انتخاب مشاور استراتژی یکی از حساسترین تصمیمهای مدیریتی است. یک انتخاب درست میتواند مسیر سازمان را شفاف کند، اما انتخاب نادرست معمولاً به هدررفت زمان، هزینه و حتی تخریب تصمیمهای مدیریتی منجر میشود. در این یادداشت، به زبان ساده و کاملاً کاربردی توضیح میدهیم چگونه یک مشاور استراتژی حرفهای را بشناسیم و از اشتباهات رایج دوری کنیم.
اول مشخص کنید «مشاور استراتژی» دقیقاً چه کاری قرار است انجام دهد؟
بزرگترین اشتباه سازمانها این است که قبل از تعریف مسئله، دنبال مشاور میگردند.
مشاور استراتژی برای این امور است:
تحلیل وضعیت واقعی سازمان (نه گزارشهای صوری)
شناسایی گلوگاههای تصمیمگیری، ساختار، بازار و مالی
کمک به انتخاب مسیر درست (نه نوشتن یک فایل تزئینی)
مشاور استراتژی:
مجری کارهای روزمره نیست
فروشنده نرمافزار یا داشبورد نیست
مربی انگیزشی یا مدرس پاورپوینت هم نیست
اگر هنوز نمیدانید «درد سازمان کجاست»، هیچ مشاوری معجزه نمیکند.
از مشاوری که زود راهحل میدهد بترسید
یک مشاور حرفهای:
سؤال میپرسد، نه نسخه آماده
ابتدا داده، ساختار، فرآیند و تصمیمها را میشکافد
عجلهای برای ارائه راهحل ندارد
نشانه خطر:
«من در جلسه اول دقیقاً میدانم مشکل شما چیست»
در استراتژی، سرعت زیاد یعنی سطحینگری.
سابقه واقعی مهم است، نه عنوانهای پر زرقوبرق
بپرسید:
این مشاور دقیقاً در چه سازمانهایی کار کرده؟
خروجی کارش چه بوده؟ (تصمیم، تغییر، بهبود، یا فقط گزارش؟)
آیا پروژهها قابل راستیآزمایی هستند؟
مراقب اینها باشید:
رزومههایی پر از کلمات بزرگ، بدون مصداق
ادعای کار با «شرکتهای بزرگ» بدون سند
عناوین دانشگاهی بدون تجربه واقعی سازمانی
استراتژی فقط دانش نیست؛ تجربه تصمیمسازی است.
مشاور خوب اول سازمان شما را میفهمد، نه اینکه خودش را ثابت کند
مشاور حرفهای:
به فرهنگ سازمانی توجه میکند
میفهمد تصمیمها کجا و توسط چه کسی گرفته میشود
ساختار قدرت، مقاومتها و محدودیتها را میشناسد
مشاور ضعیف:
یک مدل ثابت را برای همه سازمانها کپی میکند
به تفاوت صنعت، بازار و کشور توجهی ندارد
هیچ استراتژیای بدون شناخت واقعیت درون سازمان کار نمیکند.
خروجی مشاوره باید «تصمیمپذیر» باشد، نه فقط زیبا
قبل از قرارداد، شفاف بپرسید:
خروجی دقیق چیست؟ (تصمیم، سناریو، نقشه راه، اولویتها؟)
چه چیزی بعد از پروژه قابل اجرا است؟
نقش مدیران سازمان در فرآیند چیست؟
خروجی خطرناک:
گزارشهای سنگین که هیچکس نمیخواند
فایلهایی که فقط برای بایگانی ساخته شدهاند
مشاوره استراتژی یعنی کمک به تصمیم سخت، نه تولید کاغذ.
استقلال فکری مشاور را بررسی کنید
مشاور استراتژی واقعی:
وابسته به فروش محصول، نرمافزار یا منافع جانبی نیست
نتیجه تحلیل را فدای رضایت کوتاهمدت مدیر نمیکند
اگر لازم باشد، «نه» میگوید
اگر مشاور از ابتدا:
به دنبال فروش ابزار خاص است
همه چیز را عالی و بیمسئله نشان میدهد
بدانید استقلال تحلیلی ندارد.
قرارداد را هوشمندانه ببندید
در قرارداد حتماً مشخص باشد:
محدوده دقیق پروژه
مراحل تحلیل
نقش مدیران و تیم داخلی
شاخص ارزیابی خروجی
قرارداد مبهم = اختلاف حتمی.
جمعبندی نهایی
انتخاب مشاور استراتژی، انتخاب شریک فکری تصمیمهای بزرگ است، نه یک پیمانکار معمولی.
اگر مشاور:
✔ سؤالمحور است
✔ دادهمحور است
✔ واقعیتگراست
✔ مستقل فکر میکند
احتمالاً انتخاب درستی کردهاید.
اما اگر:
زود نسخه میدهد
فقط حرفهای قشنگ میزند
خروجیاش تصمیمساز نیست
بهتر است قبل از دیر شدن، توقف کنید.
