▎وظیفه مجمع عطاران ایران در قبال طبیعت: پاسداری از داروخانه طبیعی و میراث شفابخش ایران
سرزمین پهناور ایران، با اقلیمهای متنوع و غنای بینظیر گیاهی خود، از دیرباز مهد طب سنتی و منبع اصلی داروهای گیاهی بوده است. از کوهستانهای سر به فلک کشیده تا دشتهای وسیع و سواحل نیلگون، هر گوشه از این خاک گنجینهای از گیاهان دارویی را در خود جای داده که برای قرنها شفابخش دردهای مردمان بوده و الهامبخش حکمای طب سنتی ایران زمین گشته است.
مجمع عطاران ایران، به عنوان نهادی که جمعی از حکمای طب سنتی، پژوهشگران گیاهان دارویی و فعالان این عرصه را گرد هم آورده است، وظیفهای بس خطیر و حیاتی در قبال طبیعت بر عهده دارد. این وظیفه نه تنها یک مسئولیت اخلاقی و حرفهای، بلکه ضرورتی برای بقا و پایداری خود طب سنتی، حفظ سلامت جامعه و میراث درمانی کشور است. طبیعت، در حقیقت، داروخانه بیکران و بیهمتای عطاران است.
چرا این وظیفه حیاتی است؟
1. منبع اصلی دارو و درمان: بقای طب سنتی و توانایی عطاران در ارائه راهکارهای درمانی، مستقیماً به سلامت، پایداری و تنوع زیستی اکوسیستمها وابسته است. از بین رفتن گونههای گیاهی دارویی، تخریب زیستگاهها و تغییرات اقلیمی، به طور مستقیم به معنای از دست دادن منابع حیاتی برای تهیه داروهای گیاهی است.
2. حفظ اثربخشی و ایمنی داروها: کیفیت، خلوص و اثربخشی داروهای گیاهی به طور مستقیم به سلامت زیستگاههای طبیعی و روشهای برداشت صحیح و پایدار گیاهان بستگی دارد. آلودگی محیط زیست یا برداشت بیرویه میتواند به کاهش کیفیت و حتی آلودگی مواد دارویی منجر شود که سلامت بیماران را به خطر میاندازد.
3. پاسداری از دانش کهن و میراث فرهنگی: بسیاری از نسخهها و آموزههای طب سنتی ایران بر پایه شناخت عمیق از خواص گیاهان بومی و روشهای سنتی استفاده از آنها استوار است. پاسداری از طبیعت، به معنای حفظ این دانش گرانبها و انتقال آن به نسلهای آینده است.
4. مسئولیت اخلاقی و اجتماعی: به عنوان استفادهکنندگان اصلی از این منابع طبیعی برای مقاصد درمانی، عطاران مسئولیتی اخلاقی در قبال حفاظت از این منابع برای نسلهای آینده و تضمین سلامت جامعه دارند.
5. پایداری اقتصادی و سلامت جامعه: رویکرد پایدار به طبیعت، در بلندمدت منجر به پایداری اقتصادی فعالان طب سنتی و همچنین تضمین دسترسی جامعه به داروهای گیاهی با کیفیت خواهد شد.
وظایف مشخص مجمع عطاران ایران در قبال طبیعت:
مجمع عطاران ایران میتواند با اتخاذ رویکردی فعال و مسئولانه، نقش کلیدی در حفاظت از طبیعت ایفا کند. این وظایف شامل موارد زیر است:
1. ترویج و تبیین برداشت پایدار و مسئولانه مواد اولیه:
آموزش اعضا و تولیدکنندگان در مورد روشهای صحیح برداشت گیاهان دارویی، زمان مناسب برداشت، و جلوگیری از ریشهکنی و صید بیرویه گونههای وحشی.
تشویق به کشت و اهلیسازی گونههای دارویی به جای برداشت از طبیعت، به ویژه برای گونههایی که در خطر انقراض هستند یا فشار زیادی بر آنها وارد میشود.
