آموزش برنامه نویسی قسمت 14 (سازنده و مخرب و Class در زبان C++):

کلاس‌ (Class)، سازنده و مخرب در C++

در زبان C++، کلاس یکی از مهم‌ترین مفاهیم برنامه‌نویسی شی‌ءگرا (OOP) است. کلاس در واقع یک الگو (Template) برای ساخت اشیاء است؛ یعنی مشخص می‌کند که یک شیء چه ویژگی‌ها (Properties / Data Members) و چه رفتارهایی (Methods / Member Functions) دارد.

1. کلاس (Class) چیست؟

کلاس مجموعه‌ای از متغیرها و توابع است که در قالب یک واحد منطقی کنار هم قرار گرفته‌اند. با استفاده از کلاس، می‌توان از دنیای واقعی مدل‌سازی کرد؛ مثلاً یک کلاس «ماشین» می‌تواند ویژگی‌هایی مثل رنگ و سرعت و رفتارهایی مثل حرکت را در خود نگه دارد.

مثال ساده از یک کلاس:

class Car {
public:
    string color;
    int speed;

    void drive() {
        cout << "Car is driving..." << endl;
    }
};

در اینجا Car یک کلاس است که دو عضو داده (color و speed) و یک تابع عضو (drive) دارد.

2. سازنده (Constructor)

سازنده تابعی است که هنگام ساخت یک شیء از کلاس، به صورت خودکار اجرا می‌شود.

ویژگی‌های سازنده:

همنام با کلاس است.

نوع بازگشتی ندارد (حتی void هم نمی‌نویسیم).

هنگام ایجاد شیء به طور خودکار اجرا می‌شود.

معمولاً برای مقداردهی اولیه استفاده می‌شود.

مثال سازنده:

class Car {
public:
    string color;
    int speed;

    // سازنده
    Car(string c, int s) {
        color = c;
        speed = s;
    }
};

نحوهٔ ساخت شیء:

Car myCar("Red", 120);

به محض ایجاد myCar سازنده اجرا می‌شود و مقداردهی انجام می‌گیرد.

سازنده پیش‌فرض (Default Constructor)

اگر سازنده‌ای بدون پارامتر تعریف کنیم یا برنامه‌نویس اصلاً سازنده ننویسد، سازنده پیش‌فرض وجود دارد.

Car() {
    color = "Black";
    speed = 0;
}

3. مخرب (Destructor)

مخرب تابعی است که هنگام نابودی یک شیء اجرا می‌شود.

ویژگی‌های مخرب:

نام آن مانند کلاس است اما قبل از آن یک ~ می‌آید.

فقط یک مخرب می‌تواند وجود داشته باشد.

نوع بازگشتی ندارد.

خودکار اجرا می‌شود وقتی شیء از بین می‌رود (مثلاً خروج از بلوک یا delete).

کاربرد مخرب:

آزادسازی حافظهٔ heap

بستن فایل‌ها

قطع ارتباطات شبکه‌ای

انجام cleanup

مثال مخرب:

class Car {
public:
    Car() {
        cout << "Constructor called!" << endl;
    }
    ~Car() {
        cout << "Destructor called!" << endl;
    }
};

اگر این کلاس را اینگونه استفاده کنیم:

int main() {
    Car c;
}

خروجی:

Constructor called!
Destructor called!

مثال جامع:

#include <iostream>
using namespace std;

class Car {
public:
    string color;
    int speed;

    // سازنده
    Car(string c, int s) {
        color = c;
        speed = s;
        cout << "Constructor called: " << color << ", " << speed << " km/h" << endl;
    }

    // مخرب
    ~Car() {
        cout << "Destructor called for " << color << endl;
    }

    void drive() {
        cout << "Car is driving at " << speed << " km/h" << endl;
    }
};

int main() {
    cout << "Creating car1..." << endl;
    Car car1("Red", 120);
    car1.drive();

    cout << "\nCreating car2..." << endl;
    Car car2("Blue", 90);
    car2.drive();

    cout << "\nEnd of main function." << endl;
    return 0;
}

خروجی

Creating car1...
Constructor called: Red, 120 km/h
Car is driving at 120 km/h

Creating car2...
Constructor called: Blue, 90 km/h
Car is driving at 90 km/h

End of main function.
Destructor called for Blue
Destructor called for Red

توضیح :

• وقتی car1 و car2 ساخته می‌شوند، سازنده فراخوانی می‌شود.

• وقتی برنامه به پایان می‌رسد و اشیاء از بین می‌روند، مخرب‌ها به ترتیب معکوس ایجاد اجرا می‌شوند.

Telegram: @CaKeegan
Gmail : amidgm2020@gmail.com