روز دوّم فجر ۴۴: از دغدغههای اجتماعی تا بلوغ بیان
دومین روز چهلوچهارمین جشنوارهٔ ملی فیلم فجر
یادداشت هومن اولیایی
دومین روز از چهلوچهارمین جشنوارهٔ ملی فیلم فجر، با شور و حرارت روز اول در پردیس سینمایی ملت دنبال شد. این روز با نمایش سه فیلم در سانسهای مختلف، میزبان حضور گستردهٔ منتقدان، اهالی رسانه و مخاطبان علاقهمند بود؛ حضوری که نشان میداد کنجکاوی نسبت به مسیر سینمای ایران، همچنان زنده و پویاست.
محور اصلی روز:
تمرکز رویدادهای روز دوم بر دو مؤلفهی اصلی استوار بود: اکران فیلمها و نشستهای پرسش و پاسخ پس از آنها.
حضور عوامل و نشستها:
پس از هر اکران، نشست پرسش و پاسخ با حضور کارگردانان، بازیگران و عوامل فیلمها برگزار شد. این نشستها، بیش از آنکه صرفاً به توضیح نیت سازندگان محدود شوند، به میدان گفتوگوهای انتقادی بدل شدند. بهویژه نشست مربوط به نخستین فیلم روز، با طرح پرسشهایی صریح دربارهی نگاه اجتماعی اثر، شکاف میان نیت و اجرا را بهخوبی آشکار کرد؛ شکافی که به یکی از دغدغههای اصلی سینمای امروز ایران بدل شده است.
فضای عمومی جشنواره:
فضای عمومی جشنواره در روز دوم، برخلاف برخی دورههای پیشین که حول حاشیهها و جنجالها شکل میگرفت، آرامتر اما عمیقتر بود. گفتوگوها بیشتر به تحلیل ساختار روایت، شیوهی پرداخت مضمونهای اجتماعی و میزان موفقیت فیلمها در ترجمهی دغدغههای انسانی به زبان سینما اختصاص داشت. این تغییر فضا را میتوان نشانهای از بلوغ نسبی مخاطب و منتقد دانست؛ بلوغی که توقع از سینما را از سطح شعار به سطح بیان هنری ارتقا میدهد.
دغدغههای مشترک آثار:
فیلمهای نمایشدادهشده در این روز، هر یک از زاویهای متفاوت، به مسائل اجتماعی معاصر پرداختند؛ از بحران هویت فردی گرفته تا تنشهای اخلاقی و شکافهای طبقاتی. آنچه در میان آنها مشترک بود، تلاش برای فاصلهگرفتن از روایتهای مستقیم و حرکت بهسوی بیان استعاریتر بود؛ تلاشی که در برخی آثار به نتیجه نشسته و در برخی دیگر، همچنان درگیر عدم توازن میان فرم و محتواست.
جمعبندی:
روز دوم جشنوارهی چهلوچهارم، بیش از هر چیز، روز گفتوگو بود؛ گفتوگویی میان فیلمها و مخاطبانشان، میان نیت سازندگان و خوانش منتقدان. اگر روز نخست جشنواره نشانهی آغاز بود، روز دوم نوید ورود به مرحلهای جدیتر از مواجهه با آثار را داد؛ مرحلهای که در آن، سینمای اجتماعی ایران نهتنها دغدغهمند، بلکه در جستوجوی زبان پختهتر برای بیان این دغدغههاست.
