معجزه نئولیبرالیسم در اسرائیل

در نیم قرن اخیر، اسرائیل از کشوری نسبتا فقیر به یکی از 25 کشور ثروتمند جهان (براساس سرانه درآمد) تبدیل شده است. این امر با توسل به توسعه تجارت، ادغام در بازار جهانی، آزادسازی اقتصادی، و سرمایه گذاری های عظیم در بخش تکنولوژی و استارت آپ ها، عموما با کمک دولت، بدست آمده است. البته اسرائیل همچنان مشکلاتی در زمینه استانداردهای زندگی و نابرابری درآمدی دارد اما موفقیت آن نمونه کلاسیک نئولیبرالیسم است.


از 1973 تا 1984 اسرائیل دچار تورم بسیار بالا تا بیش از 400% ناشی از سیاست های پولی سهل گیرانه (افزایش بالای رشد حجم پول نسبت به رشد اقتصادی) بود. بمرور و با تنظیم افزایش حجم پول با نرخ تورم، و بستن قراردادها براساس ارزهای خارجی، کشور بسمت تورم کمتر و قدرت مالی بیشتر حرکت کرد که زمینه ساز توسعه درازمدت آن شد.


همچنین در پس بحران جهانی 2007-2008، اسرائیل که از سیستم مقررات بانکی نسبتا خوبی برخوردار بود، از وام دهی بد و حباب در بازار املاک اجتناب نمود. البته رکود جهانی به صادرات اسرائیل آسیب وارد کرد که دولت به آن با سیاست های پولی مناسب (عموما شامل هزینه کرد دولتی کمی بیشتر) و سیاست های مالی ضد سیکلی قوی (دستکاری نرخ بهره) پاسخ داد.


اقتصاددانان عموما نگاه مثبتی به مهاجرت دارند حتی در اندازه بزرگ. بمدت حدودا یک دهه در طول و پس از سقوط شوروی، اسرائیل پذیرای تعداد زیادی از یهودیان شوروی بود که جمعیت کاری کشور را 15% افزایش داد. مطالعات نشان می دهند این ورود مهاجرین به اقتصاد اسرائیل کمک کرد و پس از چند سال خود تنظیمی، آسیبی به سطح کلی درآمدها وارد نشد. هرچند عرضه نیروی کار افزایش یافت، اما تعداد مصرف کنندگان نیز رشد داشت، و همینطور نیروی انسانی ارزشمند.


بدلیل خشکی منطقه، اسرائیل بمدت طولانی مساله تامین آب داشت. اما امروز این دیگر مشکلی جدی نیست، هرچند نیازمند توجه دائمی است. رژیم آبی اسرائیل که حمایت دولتی قوی هم دارد با قیمت بالا و تعریف دقیق حقوق مالکیت موجب مصرف محتاطانه و صرفه جویی شده است. درحالیکه جمعیت از 1964 تا 2013 چهار برابر گشته، مصرف آب افزایش چشمگیری نداشته، و اسرائیل در جایگاه یکی از صادر کنندگان تجهیزات پیشرفته سیستم های مدیریت آبی قرار گرفته است.


یکی از راحت ترین کارها برای اقتصاددانان نوشتن از زمان هایی است که تئوری های اقتصاد خرد و کلان شکست خورده اند اما اینها عموما موارد موفق را نادیده می گیرند.


تایلر کوون - استاد اقتصاد دانشگاه جرج میسون


منبع: بلومبرگ https://bloom.bg/2KSHyZi