حضور در لحظه در کوچینگ

.

حضور در لحظه در کوچینگ: بنیانی برای اثربخشی فرایند تحول

چکیده

در این مقاله به بررسی مفهوم «حضور در لحظه» به‌عنوان یکی از شایستگی‌های بنیادین در کوچینگ پرداخته‌ام. هدف من تبیین جایگاه حضور آگاهانه در کیفیت رابطهٔ کوچ–مراجع، تعمیق آگاهی، و تسهیل تغییر پایدار است. مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر اساس ادبیات نظری کوچینگ، ذهن‌آگاهی و تجربهٔ حرفه‌ای نگاشته شده و در پایان، اصول کاربردی و تمرین‌هایی برای توسعهٔ حضور در لحظه ارائه می‌شود.

واژگان کلیدی: حضور در لحظه، کوچینگ، ذهن‌آگاهی، آگاهی، رابطهٔ کوچ–مراجع

مقدمه

در تجربهٔ حرفه‌ای من، یکی از مهم‌ترین عواملی که کیفیت یک جلسهٔ کوچینگ را تعیین می‌کند، میزان «حضور» کوچ در لحظهٔ اکنون است. علی‌رغم تنوع مدل‌ها، ابزارها و تکنیک‌ها در کوچینگ، آنچه بستر اصلی تحول را می‌سازد، توانایی کوچ برای بودنِ کامل، آگاهانه و بدون قضاوت در کنار مراجع است. ازاین‌رو، پرداختن علمی به مفهوم حضور در لحظه، ضرورتی برای فهم عمیق‌تر کوچینگ اثربخش محسوب می‌شود.

چارچوب نظری

تعریف حضور در لحظه

حضور در لحظه به توانایی تمرکز آگاهانه بر تجربهٔ اکنون، بدون درگیری با گذشته یا آینده و بدون قضاوت نسبت به آنچه در حال وقوع است، اطلاق می‌شود. در بافت کوچینگ، این مفهوم فراتر از توجه شناختی بوده و شامل آگاهی هیجانی، بدنی و رابطه‌ای نیز می‌شود.

حضور در لحظه در کوچینگ

از منظر کوچینگ، حضور در لحظه به معنای در دسترس بودن کامل کوچ برای فرایند جلسه است؛ به‌گونه‌ای که کوچ نه در پی هدایت مراجع به پاسخ‌های ازپیش‌تعیین‌شده، بلکه در پی تسهیل کشف و آگاهی از درون تجربهٔ زندهٔ مراجع باشد.

اهمیت حضور در لحظه در فرایند کوچینگ

بر اساس مشاهده‌های حرفه‌ای من و هم‌راستا با ادبیات تخصصی، حضور در لحظه دست‌کم سه کارکرد اساسی در کوچینگ دارد:

1. تقویت رابطهٔ کوچ–مراجع: حضور آگاهانه، احساس دیده‌شدن و شنیده‌شدن عمیق را در مراجع ایجاد می‌کند و ایمنی روانی رابطه را افزایش می‌دهد.

2. افزایش سطح آگاهی مراجع: آگاهی، همواره در لحظهٔ اکنون رخ می‌دهد؛ بنابراین، حضور کوچ به‌طور مستقیم به تعمیق بینش مراجع منجر می‌شود.

3. تسهیل تغییر پایدار: تغییراتی که از دل آگاهی لحظه‌ای شکل می‌گیرند، معمولاً پایدارتر و همسو با ارزش‌های فرد هستند.

ابعاد حضور در لحظه برای کوچ

حضور با مراجع

در این بُعد، من به شنیدن فعال، مشاهدهٔ نشانه‌های غیرکلامی، و پذیرش کامل تجربهٔ مراجع متعهد می‌مانم؛ حتی زمانی که تجربهٔ او مبهم، متناقض یا هیجانی است.

حضور با فرایند

حضور با فرایند به معنای اعتماد به جریان طبیعی جلسه است. در این حالت، من تلاش نمی‌کنم جلسه را کنترل کنم، بلکه اجازه می‌دهم مسیر جلسه بر اساس نیاز واقعی مراجع شکل بگیرد.

حضور با خود

آگاهی از واکنش‌های درونی، قضاوت‌ها و هیجانات شخصی‌ام به‌عنوان کوچ، بخش جدایی‌ناپذیر حضور در لحظه است. این آگاهی مانع از فرافکنی و مداخله‌های ناخواسته می‌شود.

موانع حضور در لحظه

در عمل، موانعی وجود دارند که می‌توانند حضور در لحظهٔ کوچ را تضعیف کنند؛ از جمله:

اشتغال ذهنی به نتیجهٔ جلسه

ترس از سکوت

فعال شدن الگوهای نجات‌گری یا قضاوت

خستگی شناختی و هیجانی شناخت این موانع، پیش‌شرط توسعهٔ حضور آگاهانه است.

اصول عملی توسعهٔ حضور در لحظه

بر اساس تجربهٔ حرفه‌ای خود، اصول زیر را برای تقویت حضور در لحظه در کوچینگ مؤثر می‌دانم:

1. رها کردن نیاز به کنترل: پذیرش اینکه کوچینگ، فرایند کشف است نه اصلاح.

2. پذیرش تجربهٔ اکنون: آنچه در لحظه رخ می‌دهد، دقیقاً همان چیزی است که باید دیده شود.

3. استفادهٔ آگاهانه از سکوت: سکوت می‌تواند زمینه‌ساز آگاهی‌های عمیق باشد.

4. تنظیم توجه بر بدن و تنفس: بازگشت مداوم به بدن، لنگر حضور در لحظه است.

تمرین‌های پیشنهادی:

مکث آگاهانهٔ کوتاه پیش از هر مداخله

اسکن بدنی و هیجانی در حین جلسه

تمرین گوش‌دادن بدون یادداشت‌برداری در برخی جلسات

نتیجه‌گیری:

در جمع‌بندی، حضور در لحظه را نه یک مهارت جانبی، بلکه هستهٔ اصلی کوچینگ اثربخش می‌دانم. کوچینگ زمانی به معنای واقعی خود می‌رسد که کوچ، پیش از هر ابزار و تکنیکی، توانایی «بودن» را در خود پرورش داده باشد. حضور در لحظه، بستری است که در آن آگاهی، انتخاب و تغییر پایدار امکان ظهور می‌یابد.

منابع :

International Coaching Federation (ICF). Core Competencies.

Kabat-Zinn, J. (Mindfulness-based approaches).

Rogers, C. (Person-Centered Approach).

.