در این مقاله میکوشم چشماندازی از بازار طلا در ایران از ابتدای سال تا کنون (سال ۱۴۰۴ شمسی) ارائه دهم؛ شامل تحلیل روند قیمتها، عوامل مؤثر، فضای سرمایهگذاری و چشمانداز پیشرو. توجه داشته باشید که دادهها و تحلیلها بر مبنای گزارشهای رسانهای و تحلیلگران بازار هستند و تضمینی برای آینده ندارند.
۱. مقدمه
فلز طلا در ایران همواره از جمله گزینههای محبوب سرمایهگذاری و حفظ ارزش داراییها بوده است. در سال جاری شمسی، بازار طلا تحت تأثیر ترکیبی از عوامل داخلی (نرخ ارز، سیاستهای پولی، تورم) و بینالمللی (اونس جهانی، نرخ بهره، تقاضای جهانی) قرار گرفته است. تحلیل روند از ابتدای سال تا امروز میتواند به روشن شدن شرایط و تصمیمگیری بهتر کمک کند.
۲. روند قیمت از ابتدای سال
ابتدای سال ۱۴۰۴، گزارشها نشان میدادند که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در ایران در حد متوسطی قرار داشت؛ در پیشبینیهای ابتدای سال، قیمت طلا برای هر گرم ۱۸ عیار در بازهای حدود ۷ تا ۹ میلیون تومان برآورد شده بود.
به عنوان مثال، سایت «عیارچی» گزارشی داشت که بر اساس پیشبینیها، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در تابستان و ماههای بعد ممکن است به حدود ۹.۵ میلیون تومان برسد.
با گذشت چند ماه از سال، بازار شاهد روند صعودی به همراه نوسانات بود. گزارشها حاکی از آن هستند که نرخ ارز و اونس جهانی باعث شدند قیمت داخلی طلا به سمت بالا حرکت کند. برای مثال، گزارش «ایراناکونومیست» میگوید که بازار طلا در ایران طی سال ۱۴۰۴ با نوسانات چشمگیر همراه بوده و «افزایش نرخ دلار و تقاضای بالا موجب رشد قابلتوجه قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار شده است».
در گزارشهای اخیر، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در ایران به حدود ۱۱٫۱ میلیون تومان نیز رسیده است. برای مثال، گزارش «دنیای اقتصاد» گزارش داده است که در روز ۱ آبان ۱۴۰۴، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار با رشد ۲٫۲۲٪ به ۱۱٫۱۵۸٫۸۷۱ تومان رسیده است. همچنین گزارش «فرارو» نیز برای همان روز، قیمت هر گرم طلا را حدود ۱۰٫۹۲۷ هزار تومان اعلام کرده است.
در نتیجه، میتوان گفت که از ابتدای سال تا کنون، قیمت طلا در ایران روندی صعودی داشته است ولی نه به صورت یکنواخت و بدون نوسان. رشد قیمت ناشی از افزایش نرخ ارز، جهش اونس جهانی در مقاطعی و نیز افزایش تقاضا بوده است. با این حال، در برخی مقاطع نیز به دلیل ثبات نسبی یا کاهش جهش نرخ ارز، روند افزایشی آهسته شده یا به اصلاح کشیده شده است.
۳. عوامل مؤثر بر بازار داخلی
یکی از کلیدیترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت طلا در ایران، نرخ دلار آزاد یا نرخی است که در بازار داخلی به کار میرود. زیرا قیمت طلا در ایران با تبدیل قیمت اونس جهانی طلا از دلار به تومان و اضافه کردن اجرت، کارمزد، مالیات و … محاسبه میشود. گزارش «دنیای اقتصاد» میگوید: «بازار طلای داخلی در شرایط کنونی به دو عامل حساس است: نخست نوسانات نرخ دلار آزاد و دوم رفتار سکه در معاملات نقدی».
هر چند بازار ایران بهصورت کامل در اختیار خود نیست، ولی قیمت اونس جهانی طلا (که در بازارهای بینالمللی معامله میشود) نقش مؤثری دارد. زمانی که اونس افزایشی باشد، زمینه برای رشد قیمت طلا در ایران فراهمتر است. گزارش «دنیای اقتصاد» برای ۱ آبان ۱۴۰۴ مینویسد که اونس طلا ۴٬۱۱۶ دلار شده است (رشد ۰٫۹٪) و همین باعث رشد قیمت داخلی طلا شده است.
تورم بالای کشور و انتظارات تورمی نیز باعث شدهاند که طلا به عنوان دارایی امن برای حفظ ارزش تلقی شود. در کنار آن، سیاستهای پولی مثل نرخ بهره و کنترل نقدینگی میتوانند بر جذابیت طلا تأثیر بگذارند. اگر هزینه فرصتی سپردهگذاری بالا باشد، طلا ممکن است کمتر جذاب شود؛ برعکس در شرایط تورمی، جذابیت آن افزایش مییابد.
در ایران، علاوه بر تقاضای زیورآلات، بخش عمدهای از تقاضا بهعنوان سرمایهگذاری است. زمانی که سرمایهگذاران احساس کنند تورم در حال بالا رفتن است یا نرخ ارز ممکن است جهش کند، به سمت خرید طلا میروند. همین تقاضا موجب تشدید رشد قیمت میشود.
تحولات سیاسی، تحریمها، مذاکرات هستهای، سیاستهای بانک مرکزی و تحولات بینالمللی (مانند نرخ بهره در آمریکا، بحرانهای ژئوپلیتیکی) همگی میتوانند بر قیمت طلا اثرگذار باشند. گزارش «شرق» به این نکته اشاره میکند که تا مشخص شدن نتیجه نشستهای بینالمللی، بازار طلا در حالت احتیاطی باقی خواهد ماند.
