تحلیل از مهدی بنی اسدی کارشناس و تحلیل گر اقتصادی
در روزهای اخیر و همزمان با اصلاح محدود قیمت طلا، موجی از شایعات و گمانهزنیهای غیرواقعی در فضای رسانهای منتشر شده است؛ از جمله پیشبینیهایی مبنی بر کاهش قیمت طلا به زیر ۱۰ میلیون تومان. با این حال، بررسی دقیق دادهها و متغیرهای اثرگذار نشان میدهد شرایط فعلی بازار طلا—چه در سطح داخلی و چه در سطح بینالمللی—بهطور همزمان سیگنالهای صعودی صادر میکند. بخش مهمی از سردرگمی ایجادشده در میان مردم ناشی از «خبردرمانی» و انتشار اخبار جهتدار، بهویژه پیش از رویدادهای سیاسی مهم است؛ اخباری نظیر ادعای پایان جنگ در غزه یا مطرحشدن مذاکره، که بیشتر با هدف کنترل هیجان عمومی منتشر میشوند تا تحلیل واقعی از وضعیت بازار.
مهمترین عامل اثرگذار در مقطع کنونی، نشست پیشروی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. در روزهای اخیر، سه مقام ارشد کشور—رئیس سازمان انرژی اتمی، کاظم غریبآبادی و عباس عراقچی—بهطور متوالی درباره پرونده هستهای و فضای پیشرو اظهارنظر کردهاند؛ موضوعی که احتمال صدور قطعنامه علیه ایران را تقویت میکند. تجربههای گذشته نشان داده است که صدور قطعنامه معمولاً موجب افزایش سریع ریسک سیاسی و رشد نرخ ارز میشود؛ و از آنجا که طلا در ایران بهطور مستقیم و سریعتر از دلار واکنش نشان میدهد، این عامل میتواند محرک اصلی جهش قیمت باشد. نمونه مشابه آن نیز چند ماه قبل مشاهده شد؛ زمانی که قیمت طلا از ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بهسرعت به ۱۱ میلیون و سپس ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسید.
عامل مهم دیگر، تسویههای ارزی پایان سال میلادی است. طبق روال هر سال، بانکها، شرکتها و نهادهای مالی بزرگ در ماه دسامبر اقدام به بستن حسابها و انجام تسویههای ارزی میکنند. این روند معمولاً تقاضای واقعی برای ارز را افزایش میدهد و رشد نرخ دلار را در پی دارد؛ موضوعی که بهطور طبیعی خود را در قیمت طلا نیز نشان میدهد.
در سطح بینالمللی، اونس جهانی طلا در محدوده ۴۰۰۰ دلار کفسازی کرده است و شرایط اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان—از ادامه نااطمینانی در خاورمیانه گرفته تا سیاستهای پولی آمریکا و تداوم فشارهای تورمی—نشانههایی از آغاز یک موج صعودی جدید را تقویت میکند. در بازار ایران، اثر نوسانات اونس جهانی به دلیل همجهتی با نرخ ارز معمولاً دوچندان میشود.
در کنار این عوامل، یکی از مهمترین شاخصهای قابل اتکا برای تحلیل آینده بازار، ورود سنگین پول به صندوقهای طلاست. طی روزهای اخیر، تنها در ۱۵ دقیقه پایانی یکی از معاملات، بیش از ۱۵۰ میلیارد تومان ورود پول ثبت شده و مجموع ورود نقدینگی به صندوقها در آن روز از مرز هزار میلیارد تومان عبور کرده است. همچنین پنج روز پیاپی ورودهای قابلتوجه پول به این صندوقها مشاهده شده است. این رفتار نشان میدهد سرمایهگذاران حرفهای و پول هوشمند نهتنها از بازار خارج نشدهاند، بلکه در حال افزایش سهم خود از طلا هستند. از دید تحلیلگران، جریان نقدینگی معتبرترین شاخص جهتیابی بازار است و برخلاف شایعات، تصویر روشنتری از آینده ارائه میدهد.
عوامل داخلی نیز به این روند صعودی دامن میزنند: کسری بودجه بالا، رشد نقدینگی، تورم مزمن، نگرانی از احتمال افزایش قیمت بنزین و سایر حاملهای انرژی، همگی فشار تورمی را تشدید میکنند و طلا را همچنان بهعنوان مطمئنترین ابزار حفظ ارزش پول مطرح میسازند. علاوه بر این، دادههای تاریخی بازار نشان میدهد ماههای دی و بهمن در اغلب سالها دورههای رشد قابل توجه طلا بودهاند؛ به دلیل تقاضای آخر سال و شرایط انتظاری تورمی.
در مجموع، بازار طلا همزمان از چندین مسیر محرک دریافت میکند:
افزایش ریسک سیاسی ناشی از نشست شورای حکام، فشارهای ارزی پایان سال میلادی، زمینههای صعودی در بازار جهانی طلا، ورود قدرتمند پول هوشمند به صندوقهای طلا، و متغیرهای تورمی داخلی. در مقابل، تنها عاملی که تلاش میکند فضای بازار را ریزشی جلوه دهد، موج اخبار کوتاهمدت و غیررسمی است که معمولاً پیش از جهشهای قیمتی مشاهده میشود.
برآیند این دادهها نشان میدهد مسیر میانمدت بازار طلا در ایران صعودی ارزیابی میشود؛ چه این واقعیت توسط افکار عمومی پذیرفته شود یا خیر.
