کشورهای عربی شامل ۲۲ کشور عضو اتحادیه عرب هستند: الجزایر، بحرین، مصر، عراق، اردن، کویت، لبنان، لیبی، موریتانی، مراکش، عمان، فلسطین، قطر، عربستان سعودی، سودان، سوریه، تونس، امارات متحده عربی، یمن، سومالی، جیبوتی و کومور.
در ادامه، مروری جامع بر تاریخ این کشورها ارائه میکنم. تلاش شده تصویری کلی از تحولات تاریخی هر کشور داده شود.
---
شمال آفریقا
الجزایر
- دوران باستان: محل سکونت بربرها؛ بعدها تحت سلطه روم.
- قرون وسطی: ورود اسلام در قرن هفتم؛ شکوفایی فرهنگی تحت حکومتهای محلی.
- دوران جدید: استعمار فرانسه در قرن نوزدهم؛ جنگ استقلال (۱۹۵۴–۱۹۶۲) منجر به آزادی شد.
- امروز: یکی از بزرگترین کشورهای عربی با منابع نفت و گاز.
مصر
- تمدن باستانی: یکی از قدیمیترین تمدنهای جهان؛ فراعنه، اهرام و نیل.
- اسلام: فتح توسط مسلمانان در قرن هفتم؛ مرکز علمی و فرهنگی جهان اسلام.
- دوران مدرن: استعمار بریتانیا؛ انقلاب ۱۹۵۲ به رهبری جمال عبدالناصر.
- امروز: پرجمعیتترین کشور عربی و مرکز فرهنگی منطقه.
لیبی
- باستان: مستعمره یونانی و سپس رومی.
- اسلام: ورود در قرن هفتم؛ بخشی از خلافت اسلامی.
- مدرن: استعمار ایتالیا؛ استقلال در ۱۹۵۱؛ حکومت معمر قذافی (۱۹۶۹–۲۰۱۱).
- امروز: پس از سقوط قذافی، درگیر بحران سیاسی و جنگ داخلی.
مراکش
- باستان: بربرها؛ سپس روم.
- اسلام: قرن هشتم؛ سلسلههای قدرتمند مانند مرینیان و علویان.
- مدرن: تحتالحمایه فرانسه و اسپانیا؛ استقلال در ۱۹۵۶.
- امروز: پادشاهی مشروطه با ثبات نسبی.
تونس
- باستان: کارتاژ؛ سپس روم.
- اسلام: قرن هفتم؛ مرکز علمی و فرهنگی.
- مدرن: استعمار فرانسه؛ استقلال در ۱۹۵۶.
- امروز: مهد «بهار عربی» در ۲۰۱۱؛ گذار به دموکراسی.
موریتانی
- باستان: بربرها و قبایل عرب.
- اسلام: قرن هشتم؛ بخشی از امپراتوریهای اسلامی.
- مدرن: استعمار فرانسه؛ استقلال در ۱۹۶۰.
- امروز: جامعهای قبیلهای با چالشهای توسعه.
سودان
- باستان: پادشاهیهای نوبیا.
- اسلام: قرن هفتم؛ مرکز تجاری.
- مدرن: تحت سلطه بریتانیا و مصر؛ استقلال در ۱۹۵۶.
- امروز: جدایی سودان جنوبی (۲۰۱۱)؛ بحرانهای داخلی.
سومالی و جیبوتی و کومور
- سومالی: تاریخ دریایی و تجاری؛ استعمار بریتانیا و ایتالیا؛ امروز درگیر جنگ داخلی.
- جیبوتی: مستعمره فرانسه؛ استقلال در ۱۹۷۷؛ موقعیت استراتژیک در دریای سرخ.
- کومور: جزایر اقیانوس هند؛ استعمار فرانسه؛ استقلال در ۱۹۷۵؛ کودتاهای متعدد.
---
خاورمیانه
عربستان سعودی
- باستان: سرزمین قبایل عرب؛ مکه و مدینه.
- اسلام: زادگاه پیامبر اسلام؛ مرکز دینی جهان اسلام.
- مدرن: تأسیس پادشاهی سعودی در ۱۹۳۲؛ کشف نفت.
- امروز: قدرت اقتصادی و سیاسی مهم در جهان عرب.
عراق
- باستان: بینالنهرین؛ تمدنهای سومر، بابل، آشور.
- اسلام: مرکز خلافت عباسی در بغداد.
- مدرن: سلطه بریتانیا؛ استقلال در ۱۹۳۲؛ حکومت صدام حسین؛ جنگها و تحریمها.
- امروز: دموکراسی شکننده با چالشهای امنیتی.
سوریه
- باستان: تمدنهای باستانی؛ بخشی از امپراتوری روم.
- اسلام: مرکز علمی و فرهنگی؛ دمشق پایتخت امویان.
- مدرن: تحت قیمومت فرانسه؛ استقلال در ۱۹۴۶.
- امروز: جنگ داخلی از ۲۰۱۱ تاکنون.
لبنان
- باستان: فینیقیها؛ دریانوردان بزرگ.
- اسلام: قرن هفتم؛ تنوع مذهبی.
- مدرن: تحت قیمومت فرانسه؛ استقلال در ۱۹۴۳.
- امروز: بحرانهای سیاسی و اقتصادی.
اردن
- باستان: سرزمین انبیاء؛ بخشی از امپراتوری روم.
- اسلام: فتح در قرن هفتم.
- مدرن: تحت قیمومت بریتانیا؛ استقلال در ۱۹۴۶.
- امروز: پادشاهی هاشمی با ثبات نسبی.
فلسطین
- باستان: سرزمین مقدس؛ ادیان ابراهیمی.
- اسلام: فتح در قرن هفتم؛ اهمیت مذهبی.
- مدرن: اشغال توسط بریتانیا؛ تشکیل اسرائیل در ۱۹۴۸؛ مناقشه فلسطین–اسرائیل.
- امروز: وضعیت پیچیده و مناقشه دائمی.
یمن
- باستان: سبأ و حضرموت؛ تمدنهای باستانی.
- اسلام: قرن هفتم؛ اهمیت تجاری.
- مدرن: تقسیم شمال و جنوب؛ اتحاد در ۱۹۹۰؛ جنگ داخلی اخیر.
- امروز: بحران انسانی شدید.
عمان
- باستان: تجارت دریایی؛ ارتباط با هند و آفریقا.
- اسلام: قرن هفتم؛ حکومتهای محلی.
- مدرن: سلطنت باثبات؛ توسعه اقتصادی.
- امروز: نقش میانجی در سیاست منطقه.
کویت، قطر، بحرین، امارات
- کویت: تجارت دریایی؛ استقلال در ۱۹۶۱؛ حمله عراق در ۱۹۹۰.
- قطر: مستعمره بریتانیا؛ استقلال در ۱۹۷۱؛ قدرت اقتصادی با گاز طبیعی.
- بحرین: تاریخ دریایی؛ استقلال در ۱۹۷۱؛ مرکز مالی.
- امارات: اتحاد هفت شیخنشین در ۱۹۷۱؛ توسعه سریع و مدرن.
---
جمعبندی
تاریخ کشورهای عربی ترکیبی از تمدنهای باستانی، ورود اسلام، استعمار اروپایی و تحولات مدرن است. هر کشور مسیر خاص خود را پیموده، اما همه در چارچوب فرهنگی و زبانی مشترک عربی قرار دارند. این تاریخ غنی، جهان عرب را به یکی از مهمترین مناطق فرهنگی و سیاسی جهان تبدیل کرده است.
---
منبع:چت جی پی تی