حمایت از کشاورزی ارگانیک و پایدار برای تولید گیاهان دارویی عاری از سموم و آلودگیها.
2. حفاظت از تنوع زیستی و گونههای در معرض خطر:
شناسایی و معرفی گونههای گیاهی دارویی بومی ایران که در معرض خطر هستند و همکاری با سازمانهای محیط زیست و مراکز تحقیقاتی برای حفاظت از آنها.
ترویج استفاده از جایگزینهای پایدار و ایمن برای گونههایی که برداشت آنها تهدیدی برای اکوسیستم است.
حمایت از ایجاد بانکهای بذر و ژن برای حفظ گونههای بومی و ارزشمند دارویی.
3. تضمین کیفیت و خلوص مواد اولیه:
تدوین استانداردهای کیفی برای گیاهان دارویی از نظر خلوص، عدم وجود آلایندهها (مانند فلزات سنگین، سموم کشاورزی) و ترکیبات موثره.
تشویق به استفاده از فناوریهای سبز و دوستدار محیط زیست در فرآیندهای فرآوری گیاهان دارویی.
مدیریت صحیح پسماندها و پسابهای مرتبط با فرآوری گیاهان دارویی برای جلوگیری از آلودگی خاک و آب.
4. حفظ، ترویج و توسعه دانش طب سنتی و گیاهان دارویی:
مستندسازی و حفاظت از دانش بومی و سنتی مرتبط با گیاهان دارویی و روشهای درمانی آنها.
حمایت از پژوهشهای علمی برای اثبات اثربخشی، ایمنی و توسعه کاربردهای درمانی گیاهان دارویی بومی.
معرفی پتانسیلهای دارویی طبیعت ایران به جامعه علمی و عموم مردم.
5. آموزش، آگاهیبخشی و فرهنگسازی:
* برگزاری کارگاهها، سمینارها و انتشار محتوای آموزشی برای اعضا، دانشجویان و عموم مردم در مورد اهمیت حفاظت از طبیعت، برداشت پایدار و استفاده صحیح از گیاهان دارویی.
ترویج فرهنگ احترام به طبیعت و قدردانی از منابع طبیعی در میان فعالان این صنعت و مصرفکنندگان.
آگاهیبخشی در مورد خطرات برداشت بیرویه و استفاده نادرست از گیاهان دارویی.
6. همکاری و مشارکت:
برقراری ارتباط فعال و سازنده با سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت جهاد کشاورزی، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی برای پیشبرد اهداف مشترک.
مشارکت در پروژههای تحقیقاتی مرتبط با پایداری منابع طبیعی و توسعه کشت گیاهان دارویی.
همکاری با جوامع محلی و روستایی برای توسعه پایدار کشت و برداشت گیاهان دارویی و اطمینان از عدالت اجتماعی در زنجیره تأمین.
7. تدوین کدهای اخلاقی و حرفهای:
تنظیم و ترویج کدهای اخلاقی و استانداردهای حرفهای برای اعضای مجمع، با تأکید بر مسئولیتپذیری زیستمحیطی و تعهد به سلامت بیمار.
* تشویق به شفافیت در زنجیره تأمین و اطلاعرسانی به مصرفکنندگان در مورد منشأ و روشهای تهیه گیاهان دارویی.
نتیجهگیری:
مجمع عطاران ایران، با پذیرش این وظایف و تبدیل آنها به برنامههای عملی، میتواند نه تنها به پیشرفت و اعتبار طب سنتی و گیاهان دارویی کشور کمک کند، بلکه نقش مهمی در حفاظت از طبیعت بیبدیل ایران ایفا نماید. این رویکرد، آیندهای را تضمین میکند که در آن، سلامت انسان و سلامت طبیعت، جداییناپذیرند و نسلهای آینده نیز بتوانند از گنجینههای شفابخش طبیعت ایران بهرهمند شوند. این یک تعهد جمعی برای حفظ زیباییها و منابع حیاتی است که همواره منبع زندگی و سلامتی ما بودهاند.
