یکی از جایگاه های شغلی مهم، کاربردی و البته دارای بازار کار بکر در پروژه های کوچک و بزرگ کشور مربوط به مهندسان دفتر فنی می باشد که در سال های اخیر جایگاه هایی مثل کارشناس دفتر فنی، سرپرست دفتر فنی، کارشناس و سرپرست امورقراردادها (امور پیمان ها) بیشتر از پیش مورد توجه شرکت ها و سازمان ها قرار گرفته است.
در این مقاله قصد داریم در خصوص زمان فعالیت، اهم سازمان ها و شرکت هایی که نیاز به نیروی دفتر فنی دارند، وظایف و مهارت های مربوط به مهندسان دفتر فنی و دفتر مرکزی اعم از آموزش متره و برآورد توضیحات کاملی را ارائه نماید.در انتهای این مقاله شما خواهید دانست که مهندسان دفتر فنی چه کسانی هستند و چه کارهایی را باید انجام بدهند. تا انتهای این مقاله همراه ما باشید
اگر دانشجو هستید و این بخش از مقاله را می خوانید به خاطر داشته باشید، برخی از جایگاه های شغلی که در ادامه به آن خواهیم پرداخت، در دفتر فنی پروژه (کارگاه) و دفتر مرکزی شرکت ها فعالیت دارند.
وظایف مهندسان دفتر فنی و دفتر مرکزی با توجه به ضرورت و تخصص های مربوط، قبل از اینکه پروژه آغاز شود، شروع می گردد.
برای مثال در زمان مناقصه در شرکت های مهندسان مشاور، واحد تهیه کننده برآورد که شامل سرپرست امور مناقصات و کارشناسان متره و برآورد و … می باشد، اقدام به تهیه برآورد هزینه ساخت ساختمان یا پروژه می نمایند.
در شرکت های پیمانکاری، مهندسان مربوط به بخش مناقصات شامل سرپرست امور مناقصات و کارشناسان مربوط اقدام به تهیه آنالیزبها و پیشنهاد قیمت برای شرکت در مناقصه می نمایند.
در سازمان های کارفرمایی پس از تهیه برآورد توسط مهندسان مشاور، واحد فنی کارفرما برآورد مربوط را بررسی می نماید.
در این فاز از پروژه مهندسان دفترفنی وظایفی از جمله، تهیه صورت جلسات، گزارشات پیشرفت پروژه، تخمین و بالانس متریال، تهیه صورت وضعیت پروژه، آنالیزبها یا تجزیه بهای مربوط به ردیف های قیمت جدید، پیگیری مسائل و اختلافات قراردادی، بررسی صورت وضعیت پیمانکاران جز، رسیدگی و نظارت صورت وضعیت ها و .. را انجام می دهند.
یکی از مهم ترین وظایف مربوط به مهندسان دفترفنی پیمانکار در حین پروژه تهیه صورت وضعیت های کارکرد و تعدیل پروژه می باشد که کارشناس دفترفنی در پایان هر عملیات اجرایی اقدام به تهیه صورت جلسات کارکرد نموده و در پایان هر ماه صورت وضعیت کارهای انجام شده مربوط به آن ماه را تهیه به نظارت مقیم پروژه تقدیم می نماید.
البته این صرفا یک مثال بوده و در ادامه شرح وظایف کامل دفترفنی را توضیح خواهیم داد.
پس از تحویل صورت وضعیت ها توسط واحد دفترفنی پیمانکار، نظارت مقیم پروژه که نماینده مهندس مشاور در کارگاه می باشد، اقدام به بررسی میدانی و عملیاتی صورت وضعیت ها نموده و البته واحد دفترمرکزی مهندس مشاور نیز با این امور ارتباط دارد.
پس از رسیدگی و نظارت بر صورت وضعیت ها توسط نظارت مقیم و مهندس مشاور، واحد فنی کارفرما نیز رسیدگی نهایی را انجام داده و امور مربوط به ابلاغ صورت وضعیت ها و پرداخت های مربوط را عهده دار است.
بسیاری از پروژه ها در کشور به دلایل متعدد دچار اختلاف و ادعا (Claim) در طی چرخه زمان پروژه هستند، مهندسان دفترفنی و دفترمرکزی تحت نظارت مدیرادعا یا متخصص دیگری در این زمینه، وظایفی از جمله تهیه مدارک پشتیبان، ارائه جزئیات به جهت مستندسازی، تهیه مدارک میدانی به جهت کمی سازی های مربوط را برعهده دارد.