۴. وضعیت بازار سکه و زیورآلات
در کنار طلای ۱۸ عیار، بازار سکه (بهویژه سکه امامی یا همان سکه تمام طرح جدید) و نیمسکه، ربعسکه نیز بسیار مورد توجه هستند. گزارش «دنیای اقتصاد» برای ۱ آبان میگوید: قیمت سکه امامی در آن روز به حدود ۱۱۳٫۴۶۰ میلیون تومان رسیده است.
تحلیلگران فنی میگویند که سکه امامی پس از بازگشایی با گپ منفی، وارد فاز تثبیت و نوسان محدود شده است؛ محدوده ۱۱۲ تا ۱۱۲٫۲ میلیون تومان به عنوان کف حمایتی شناخته شده است.
زیورآلات طلا نیز به عنوان بخش زیوراتی بازار تحت تأثیر قیمت طلای خام و نرخ ارز هستند، ولی کارمزد ساخت و طراحی نیز نقش مهمی دارد.
۵. فرصتها و ریسکها برای سرمایهگذاران
طلا همچنان به عنوان محافظ ارزش دارایی در برابر تورم مطرح است. در اقتصاد دارای تورم بالا، کسانی که نقدینگی دارند، ممکن است بخشی از آن را به طلا تبدیل کنند تا از افت ارزش آن جلوگیری کنند.
زمانی که نرخ ارز در حال افزایش باشد، طلا میتواند سود مناسبی داشته باشد.
در شرایطی که بازارهای ریسکپذیر دچار ترس شوند (بحران مالی، ژئوپلیتیک)، طلا معمولاً یک دارایی امن تلقی میشود.
اگر نرخ ارز کاهش یابد یا سیاستهای کنترل قیمت اجرا شود، طلا ممکن است اصلاح شود. به عنوان مثال، گزارش «دنیای اقتصاد» هشدار داده که اگر حمایت ۱۰٫۷۵ تا ۱۰٫۸ میلیون تومان برای هر گرم طلا از دست برود، احتمال افت مجدد وجود دارد.
هزینه ساخت، کارمزد و مالیات زیورآلات ممکن است موجب شود قیمت طلای خام برای خریداران زیاد شود، به ویژه اگر بخواهند طلای زیوراتی بخرند نه صرفاً سرمایهای.
نقدشوندگی سکه و زیورآلات ممکن است کمتر از داراییهای مالی باشد و هزینه نگهداری و فروش نیز دارد.
۶. چشمانداز تا پایان سال
تحلیلگران چند سناریو برای بازار طلا در ایران تا پایان سال ارائه کردهاند. برای مثال، گزارش «فَرو» مینویسد سه سناریو برای قیمت طلا و سکه وجود دارد:
سناریوی خوشبینانه: قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار ممکن است به حدود ۸ تا ۹ میلیون تومان برسد و سکه امامی به کانال صد میلیون برسد.
سناریوی میانه: تثبیت قیمت در بازهی ۶٫۵ تا ۷ میلیون تومان برای طلا، و ۷۰ تا ۸۰ میلیون تومان برای سکه.
سناریوی محتاطانه یا بدبینانه: اگر نرخ ارز افزایشی نشود و تقاضا کاهش یابد، قیمت ممکن است رشد چندانی نکند یا حتی با اصلاح مواجه شود.
از سوی دیگر، برخی تحلیلها مانند گزارش «دنیای اقتصاد» برای روز ۱ آبان، قیمت طلا را در حدود ۱۰٫۹ تا ۱۱٫۱ میلیون تومان برای هر گرم اعلام میکنند. لذا فاصله میان قیمت فعلی و برخی پیشبینیها ممکن است نشانهٔ این باشد که بازار در مسیر صعودی قرار دارد.
تثبیت دلار در یک کانال مشخص میتواند بازار طلا را به سمت آرامش ببرد؛ اما اگر دلار جهش کند، طلا نیز احتمالاً به سرعت واکنش نشان میدهد.
نرخ بهره جهانی، بهویژه سیاستهای بانک مرکزی آمریکا، میتواند بر تقاضای جهانی طلا و به تبع آن بر بازار داخلی تأثیر بگذارد.
کنترل تورم در ایران یا سیاستهای دولت برای هدایت سرمایهها به سمت بازارهای دیگر نیز میتواند اثرگذار باشد.
اگر سکه یا طلای آبشده به عنوان گزینه سرمایهگذاری انتخاب شوند، ممکن است تفاوت در کارمزد، مالیات و نقدشوندگی برای تصمیمگیری مهم باشد.
۷. نتیجهگیری
بهطور خلاصه: بازار طلا در ایران در سال ۱۴۰۴ روندی افزایشی داشته است؛ از ابتدای سال تا کنون قیمت طلای ۱۸ عیار با رشد قابل توجهی همراه بوده و سکه نیز وضع مناسبی دارد. افزایش نرخ ارز، رشد اونس جهانی و افزایش تقاضا از عوامل اصلی این روند هستند. با این حال، ریسکهایی نیز وجود دارند—از جمله احتمال کاهش رشد نرخ ارز، سیاستهای داخلی، و نبود نقدشوندگی مناسب.
اگر بخواهم یک پیام کلیدی بیاورم: اگر قصد سرمایهگذاری در طلا دارید، باید هم به متغیرهای جهانی (اونس، نرخ بهره) و هم به متغیرهای داخلی (نرخ ارز، سیاست پولی، کارمزدها) توجه ویژه کنید. طلا اکنون فرصت دارد ولی تضمینی برای ادامه روند صعودی نیست.
منبع: چت جی پی تی
