یعنی تا وقتی نفروختی، هیچچیز قطعی نیست. افزایش یا کاهش قیمت فقط روی کاغذه و هنوز تبدیل به سود یا ضرر واقعی نشده.
مقالات پیشنهادی
حالا برسیم به بخش جالبتر ماجرا، یعنی سود و زیان تحقق نیافته (Unrealized Profit and Loss) که خیلیها بهش سود یا ضرر کاغذی هم میگن.
اینا همون سودها و ضررهایی هستن که هنوز «اتفاق نیفتادن» چون هنوز داراییت رو نفروختی. یعنی فقط ارزشش نسبت به زمان خرید تغییر کرده، اما تو هنوز تصمیم نگرفتی بفروشی.
برای مثال، فرض کن یه رمزارز مثل خرید بیت کوین رو با قیمت ۴۰,۰۰۰ دلار انجام دادی و حالا قیمتش شده ۵۵,۰۰۰ دلار. چون هنوز نفروختی، اون ۱۵,۰۰۰ دلار افزایش قیمت سود تحقق نیافتهست. یعنی هنوز فقط یه سود احتمالی داری که ممکنه در آینده واقعی بشه یا با ریزش بازار از بین بره.
به همین ترتیب، اگه قیمت از ۴۰,۰۰۰ دلار بیاد پایینتر و بشه مثلاً ۳۵,۰۰۰ دلار، اون ۵,۰۰۰ دلار کاهش، زیان تحقق نیافته محسوب میشه.
تا وقتی نفروختی، اون ضرر فقط روی کاغذه و هنوز وارد حسابت نشده.
شاید فکر کنی چون سود و زیان تحقق نیافته واقعی نیستن، پس اهمیتی ندارن. اما در واقع این عددها خیلی مهمن!
چون بهت کمک میکنن زمان درست فروش یا نگهداری دارایی رو تشخیص بدی.
مثلاً فرض کن قیمت داراییت رشد کرده اما هنوز به هدف قیمتیات نرسیده. اگه بهخاطر یه نوسان کوچک بفروشی، ممکنه سود بزرگتر رو از دست بدی. از طرفی هم اگه بیش از حد صبر کنی، شاید سودت از بین بره و وارد ضرر شی.
بنابراین بررسی منظم سود و زیان تحقق نیافته بهت کمک میکنه بهموقع وارد یا خارج بشی و احساساتت رو کنترل کنی.
محاسبهی سود و زیان تحقق یافته یا تحقق نیافته خیلی سادهتر از چیزیه که فکر میکنی. فقط کافیه بدونی داراییت رو چند خریدی و الان چقدره 👇
فرمول:
سود یا زیان تحقق یافته / تحقق نیافته = قیمت خرید - قیمت فعلی بازار
اگه نتیجه مثبت باشه یعنی سود کردی، اگه منفی باشه یعنی در ضرری.
یه مثال واقعی با رمزارزها بزنیم 👇
فرض کن بیتکوین رو با قیمت ۶۸,۰۰۰ دلار خریدی و حالا قیمتش ۴۳,۰۰۰ دلار شده.
محاسبه سادهست:68,000 - 43,000 = 25,000-
یعنی در حال حاضر ۲۵,۰۰۰ دلار زیان تحقق نیافته داری.
اگه همین الان بیتکوینهاتو بفروشی، این ضرر تبدیل به زیان تحقق یافته میشه. اما اگه صبر کنی و قیمت دوباره بالا بره، ممکنه ضررت کمتر بشه یا حتی وارد سود بشی.
برای اینکه این دو مفهوم تو ذهنت قشنگ جا بیفته، به تفاوتهای اصلیشون دقت کن 👇
ویژگیسود و زیان تحقق نیافتهسود و زیان تحقق یافتهدارایی هنوز فروخته نشده✅❌فقط روی کاغذه و واقعی نیست✅❌تراکنش نقدی انجام نشده✅❌مشمول مالیات نیست✅❌به قیمت بازار وابستهست✅❌دارایی فروخته شده و سود/ضرر واقعی است❌✅انتقال مالکیت انجام شده❌✅پس از فروش، دیگر تغییر نمیکند❌✅
همونطور که میبینی، تفاوت اصلی اینه که تحقق یافتهها واقعی و نقدی هستن، اما تحقق نیافتهها فقط احتمالی و کاغذی.
