در اینکه ما ایرانیان عاشق شاهنامه هستیم شکی نیست ولی اینکه بخواهیم همه ی این کتاب و تمام65 هزار بیت ، سراسر پر از حماسه را بخوانیم ، قطعا از حوصله خیلی ها خارج است. شاید اگر از داستان های غرور انگیز این اثر بصورت فیلم و سریال با کیفیت برایمان در دسترس بود ، بدون لحظه ای درنگ ، شب و روز به پای آنها می نشستیم و لذت میبردیم ، و به این فکر کنید همچون مجموعه ای مانند "جنگ ستارگان " یک فرنچایز به تمام معنا بود.
اما نگران نباشید امروزه آثار زیادی در قالب( فیلم سریال بازی) از داستان های شاهنامه ، با رنگ ها و سبک های گوناگون ساخته شده است. ما در این مقاله قصد داریم این اثر های ساخته شده را همچون یک پازل بهم ریخته در کنار هم بچینیم و با رعایت ترتیب زمانی شاهنامه به شما معرفی کنیم.
• افسانه ماردوش (جام جهان بین): نخستین قسمت ازانیمیشن سه گانه افسانه ماردوش ، به روایت پیشینه ایران زمین تا پادشاهی طهمورث می پردازد. سپس به داستان پادشاهی جمشید ، که به جنگ اهریمن نیز می رود تا جام جهان بین(جامی که صاحب آن قدرت فوق العاده ای پیدا میکند)را از چنگال اهریمن خارج کند.
• افسانه ماردوش (آژی دهاک): دومین قسمت از سه گانه ، به ادامه پادشاهی جمشید می پردازد. حال او که با داشتن جام جهان بین قدرت بسیاری بدست آورده است ، مغرور شده و خالق خویش را فراموش کرده و بدین سبب فره ایزدی را از دست میدهد و ضحاک جمشید را شکست می دهد و ضحاک دوران سیاه هزار ساله سلطنتش بر ایران را آغاز کرد.
همه جا تاریک شده بود ، نوری یافت نمی شد ، ایران زمین بدست پلیدی افتاده بود. سالهای فراوانی از فرمانروایی ضحاک گذشته بود. دیگر خوشی را فراموش کرده بودیم. تا آنکه کاوه آمد، با یاری پروردگار و با رهبری خویش مردم را متحد کرد و قیامی کردند که سیلی محکمی به ضحاک نیرومند زد. سپس فریدون را که از نسل جمشید بود ، پیدا کردند و بجای ضحاک پادشاه کردند وبرای همیشه ضحاک، در قله دماوند به بند کشیده شد. برای تماشای این حماسه سه گزینه وجود دارد که میتوانید به دلخواه هر کدام را به تماشا بنشینید:
آخرین داستان(1398): این انیمیشن با کیفیت ایرانی که گزینه من هم برای تماشای این حماسه هست ، در طول 9 سال ساخته شده به زیبایی داستان زندگی فریدون و نبرد حماسی کاوه آهنگر و فریدون در برابر ضحاک را با اکشن بسیار خوبی به نمایش میگذارد.
کاوه آهنگر(1961):این فیلم که بر روی شخصیت کاوه آهنگر تمرکز دارد ، نخستین قسمت از سری فیلم های سه گانه ای که با محوریت داستان های شاهنامه ، که ساخته کشور تاجیکستان است و به زبان فارسی با لهجه تاجیکی مزین است.
افسانه ماردوش(نبرد فریدون): واپسین قسمت از سه گانه افسانه ماردوش است که داستان برگشتن فریدون به پادشاهی با رهبری کاوه آهنگر را به ما نشان می دهد. اگر به لحن فیلم های پیشین افسانه ماردوش، عادت کرده اید این بهترین گزینه برای شماست.
• انیمیشن افسانه آرش(1390):این انیمیشن با روایتی تحسین برانگیز زندگی آرش کمانگیر را از کودکی تا لحظه عظیم ، پرتاب تیر نشان میدهد. با اینکه نامی از آرش در شاهنامه نیست ولی این اثر بخوبی رخداد های سلطنت منوچهر که مهم ترینش ، جنگ های نفس گیر ایران و توران است را به نمایش میدهد.