سطح کارشناسکارشناس دفترفنی (مهندس مترور)کارشناس واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهکارشناس امورقراردادها (امور پیمان ها)کارشناس مرکز کنترل اسنادشاپیست و نقشه کشنقشه بردارکارشناس امور مناقصات
سطح ارشد و مدیریتیسرپرست یا دفترفنیسرپرست واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهسرپرست امورقراردادها (امور پیمان ها)سرپرست مرکز کنترل اسنادمشاور قراردادی (حقیقی)سرپرست امور مناقصات
سطح استراتژیکمدیر ادعا و Claimمدیر واحد فنی و مهندسی
سطح کارشناس کارشناس متره و برآوردکارشناس واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهکارشناس امورقراردادها (امور پیمان ها)کارشناس مرکز کنترل اسنادشاپیست و نقشه کشکارشناس امورمناقصاتناظر مقیمکمک ناظرسطح ارشد و مدیریت سرپرست واحد متره و برآوردسرپرست واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهسرپرست امورقراردادها (امور پیمان ها)سرپرست مرکز کنترل اسنادمشاور قراردادی (حقیقی)سرپرست امور مناقصاتسرناظر مقیمناظر عالیهسطح استراتژیکمدیر ادعا و Claimمدیر واحد مهندسی
سطح کارشناس کارشناس دفترفنیکارشناس واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهکارشناس امورقراردادها (امور پیمان ها)کارشناس امورمناقصات سطح ارشد و مدیریتیسرپرست واحد پیمان و رسیدگیسرپرست واحد برنامه ریزی و کنترل پروژهمشاور قراردادی (حقیقی)سرپرست امور مناقصات
سطح استراتژیک مدیر ادعا و Claimمدیر واحد فنی و مهندسی
دقت داشته باشید هرکدام از عناوین شغلی یادشده باتوجه به رشته های مهندسی شامل عمران و معماری، تاسیسات برقی و مکانیکی و حتی در پروژه های صنعتی مثل تصفیه خانه و .. به مهندس مربوط نیاز دارد. در واقع بنا به ضرورت پروژه ممکن است، یک کارشناس دفتر فنی عمران، یک کارشناس دفتر فنی تاسیسات برقی و یک کارشناس دفتر فنی تاسیسات مکانیکی استخدام گردد و یا ممکن است ۱ کارشناس دفتر فنی عمران و یک کارشناس دفتر فنی تاسیسات مورد نیاز باشد.
یکی از مهم ترین وظایف مهندسان مشاور، تهیه برآورد هزینه اجرای کار می باشد، به زبان ساده برآورد هزینه اجرای کار یعنی این پروژه برای کارفرما با چه هزینه ای اجرایی می گردد، برخی از مهم ترین وظایف مهندسان دفترمرکزی مهندسان مشاور مشغول در واحد تهیه کننده برآورد به شرح زیر است:
تهیه اسناد غیرمالی مناقصه:
اسناد مناقصه شامل اسناد مالی و غیرمالی می باشد، اسناد غیرمالی شامل موضوع مشخصات فنی کار که خود می تواند مشخصات فنی مصالح، تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز پروژه را شامل شود، تهیه برنامه زمان بندی پروژه، تعیین معیارها برای ارزیابی شرکت کنندگان در مناقصه (مناقصه گران)، انتخاب سیستم تحویل پروژه، تهیه قرارداد و ضمائم آن و … می باشد، موارد یادشده از جمله وظایف واحد دفتر مرکزی مهندسان مشاور می باشد.
تهیه اسناد مالی مناقصه و بررسی پیشنهادات و تعیین برنده مناقصه:
اسناد مالی مناقصه شامل تهیه برآورد هزینه اجرای کار، تکمیل جداول مربوط به بخشنامه های مالی مناقصه از جمله دستورالعمل نحوه ارائه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل های فهرست بها با شماره ۷۶۵۷۴/۱۰۰، و دستورالعمل نحوه ارائه تجزیه بها همراه با پیشنهاد قیمت توسط پیمانکاران با شماره ۱۲۳۲۵۷۹/۹۶، بررسی و پایش پیشنهاد قیمت پیمانکارانی که در مناقصه شرکت کرده اند، ارزیابی کیفی پیمانکاران و تعیین برنده مناقصه از جمله وظایف دیگر دفتر مرکزی مهندسان مشاور است.
پشتیبانی از پروژه های فعال و کنترل خروجی ها:
علاوه بر تهیه اسناد و مدارک مربوط به مناقصات جدید، پروژه های فعال دیگری در شرکت های مهندسان مشاور وجود دارد، علاوه بر این که واحد نظارت فنی کارگاهی (نظارت مقیم) در پروژه وظایفی از جمله بررسی، پایش و نظارت بر امور و مدارک ارائه شده توسط پیمانکار را عهده دار است، اما در بسیاری از موضوعات، رهبری، تصمیم گیری ها و شرکت در جلسات با پشتیبانی واحد دفتر مرکزی مهندسان مشاور انجام می گیرد.