در بازارهای سنتی (مثل بورس آمریکا)، سود تحقق یافته معمولاً مشمول مالیات میشه.
اما تا وقتی داراییت رو نفروختی، چون سود تحقق نیافتهست، مالیاتی هم بابتش پرداخت نمیکنی.
این موضوع حتی در دنیای ارزهای دیجیتال هم اهمیت زیادی داره. مثلاً در بعضی کشورها، وقتی بیتکوین یا ارز اتریوم رو بفروشی، مالیات بر سود سرمایه ازت میگیرن.
اما تا وقتی فقط نگهش داری، سودت تحقق نیافته محسوب میشه و نیازی به پرداخت مالیات نداری.
در دنیای کریپتوکارنسیها مثل بیتکوین، اتریوم یا حتی میمکوینهایی مثل ارز دوج کوین، نوسان قیمتها شدید و سریع اتفاق میافته.
به همین دلیل، آشنایی با مفهوم Realized P&L و Unrealized P&L برای هر تریدر ضروریه.
خیلی از صرافیها مثل Binance یا OKX بهصورت خودکار سود و زیان تحقق یافته و تحقق نیافته رو بهت نشون میدن تا بدونی الان در سودی یا ضرر.
اگه هنوز پوزیشن باز داری و نفروختی، عدد نمایشدادهشده «Unrealized P&L» توئه.
ولی وقتی پوزیشن بسته میشه، اون عدد به «Realized P&L» تبدیل میشه.
این اطلاعات بهت کمک میکنن تا:
بفهمی در مجموع عملکرد معاملاتیات چطوره.
بتونی تصمیم بگیری که نگهداری یا بفروشی.
و مهمتر از همه، احساساتت رو کنترل کنی و از تصمیمهای احساسی دوری کنی.
حالا که تفاوتشون رو یاد گرفتی، چند نکته مهم برای استفاده بهتر ازشون:
حد ضرر (Stop Loss) تعیین کن:
این کار باعث میشه زیان تحقق نیافتهت بیش از حد زیاد نشه.
هدف سود مشخص داشته باش:
وقتی داراییت به قیمت مورد نظر رسید، درنگ نکن. سود تحقق یافته بهتر از سود از دست رفتهست!
احساساتت رو کنترل کن:
نذار طمع یا ترس باعث بشه زودتر یا دیرتر از موقع تصمیم بگیری.
از ابزارهای تحلیلی کمک بگیر:
سایتهایی مثل Dune Analytics یا CoinMarketCap بهت کمک میکنن دادههای واقعی بازار رو بررسی کنی تا تصمیم بهتری بگیری.
به طور خلاصه،
سود و زیان تحقق نیافته یعنی تغییری که فقط روی کاغذه و هنوز واقعی نشده.
سود و زیان تحقق یافته یعنی سود یا ضرری که بعد از فروش دارایی واقعاً به دست آوردی.
در بازارهای پرنوسان مثل ارز دیجیتال، درک درست این مفاهیم میتونه تفاوت بین یه تریدر موفق و یه تریدر احساسی باشه.
پس دفعهی بعد که به پورتفوی خودت نگاه میکنی و میبینی داراییهات رشد کردن، یادت باشه که تا زمانی که نفروختی، اون سود فقط «روی کاغذه» 😉
حالا نوبت توئه!
به نظرت کِی زمان مناسبیه که سود تحقق نیافتهت رو به سود واقعی تبدیل کنی؟
تجربهت رو برامون توی بخش نظرات بنویس و بگو تا حالا چند بار بخاطر طمع، سود کاغذیت رو از دست دادی؟ 😅