در این بازه زمانی میتوانید دو بازی زیر که داستان جد رستم را روایت میکند ، را ببینید:
• گرشاسب گرز ثرین و گرشاسب راز اژدها
• نمایش افسانه های جاویدان ایران (زال و سیمرغ): اگر به پدر رستم ، زال علاقمند هستید. میتوانید در این بازه زمانی ، به تماشای این فیلم نمایش که مدت زمان مناسبی دارد بنشینید.
رستم پس از آنکه فرزندش را بر زمین کوبید. سهراب که کارش تمام شده بود ، برایش رجز میخواند که پدرش رستم ، پهلوان اول ایران ، انتقام وی را خواهد گرفت. غافل از آنکه پدرش در روبه رویش ایستاده. آنگاه بود که پهلوان اول ایران ، نگاهش به آن نشانه ، که بازوبند سهراب بود افتاد، اما دیگر دیر شده بود....
برای تماشای این حماسه سه گزینه داریم:
• رستم و سهراب(1971): دومین قسمت از سه گانه تاجیکستانی ها که نبرد رستم و سهراب را به شیوه ای تخیلی و در ژانر ماجراجویی به تصویر کشیده است. و یکی از موفق ترین آثار ساخته شده از داستان های شاهنامه است . هر چند که بخشی از فیلنامه با خود داستان شاهنامه تفاوت دارد.
• رستم سهراب(1336):این اثر ایرانی ، نخستین فیلم ساخته شده از شاهنامه است.
• انیمیشن رستم و سهراب: این پویانمایی تفاوت های بزرگی با شاهنامه که نمونه آن کشته نشدن سهراب است دارد. و رستم همچون جوانی 30 ساله و سهراب به نوجوانی 14 ساله به تصویرکشیده شده است.
از زمانیکه شاهزاده ایران بدنیا آمد. تمام پیش گویان همگی بر این نظر بودند که سیاوش بخت و اقبال شومی دارد. این شومی نخست خود را زمان آن تهمت ناپسند برای آن پاک زاده نشان داد. همین پاکی سیاوش موجب سالم گذشتنش از کوهی آتش شد. این پاکی آنقدر فراوان بود که پس از رفتن سیاوش به توران ، مردم آن دیار که دشمنان خونی ایرانیان بودند ، همگی شیفته جوانمردی سیاوش شدند. اما بخت سیاه او زورش به پاکی آن دلاور چربید و سیاوش را به کام مرگ کشاند....
• افسانه سیاوش(1976):تنها فیلم ساخته شده از داستان سیاوش ، نیز آخرین قسمت از سه گانه تاجیک هاست. و با مدت زمان 3 ساعت به زیبایی همه ی رخداد های زندگی سیاوش را نشان میدهد.
متاسفانه در اثری در قالب فیلم و انیمیشن از داستان سیاوش ساخته نشده اما اگردوست دارید نسخه وطنی سیاوش را ببینید میتوانید دو فیلم نمایش زیر را ببینید:
• افسانه های جاویدان ایران : سیاوش در آتش –سوگ سیاوش
• بازی سیاوش(داستان کیخسرو):این بازی با اینکه نام سیاوش را به دوش میکشد اما راجب داستان کیخسرو نیز است و داستان وی را پوشش میدهد.
• نمایش افسانه های جاویدان ایران( بیژن و منیژه)
• نبرد رستم اسفندیار را میتوانید در چند قسمت ابتدایی سریال چهل سرباز ببینید.
• انیمیشن رستم و برزو (1387) که داستان رستم و نوه اش برزو(پسر سهراب) را روایت میکند.
شاید باورش برایتان سخت باشد اما فردوسی که 65 هزار بیت شعر شاهنامه سرود و بیشتر از سی سال از عمرش را وقف سرودن شاهنامه کرد حتی یک قرون درآمد هم از این طریق کسب نکرد و این را در فیلم زندگینامه خودش که در پایین معرفی کردیم به خوبی نشان می دهد:
• داستان فردوسی(1313):آخرین فیلم این مقاله و قدیمی ترین آن فیلم زندگینامه فردوسی است که سال های پایانی عمرش را که در انزوا گذراند به خوبی نشان می دهد و همچنین بخش هایی از ملاقات وی با سلطان محمود غزنوی را نشان می دهد.
• سریال پویانمایی داستان های شاهنامه: این سریال که هر قسمتش 20 دقیقه دارد بسیاری از داستان های بالا را روایت کرده است و همچنین بسیاری دیگر از داستان های شاهنامه مانند داستان فرود –اکوان دیو-رستم و شغاد که فیلمش ساخته نشده است در این سریال ببینیم.