وظایف مهندسان دفتر مرکزی در شرکت های پیمانکاری همانطور که پیش تر نیز گفته شد، قبل از شروع پروژه آغاز می گردد، در حین پروژه و حتی در زمان اختلاف و ادعا نیز ادامه دارد، که برخی از مهم ترین وظایف مهندسان دفتر مرکزی پیمانکار به شرح زیر است:
انتخاب مناقصات مناسب:
یکی از وظایف مهم مهندسان دفتر مرکزی پیمانکار به زبان ساده، انتخاب مناقصاتی هست که برای شرکت پیمانکار، مناسب و سودساز می باشد. در واقع در این مرحله بایستی مناقصات برگزار شده در کشور، مورد بررسی و پایش قرار گرفته و متناسب با مشخصات مناقصه و پروژه مربوط و باتوجه به خصوصیات شرکت پیمانکار، مناقصات انتخاب گردد.
تهیه اسناد مالی مناقصه (آنالیز بها و پیشنهاد قیمت مناقصه):
پس از انتخاب مناقصه و تهیه اسناد مربوط، نوبت به ارائه پیشنهاد قیمت توسط پیمانکار می گردد، در واقع در این مرحله با توجه به اسناد مناقصه (نقشه ها، مشخصات فنی، محل پروژه، برنامه زمان بندی کلی و …) پیمانکار نسبت به آنالیز بها و پیشنهاد قیمت اقدام می نماید، در این مرحله مهندسان دفتر مرکزی امور مربوط به تهیه اسناد مالی مناقصه یا همان ارائه آنالیز بها و پیشنهاد قیمت و اسناد غیر مالی مناقصه یا اسنادی که مربوط به ارزیابی های شرکت پیمانکار و … می گردد را عهده دارند.
پشتیبانی از پروژه های فعال و کنترل خروجی ها:
هر شرکتی علاوه بر شرکت در مناقصات جدید، پروژه های فعال دیگری را نیز در اختیار دارد، علاوه بر این که واحد دفتر فنی مستقر در پروژه وظایف تهیه، تدوین، ارائه و دفاع از مدارک مربوط به موضوعات دفتر فنی را برعهده دارد، اما در بسیاری از موضوعات، رهبری،تصمیم گیری ها و شرکت در جلسات و دفاع از مدارک، با پشتیبانی واحد دفتر مرکزی انجام می گیرد.
با وجود این که مهندس مشاور، مرجع فنی کارفرما به شمار می آید و وظایف آن قبل از شروع پروژه، حین پروژه و حتی در زمان اختلاف و ادعا نیز ادامه دارد، اما کارفرما نیز وظایفی از جمله پایش مدارک، نظارت بر امور قراردادها و زمان بندی پروژه، تصویب و ابلاغ مدارک مالی مناقصه و… بررسی کلی صورت وضعیت ها و ابلاغ های مربوط، حضور در جلسات و رویدادهای مهم پروژه از جمله تحویل موقت، تحویل قطعی و … را نیز عهده دار است که وظایف یادشده توسط واحد فنی و مهندسی کارفرما صورت می پذیرد.
اگرچه میزان حقوق و دستمزد به عوامل زیادی از جمله، میزان سابقه کار، مهارت تخصصی، شرکت مورد نظر (رتبه شرکت)، مشخصات پروژه مورد نظر و .. بستگی دارد، اما در جدول زیر، حدود تقریبی حقوق ماهانه عوامل دفتر فنی، برحسب استعلام گیری از مهندسان فعال در پروژه ها ارائه گردیده
در خصوص حقوق و دستمزد مشاور قراردادی و مدیرادعا (Claim) عموما دستمزدها به صورت ساعتی و حتی درصدی از مبالغ ادعا محاسبه می گردد.
رنج حقوق مدیرادعا یا مشاور قراردادی در پروژه ها با مقیاس بالا با حضور ماهانه ۴ روز در یک ماه و پشتیبانی (به دور از پروژه)، از ۱۲ تا ۳۰ میلیون تومان بابت هر ماه، متغیر است که عموما ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان، دریافتی های رایج این اشخاص می باشد.
البته حقوق های رنج ۳۰ الی ۴۵ میلیون نیز در پروژه های بزرگ و برای افراد خبره در نظر گرفته می شود که تعداد این افراد در کشور محدود است.
برخی از قراردادهای مربوط به مشاور قراردادی و مدیرادعا (Claim) برحسب درصدی از مبالغ ادعا می باشد که در واقع براساس مبلغ ادعایی که مطرح، دفاع و تصویب می شود، حق الزحمه مربوط پرداخت می شود.
