
اگر چند سال پیش کسی اسم بیت کوین یا خرید اتریوم رو میآورد، احتمالا خیلیها با تعجب نگاهش میکردن و میگفتن "این دیگه چه چیزیه؟!" اما حالا دیگه همهجا اسم بازار رمزارزها رو میشنویم. خیلیها وارد این دنیا شدن؛ بعضی برای سرمایهگذاری و سود بردن، بعضی برای حفظ ارزش پول در برابر تورم و حتی بعضی برای تجربهی یه دنیای مالی جدید.
ولی یه سوال بزرگ همیشه سر زبونهاست:
آیا رمزارز پول حساب میشه یا یه دارایی دیجیتال؟
این سوال فقط یه بحث تئوری نیست، چون پاسخ بهش میتونه مسیر آیندهی قانونگذاریها، مالیات و حتی معاملات رو تغییر بده. بذارید با هم در این مقاله از بلاگ کیف پول من، عمیقتر بررسی کنیم.
به زبان ساده، رمزارز (Cryptocurrency) یه جور پول دیجیتال رمزنگاریشدهست که برای امنیت بیشتر، از الگوریتمهای پیچیده استفاده میکنه. یعنی بر خلاف پولهای سنتی مثل دلار یا یورو، هیچ دولت یا بانک مرکزی پشتش نیست. تراکنشها روی یه دفتر کل عمومی به اسم بلاکچین ثبت میشن و همه میتونن صحتش رو بررسی کنن.
حالا همین ویژگیها باعث شده بعضیا بگن رمزارز یه انقلاب مالی جدیده، در حالی که بعضی نهادها اونو بیشتر شبیه به دارایی یا کالا میدونن.
شاید بپرسید چه فرقی میکنه ما رمزارز رو پول بدونیم یا دارایی؟!
جواب سادهست: چون هر تعریف، قوانین و مالیاتهای خاص خودش رو داره.
اگه پول باشه، مثل دلار و یورو عمل میکنه.
اگه دارایی باشه، مثل طلا یا سهام محسوب میشه و خرید و فروشش مالیات داره.
اگه اوراق بهادار باشه، قوانین سختتری برای عرضه و ثبت پروژهها اعمال میشه.
اگه کالا باشه، قوانین مربوط به بازار کالاها روش اعمال میشن.
پس در واقع، تعریف رمزارز میتونه تعیین کنه شما به عنوان یه کاربر باید چه هزینهها و مسئولیتهایی رو قبول کنید.
سازمان IRS (سازمان مالیاتی آمریکا) همه رمزارزها، حتی توکنهای غیرمثلی (NFT) ها و استیبل کوینها رو دارایی حساب میکنه. یعنی اگه شما رمزارز بخرین و بعد با سود بفروشین، باید مالیات بدین.
📌 مثال:
فرض کنید 1 خرید بیت کوین رو با قیمت 30 هزار دلار انجام دادید و بعد با 40 هزار دلار فروختید. این 10 هزار دلار سود طبق قوانین IRS مشمول مالیاته.
این نگاه بیشتر شبیه دیدگاهی هست که به املاک و سهام داریم؛ چیزی که ارزش داره و خرید و فروشش درآمدزایی میکنه.
سازمان SEC (کمیسیون بورس آمریکا) کمی متفاوت فکر میکنه. اونها معتقدن بعضی رمزارزها در واقع اوراق بهادار هستن، مخصوصا اونهایی که از طریق عرضه اولیه سکه (ICO) عرضه شدن.
SEC از تست هاوی (Howey Test) استفاده میکنه. این تست بررسی میکنه که آیا خرید رمز ارز مثل سرمایهگذاری در یه شرکت برای کسب سود از تلاش دیگرانه یا نه.
اگه جواب "بله" باشه → اوراق بهاداره.
اگه جواب "نه" باشه → دارایی یا چیز دیگهایه.
این دیدگاه باعث شده خیلی از پروژهها مجبور شن قوانین سختگیرانهای رو رعایت کنن.
از نظر CFTC (کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا)، رمزارز مثل طلا، نفت یا حتی گندم یه کالا محسوب میشه.
البته CFTC بیشتر روی قراردادهای فیوچرز و مشتقات نظارت میکنه، ولی در زمینه جلوگیری از کلاهبرداریهای کریپتویی هم نقش مهمی داشته.
این دیدگاه رمزارز رو بیشتر شبیه به "منبع ارزشمند" میبینه تا یه ابزار پرداخت روزمره.

در حالی که آمریکا هنوز روی تعریف رمزارز اختلاف نظر داره، اتحادیه اروپا با قانون MiCA (بازارهای داراییهای رمزارزی) یه چارچوب جامع برای کل بازار گذاشته.
هدف این قانون:
افزایش شفافیت
محافظت از مصرفکنندهها
قانونگذاری روی صرافیها و استیبلکوینها
به طور کلی، اروپا هم بیشتر رمزارز رو به چشم دارایی دیجیتال میبینه تا پول.
طرفدارای رمزارز میگن که باید اونو یه نسل جدید از پول حساب کرد. چرا؟ چون:
وسیله مبادلهست → شما میتونید با بیت کوین، اتریوم یا تتر کالا و خدمات بخرید.
حفظ ارزش میکنه → مثل دلار یا طلا.
ویژگیهای مدرن داره:
امنیت بالا
غیرقابل جعل بودن
انتقال سریع و بدون مرز
در واقع، اگه به تاریخ پول نگاه کنیم، همیشه یه تحول بزرگ رخ داده:
از سکه فلزی → به اسکناس → به کارت اعتباری → به پول الکترونیکی → و حالا به رمزارز.
پس میشه گفت رمزارز ادامه مسیر تکامل پوله.
خب، حالا جواب سوال اصلی رو بدیم:
رمزارز پول حساب میشه یا دارایی؟
واقعیت اینه که هنوز اجماع جهانی وجود نداره.
بیشتر دولتها و نهادها ترجیح میدن اونو به عنوان دارایی یا کالا تعریف کنن تا بتونن قوانین و مالیاتها رو راحتتر اعمال کنن.
اما خیلی از کارشناسان و کاربرای کریپتو معتقدن رمزارزها همون پول آینده هستن.
پس شاید بشه گفت جواب این سوال بستگی به این داره که از چه زاویهای نگاه کنید.
خیر. قوانین هر کشور متفاوته. مثلا در آمریکا IRS مالیات میگیره، اما بعضی کشورها هنوز قانون مشخصی ندارن.
بله، در خیلی از کشورها فروشگاهها و حتی رستورانها رمزارز رو بهعنوان روش پرداخت قبول میکنن.
چون با این تعریف راحتتر میتونن مالیات و قوانین مالی روی معاملات رمزارزی اعمال کنن.
این احتمال وجود داره، مخصوصا با رشد پذیرش جهانی. حتی بعضی کشورها مثل السالوادور بیت کوین رو پول رسمی اعلام کردن.