وقتی صحبت از عفونتهای تناسلی میشود، بسیاری از افراد به دلیل خجالت، ترس یا نگرانی از قضاوت شدن، مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند. یکی از شایعترین موضوعاتی که در این زمینه مطرح میشود، HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی و زگیل تناسلی است؛ مشکلی که هم از نظر جسمی اهمیت دارد و هم از نظر روانی میتواند باعث اضطراب زیاد شود.
HPV یک ویروس شایع است که برخی انواع آن ممکن است باعث زگیل تناسلی شوند و برخی انواع پرخطر آن در صورت ماندگاری طولانیمدت، با تغییرات سلولی دهانه رحم و بعضی سرطانها ارتباط دارند. نکته مهم این است که ابتلا به HPV همیشه به معنی ابتلا به سرطان نیست، اما بیتوجهی به علائم، نداشتن پیگیری منظم و درمانهای خودسرانه میتواند روند تشخیص و مراقبت را سختتر کند.
زگیل تناسلی معمولاً به شکل برجستگیهای کوچک، نرم یا گاهی گلکلمیشکل در ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد دیده میشود. این ضایعات ممکن است تکی یا چندتایی باشند و در بعضی افراد با خارش، سوزش، احساس ناراحتی یا نگرانی ظاهری همراه شوند. البته HPV همیشه علامت واضح ندارد و بسیاری از افراد ممکن است بدون اینکه متوجه باشند، ناقل ویروس باشند.
به همین دلیل، مشاهده هرگونه برجستگی جدید، زخم، تغییر پوستی، ترشح غیرطبیعی، سوزش مداوم یا عود مکرر عفونتهای تناسلی بهتر است جدی گرفته شود. تشخیص دقیق باید توسط پزشک انجام شود، چون هر برجستگی در ناحیه تناسلی الزاماً زگیل نیست و ممکن است با مشکلات پوستی یا عفونی دیگر اشتباه گرفته شود.
در عفونتهای تناسلی، فقط حذف ظاهر ضایعه کافی نیست. پزشک باید بررسی کند که آیا بیمار فقط زگیل تناسلی دارد یا همزمان عفونتهای دیگری مانند تبخال تناسلی، سوزاک، کلامیدیا، عفونت واژن، زگیل مقعدی یا سایر بیماریهای مقاربتی هم مطرح است یا نه. این موضوع مخصوصاً زمانی مهمتر میشود که فرد دچار عود مکرر، ضعف سیستم ایمنی، سابقه بیماری زمینهای یا علائم غیرمعمول باشد.
متخصص عفونی میتواند با گرفتن شرح حال دقیق، معاینه، بررسی ریسک فاکتورها و در صورت نیاز درخواست آزمایش، مسیر درست درمان و پیگیری را مشخص کند. درمان زگیل تناسلی ممکن است بسته به محل، تعداد، اندازه ضایعات و شرایط بیمار متفاوت باشد. بعضی افراد به درمان دارویی نیاز دارند، بعضی به روشهای برداشتن ضایعه، و برخی فقط به پیگیری و آموزش صحیح نیاز پیدا میکنند.
یکی از سوالهای رایج بیماران این است که «آیا HPV برای همیشه درمان میشود؟» پاسخ دقیق این است که درمانها معمولاً برای کنترل ضایعات و مشکلات ناشی از HPV انجام میشوند، نه برای پاککردن فوری ویروس از بدن. در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی میتواند طی زمان ویروس را کنترل یا پاکسازی کند، اما این روند در همه افراد یکسان نیست.
به همین دلیل، درمان خودسرانه با محلولها، داروهای گیاهی، سوزاندن غیراصولی یا روشهای خانگی توصیه نمیشود. ناحیه تناسلی پوست و مخاط حساسی دارد و درمان اشتباه ممکن است باعث سوختگی، زخم، عفونت ثانویه، اسکار یا تأخیر در تشخیص مشکل اصلی شود.
