بوم مدل کسبوکار از آن ابزارهایی است که تقریباً همه اسمش را شنیدهاند. در بیشتر تیمها یکبار پر میشود، شاید حتی پرینت میشود و به دیوار میچسبد، اما بعد از آن عملاً در تصمیمگیریهای واقعی هیچ نقشی ندارد. نه چون ابزار بدی است، بلکه چون معمولاً اشتباه یاد گرفته میشود.
بوم مدل را نمیشود با حفظ کردن تعریفها فهمید. تا وقتی نمونهی واقعی نبینی، تا وقتی ندانی یک استارتاپ در عمل چطور از آن استفاده کرده و کجا مجبور شده مدلش را تغییر بدهد، بوم مدل فقط یک جدول نهخانهای باقی میماند که چیز زیادی به تو اضافه نمیکند.
دلیل اهمیت دیدن مثال واقعی دقیقاً همینجاست. مثال واقعی نشان میدهد هر بلوک بوم مدل در دنیای واقعی چه معنایی پیدا میکند، استارتاپها معمولاً در کدام بخشها دچار خطا میشوند و چطور یک تغییر کوچک در مدل کسبوکار میتواند مسیر کل تیم را عوض کند.
در این نوشته قرار نیست وارد توضیحهای تئوریک شویم. تمرکز روی یک نمونهی واقعی است تا ببینیم بوم مدل چطور میتواند از یک ابزار تزئینی به یک ابزار تصمیمسازی تبدیل شود.
بوم مدل کسبوکار فقط برای طراحی اولیه نیست؛ در اصل ابزاری برای فکر کردن است. استارتاپهایی که از آن درست استفاده میکنند، معمولاً خیلی زود با واقعیت ایدهشان روبهرو میشوند. ایدهای که در ذهن بنیانگذار شفاف به نظر میرسد، وقتی روی بوم مدل میآید، ناگهان نقاط مبهمش مشخص میشود.
از طرف دیگر، بوم مدل کمک میکند فرضیات اصلی کسبوکار شناسایی شوند. اینکه دقیقاً مشتری کیست، چرا باید به محصول توجه کند و جریان درآمدی واقعاً از کجا قرار است شکل بگیرد. همین شفافیت باعث میشود تست کردن فرضیات سریعتر و کمهزینهتر انجام شود.
در نهایت، بوم مدل تفاوت بین «ایدهی جذاب» و «کسبوکار قابل اجرا» را مشخص میکند. ایده خوب زیاد است، اما مدلی که بتواند دوام بیاورد، کمیاب است.
برای اینکه بحث انتزاعی نماند، سراغ یک نمونهی واقعی میرویم. لانچینو پلتفرمی است که به استارتاپها کمک میکند محصول یا ایدهشان را لانچ کنند، دیده شوند و از کاربران واقعی بازخورد بگیرند. لانچینو نه یک پلتفرم آموزشی است و نه منتورینگ؛ تمرکزش فقط روی یک مرحلهی حساس از مسیر استارتاپ است: لانچ اولیه و یادگیری از بازار.
مسئلهای که لانچینو حل میکند، مسئلهای آشناست. بسیاری از تیمها محصول را میسازند، اما دیده نمیشوند. فیدبک واقعی از بازار ندارند و تصمیمها بیشتر بر اساس حدس و تجربهی شخصی گرفته میشود. لانچها پراکنده و کماثرند و معمولاً بعد از مدتی انگیزهی تیم از بین میرود.
لانچینو دقیقاً برای حل همین نقطه طراحی شده، نه بیشتر و نه کمتر.
یکی از دلایل شفاف بودن بوم مدل لانچینو این است که مخاطب خود را محدود کرده. نه همهی استارتاپها، بلکه تیمهایی که در مرحلهی لانچ هستند، تیمهایی که MVP دارند و بنیانگذارانی که میخواهند ایده یا محصولشان را در بازار واقعی تست کنند. همین تمرکز باعث شده پیام محصول واضح و قابل درک باشد.
ارزش پیشنهادی لانچینو هم کاملاً مشخص است. وعدهی آن آموزش یا رشد سریع نیست؛ لانچ و دریافت فیدبک واقعی است. یعنی کمک میکند استارتاپ در روزهای حیاتی اولیه، سریعتر یاد بگیرد و تصمیمهای بهتری بگیرد.
در مدل درآمدی هم تمرکز روی دیدهشدن هدفمند است، نه تبلیغات کور. کاربر دقیقاً میداند بابت چه چیزی پول میدهد و چرا این هزینه برایش منطقی است.
چون لانچینو تلاش نکرده همهی مشکلات استارتاپها را حل کند. فقط یک مرحلهی حیاتی را انتخاب کرده و همان را عمیق و دقیق حل کرده است. همین تمرکز باعث شده بوم مدل ساده بماند و در عین حال مؤثر باشد.
این دقیقاً جایی است که بسیاری از استارتاپها اشتباه میکنند؛ میخواهند همهچیز باشند و در نهایت هیچکدام را درست انجام نمیدهند.
در مقالهی کامل، تمام ۹ بخش بوم مدل کسبوکار لانچینو بهصورت دقیق بررسی شده و توضیح داده شده که هر بخش چه تصمیمهایی را تحت تأثیر قرار میدهد و چطور میتوان از این مثال برای طراحی بوم مدل یک استارتاپ دیگر استفاده کرد.
اگر میخواهی بوم مدل را نه بهعنوان یک فرم، بلکه بهعنوان ابزار تصمیمگیری ببینی، ادامهی تحلیل در مقالهی کامل آمده است.
🔗 لینک مقاله کامل در نظرات قرار دارد.
