اگر چند سالی در فضای محصول و استارتاپ ایران کار کرده باشی، احتمالاً این صحنه برایت آشناست: تیمی که ماهها روی محصولش وقت گذاشته، نسخههای مختلف را بالا و پایین کرده، شبها را پای باگفیکس و طراحی گذرانده، اما در نهایت وقتی محصول آماده میشود، واکنش بازار تقریباً صفر است. نه موجی ایجاد میشود، نه گفتوگویی شکل میگیرد، نه حتی مخالفتی که نشان بدهد کسی متوجه شده چیزی ساخته شده است.
در اغلب مواقع، مسئله کیفیت محصول نیست. مشکل این است که محصول هیچوقت «وارد صحنه» نشده است. در اکوسیستم ایران، ساختن بسیار جلوتر از معرفیکردن حرکت کرده و لانچ، بهعنوان یک مهارت مستقل، هنوز جدی گرفته نمیشود. بسیاری از تیمها فکر میکنند انتشار یک پست در شبکههای اجتماعی یا اطلاعرسانی در چند گروه تلگرامی همان لانچ است، در حالی که اینها نهایتاً یک اعلام سادهاند، نه شروع یک مواجهه واقعی با بازار.
واقعیت این است که در سالهای اخیر تعداد محصولاتی که در ایران ساخته میشود بهشدت افزایش پیدا کرده، اما ظرفیت دیدهشدن تقریباً ثابت مانده است. نتیجهاش هم قابل پیشبینی است: بیشتر محصولات قبل از اینکه حتی به اولین کاربران جدی برسند، کنار گذاشته میشوند. نه به این دلیل که ایده بدی داشتهاند، بلکه چون هیچوقت فرصت پیدا نکردهاند واقعاً دیده شوند و دربارهشان قضاوت شود.
لانچ درست یعنی محصولت در یک زمان مشخص، با یک روایت مشخص و در یک فضای مشخص وارد گفتوگو شود. یعنی کاربران فقط مصرفکننده نباشند، بلکه نظر بدهند، سؤال بپرسند و حتی ایراد بگیرند. این فرآیند، بهخصوص در بازار ایران، اهمیتی دوچندان دارد، چون اعتماد بهسختی شکل میگیرد و تیمها اگر زود بازخورد نگیرند، معمولاً مسیر را اشتباه میروند.
نکتهای که کمتر دربارهاش صحبت میشود این است که لانچ در ایران الزاماً رقابتی با سر و صدای زیاد نیست. برعکس، رقابت واقعی هنوز آنقدرها شدید نشده، اما دیدهشدن سخت است. همین موضوع باعث میشود اگر محصولی در زمان مناسب و با روایت درست معرفی شود، بتواند خیلی سریع توجه کاربران اولیه، توسعهدهندگان و حتی سرمایهگذاران را جلب کند. بسیاری از تیمها این فرصت را از دست میدهند، چون لانچ را تا زمانی عقب میاندازند که محصول بهزعم خودشان «کامل» شود، در حالی که این تأخیر معمولاً هزینهاش بیشتر از فایدهاش است.
محصولاتی که زودتر لانچ میشوند، زودتر اشتباه میکنند، زودتر یاد میگیرند و در نهایت شانس بیشتری برای بقا دارند. در مقابل، محصولاتی که در سکوت ساخته میشوند، معمولاً در همان سکوت هم از بین میروند. لانچ، اگر درست انجام شود، فقط معرفی محصول نیست؛ تبدیل یک پروژه شخصی به چیزی است که بازار مجبور میشود به آن واکنش نشان بدهد.
اگر بخواهم خیلی صریح بگویم، تا زمانی که محصولت لانچ نشده، هنوز وارد بازی نشدهای. آنچه ساختهای ممکن است از نظر فنی قابلتحسین باشد، اما از نگاه بازار، هنوز وجود خارجی ندارد. لانچ هوشمند در ایران یک مهارت است؛ مهارتی که یادگرفتنش میتواند مسیر رشد را کوتاهتر، شفافتر و کمهزینهتر کند.
برای کسانی که میخواهند این مسیر را جدیتر و ساختارمندتر طی کنند، نسخهی کامل این مقاله در لانچینو منتشر شده است؛ جایی که دربارهی راهبرد عملی لانچ، اشتباهات رایج تیمها و مدلهای موفق معرفی محصول در ایران با جزئیات بیشتری صحبت شده است.
لینک مقالهی کامل در نظرات قرار دارد.