واکسن HPV یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از عوارض برخی انواع HPV است. بهترین زمان تزریق واکسن معمولاً قبل از شروع تماس جنسی است، اما در سنین بالاتر هم ممکن است برای بعضی افراد با نظر پزشک قابل بررسی باشد. حتی افرادی که واکسن زدهاند نیز در صورت داشتن دهانه رحم، باید غربالگریهای توصیهشده مانند پاپ اسمیر یا تست HPV را طبق نظر پزشک ادامه دهند، چون واکسن جای غربالگری را نمیگیرد.
در ایران، بسیاری از خانوادهها هنوز اطلاعات کافی درباره HPV، واکسن، غربالگری و علائم هشدار ندارند. همین کمبود آگاهی باعث میشود برخی افراد دیر مراجعه کنند یا به جای پزشک، از اینترنت و درمانهای غیرعلمی کمک بگیرند.
اگر ضایعه جدیدی در ناحیه تناسلی یا مقعد دیده میشود، اگر زگیلها در حال زیاد شدن هستند، اگر خارش یا سوزش ادامهدار وجود دارد، اگر عفونت واژن یا ترشحات غیرطبیعی عود میکند، اگر رابطه پرخطر وجود داشته یا اگر فرد دچار ضعف سیستم ایمنی است، بهتر است مراجعه به پزشک به تعویق نیفتد.
همچنین زنان باید نسبت به خونریزی غیرطبیعی، درد لگنی مداوم، ترشح بدبو یا تغییرات غیرمعمول پس از رابطه جنسی حساس باشند. این علائم همیشه به معنی بیماری خطرناک نیستند، اما نیاز به بررسی پزشکی دارند.
دکتر عالیه پوردست، متخصص بیماریهای عفونی و فلوشیپ کنترل عفونتهای بیمارستانی، در حوزه ارزیابی و درمان بیماریهای عفونی از جمله عفونتهای تناسلی، بیماریهای مقاربتی، HPV، زگیل تناسلی، عفونت واژن و زگیل مقعدی فعالیت دارد. مراجعه به پزشک آگاه در این زمینه میتواند به بیمار کمک کند بدون ترس و قضاوت، مشکل خود را مطرح کند و بر اساس شرایط واقعی بدنش، مسیر درست تشخیص، درمان و پیگیری را طی کند.
هدف از مراجعه فقط درمان ضایعه نیست؛ بلکه آموزش بیمار، بررسی احتمال عفونتهای همراه، پیشگیری از عود، راهنمایی درباره واکسن، غربالگری و مراقبت از سلامت جنسی هم اهمیت دارد.
HPV و زگیل تناسلی موضوعاتی شایع اما قابل پیگیری هستند. پنهانکاری، درمان خودسرانه یا تأخیر در مراجعه میتواند اضطراب بیمار را بیشتر و روند درمان را پیچیدهتر کند. اگر علائمی مانند برجستگی، زگیل، خارش، سوزش، ترشح غیرطبیعی یا عود مکرر عفونتهای تناسلی وجود دارد، بهتر است با متخصص عفونی مشورت شود.
تشخیص بهموقع، درمان اصولی و پیگیری منظم میتواند به کنترل بهتر بیماری، کاهش نگرانی و حفظ سلامت فرد کمک کند.
«برای آشنایی بیشتر با خدمات دکتر عالیه پوردست میتوانید نام ایشان را در گوگل جستوجو کنید یا از طریق پروفایلهای نوبتدهی پزشکی اطلاعات مطب را ببینید.»
سلب مسئولیت پزشکی:
مطالب این مقاله صرفاً برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست. در صورت مشاهده علائم، نگرانی درباره HPV، زگیل تناسلی یا هر نوع عفونت تناسلی، بهتر است برای ارزیابی دقیق و دریافت درمان مناسب به پزشک متخصص مراجعه کنید.
