چرا داروهای قلبی شوخیبردار نیستند؟ قلب موتورخانه بدن است و هرگونه اختلال در عملکرد آن، کل سیستم زندگی را مختل میکند. بیماریهای قلبی-عروقی (CVD) رتبه اول مرگومیر در جهان را دارند. به همین دلیل، داروهایی که برای این عضو حیاتی تجویز میشوند، از حساسترین اقلام موجود در قفسههای داروخانه هستند.
بخش اول: داروهای کنترل فشار خون (لشکریان مقابله با قاتل خاموش)
فشار خون بالا اگر کنترل نشود، به رگها و قلب آسیب میزند.
داروهای این دسته به چند گروه تقسیم میشوند:
1. مهارکنندههای ACE (خانواده «پریلها»):
داروهایی مثل انالاپریل و کاپتوپریل. این داروها با جلوگیری از تولید یک ماده منقبضکننده رگ در بدن، باعث شل شدن عروق و کاهش فشار میشوند.
نکته برای تکنسین: علامت مشخصه عارضه جانبی این داروها، «سرفه خشک» است. اگر بیمار از سرفه مداوم شکایت کرد، احتمالاً باید با مشورت پزشک دارویش عوض شود.
2. *مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (خانواده «سارتانها»):
مثل لوزارتان و والسارتان. اینها جایگزین گروه اول هستند (برای کسانی که سرفه میکنند). لوزارتان یکی از پرفروشترین داروهای قلب در ایران است.
3. بتا بلاکرها (خانواده «لولها»):
مثل متورال (متوپرولول)، آتنولول و پروپرانولول. این داروها با کاهش ضربان قلب و قدرت انقباض آن، فشار را پایین میآورند.
هشدار مهم: این داروها نباید ناگهانی قطع شوند، چون ممکن است باعث سکته قلبی شوند.
بخش دوم: داروهای رقیقکننده خون (جلوگیری از لخته و سکته)
این داروها از چسبیدن پلاکتها به هم و ایجاد لخته در رگهای قلب یا مغز جلوگیری میکنند.
1. ضد پلاکتها: قهرمان این دسته آسپرین ۸۰ (آسآس) است. داروی بعدی پلاویکس (کلوپیدوگرل) است که معمولاً بعد از فنر گذاری (استنت) تجویز میشود.
2. ضد انعقادها: معروفترین و قدیمیترین آنها وارفارین است. امروزه داروهای جدیدتری مثل ریواروکسابان (زوارلتو) در قفسه داروخانهها خودنمایی میکنند که نیاز به آزمایش خون مداوم ندارند.
نکته کاربردی برای مردم: اگر این داروها را مصرف میکنید، کوچکترین خونریزی (مثل خونریزی لثه هنگام مسواک زدن) را جدی بگیرید و به پزشک اطلاع دهید.
بخش سوم: داروهای چربی خون (استاتینها و سلامت رگها):
رسوب چربی در رگها (آتروسکلروز) عامل اصلی سکته است. داروهایی مثل آتورواستاتین و روزوواستاتین نه تنها چربی خون را پایین میآورند، بلکه دیواره رگها را هم صیقلی و محکم میکنند.
- بهترین زمان مصرف: اکثر استاتینها باید «شبها» مصرف شوند، چون کبد شبها بیشترین مقدار کلسترول را میسازد.
عارضه شایع: درد عضلانی. اگر بیمار داروخانه از درد شدید پاها بعد از مصرف استاتین گفت، حتماً باید سطح آنزیمهای عضلانیاش چک شود.
بخش چهارم: داروهای درمان نارسایی و آنژین (تقویتکنندههای پمپ قلب):
زمانی که قلب ضعیف میشود، از داروهایی مثل دیگوکسین استفاده میشود تا قدرت ضربان را بالا ببرد. همچنین برای دردهای قفسه سینه (آنژین)، قرصهای زیرزبانی مثل نیتروگلیسیرین (TNG) تجویز میشود.
نکته حیاتی: قرص زیرزبانی باید همیشه همراه بیمار باشد. این دارو به نور و رطوبت حساس است و باید در ظرف دربسته تیره نگهداری شود.
بخش پنجم: چکلیست برای مصرفکنندگان داروهای قلبی :
1. *نظم، نظم و باز هم نظم: داروهای قلب را باید هر روز در ساعت مشخصی مصرف کنید.
2. تداخل با مکملها: از مصرف خودسرانه قرص جوشان پتاسیم یا منیزیم بدون مشورت با دکتر داروساز خودداری کنید.
3. ترازوی وزن: در نارسایی قلبی، وزن کردن روزانه بسیار مهم است. افزایش ناگهانی وزن نشاندهنده تجمع آب در بدن است.
4. نمک، دشمن شماره یک: هیچ دارویی حریف رژیم غذایی پرنمک نمیشود.
