در سالهای اخیر، با افزایش توجه مردم به تغذیه سالم، تقلب در بازار عسل نیز به شکل گستردهتری دیده میشود. تنوع زیاد محصولات، نبود استاندارد واحد و رشد فروش اینترنتی باعث شده تشخیص عسل طبیعی برای بسیاری از خریداران به کاری دشوار تبدیل شود.
گزارشهای تخصصی نشان میدهد درصد قابلتوجهی از عسلهای موجود در بازار ممکن است تحت عنوان «عسل طبیعی» عرضه شوند، اما در واقع عسل تغذیهای، حرارتدیده یا حتی مخلوط با شیرینکنندههای صنعتی باشند. به همین دلیل، در سال ۱۴۰۴ توجه به معیارهای علمی و دادههای دقیق آزمایشگاهی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
در این گزارش، جدیدترین استانداردها، شاخصهای علمی و مهمترین نکاتی که باید قبل از خرید عسل بررسی کنید را مرور میکنیم.
کارشناسان صنایع غذایی سه دلیل اصلی را برای سختتر شدن تشخیص عسل طبیعی مطرح میکنند:
در این روش، زنبور به جای شهد طبیعی از شربتهای قندی تغذیه میکند. ظاهر این نوع عسل ممکن است بسیار شبیه عسل طبیعی باشد، اما ارزش تغذیهای آن بهمراتب پایینتر است.
در برخی محصولات برای افزایش حجم یا شیرینی، از شکر، گلوکز مایع یا شیرههای صنعتی استفاده میشود. این نوع عسلها خواص درمانی ندارند.
بسیاری از بستهبندیها فاقد برگه آزمایش هستند و تنها ادعای «طبیعی بودن» درج شده است. نبود دادههای دقیق باعث میشود اعتماد به محصول سختتر شود.
روشهای قدیمی مثل تست کبریت، گذاشتن در فریزر یا بررسی غلظت، اعتبار علمی ندارند.
امروزه تشخیص قطعی فقط در آزمایشگاه و بر اساس شاخصهای زیر انجام میشود:
پرولین یک اسید آمینه طبیعی در عسل است.
مقدار بالای پرولین نشانه کیفیت خوب، عدم تغذیه مصنوعی و سالم بودن فرآورده است.
سطح HMF شاخص مهمی برای بررسی حرارتدیدگی یا نگهداری نادرست عسل است.
عسل طبیعی و خام مقدار کمی HMF دارد.
آنزیم دیاستاز از جمله آنزیمهایی است که در عسل طبیعی وجود دارد.
کاهش آن معمولاً به دلیل حرارتدیدگی یا فرآوری زیاد است.
این نسبت نوع گل، شکرک زدن و کیفیت عسل را مشخص میکند.
نسبت طبیعی یکی از معیارهای اصلی تایید سلامت عسل است.
عسل با رطوبت بالا ممکن است دچار تخمیر شود.
استاندارد ملی ایران برای رطوبت عسل مقدار مشخصی را تعیین کرده است.
درصد ساکارز یکی از مهمترین شاخصهای تشخیص طبیعی بودن عسل است.
عسلهای طبیعی معمولاً درصد پایینی از ساکارز دارند.
نکته مهم:
برای خرید مطمئن، همیشه باید امکان مشاهده برگه آزمایش معتبر وجود داشته باشد.
یکی از باورهای اشتباه رایج این است که عسل طبیعی شکرک نمیزند.
در واقع، شکرک زدن (کریستالیزاسیون) نشانه طبیعی بودن عسل خام است.
دانههای ریز و یکدست
بافت کرمی، نه سنگی
حل شدن با حرارت غیرمستقیم (مثل بنماری)
عسلهای حرارتدیده یا صنعتی معمولاً دیرتر یا اصلاً شکرک نمیزنند.
نوع گل و منطقه جغرافیایی نقش اساسی در خواص عسل دارد. بسته به هدف مصرف، انتخاب متفاوت است:
عسل مرکبات
عسل چندگل
عسل کنار
عسل گون
عسل چهلگیاه
عسل گشنیز
عسل گون
قبل از خرید، همیشه نوع گل، منطقه برداشت و نتیجه آزمایش محصول را بررسی کنید.
بستهبندی مناسب نقش مهمی در حفظ کیفیت عسل دارد.
استاندارد بودن بستهبندی شامل موارد زیر است:
پلمب سالم و ایمن
ظرف مناسب مواد غذایی
تاریخ برداشت
شماره سری تولید
وزن و نوع گل
رعایت این نکات باعث افزایش ماندگاری، جلوگیری از آلودگی و حفظ کیفیت عسل میشود.
در سالهای اخیر برخی تولیدکنندگان معتبر، اطلاعات کامل آزمایشگاهی هر محصول را همراه کالا و در صفحه محصول در اختیار مشتری قرار میدهند.
این شفافیت، انتخاب را برای خریدار آسانتر میکند و باعث کاهش ریسک خرید آنلاین میشود.
نمونهای از تولیدکنندگان دارای شفافیت آزمایشگاهی
برای انتخاب فروشنده قابل اعتماد به این موارد توجه کنید:
وجود برگه آزمایش معتبر
شفافیت درباره منطقه برداشت
امکان مشاهده نظرات مشتریان
پشتیبانی فعال
اطلاعات کامل روی صفحه محصول
بستهبندی استاندارد
امکان پیگیری سفارش
طبیعی است فروشندگانی که شفافیت بیشتری ارائه میکنند، انتخاب مطمئنتری هستند.
برای خرید آگاهانه و مطمئن، این نکات کلیدی را به یاد داشته باشید:
همیشه برگه آزمایش معتبر را بررسی کنید
شکرک زدن را نشانه طبیعی بودن عسل خام بدانید
اطلاعات روی بستهبندی را دقیق بخوانید
نوع عسل را بر اساس نیاز بدن انتخاب کنید
از فروشندهای خرید کنید که شفافیت علمی دارد
با رعایت این موارد، میتوانید با اطمینان بیشتری عسل سالم، خام و طبیعی انتخاب کنید.
