کتاب شش هزار سال مسکن، اثری است به قلم نوربرت شوئنآئر، معمار و برنامهریز که عمدهی تحقیقات و ایدههای طراحی وی به اصلاح و بهبود مسکن اختصاص دارد. وی بیش از چهل سال در مدرسهی معماری دانشگاه مکگیل و عضویت در مؤسسهی معماری سلطنتی کانادا به فعالیت حرفهای پرداخت.
از وی دهها کتاب و مقالات بسیار در حوزهی مسکن به چاپ رسیده است. اولین کتاب شوئنآئر، خانهی حیاطباغ (1962) دربارهی خانهی حیاطدار کوتاهمرتبه با تراکم بالاست که از حیاطمرکزی بومی آغاز شده و تا اواخر مدرن ادامه دارد. ازجمله آخرین کتابهای وی، شهرها، حومهها، خانهها در دورهی پس از جنگ (1994) به گونهشناسی مسکن پس از جنگ جهانی دوم میپردازد. اما بیشک مهمترین اثر او، 6000 سال مسکن است که در 1981 در سه جلد منتشر و در همان دهه به دو زبان اسپانیایی و ژاپنی ترجمه شد. این کتاب در سال 2000 توسط نشر نورتون با تجدیدنظر و اضافات در یک جلد انتشار یافت.
شش هزار سال مسکن، دائرهالمعارف معماری، تاریخ و انسانشناسی است که داستان مسکن را در سراسر جهان از خانههای ماقبل شهرنشینی جوامع کوچنشین، نیمهکوچنشین و جوامع کشاورز یکجانشین روایت میکند. همچنین به خانههای شهری باستان میپردازد که پیرامون حیاط، روی به درون داشتند. آثار این سکونتگاهها به اشکال بومی در خانههای شهری جهان اسلام، هند، چین و شبهجزیرهی ایبریا و آمریکای لاتین بازماندهاند. بااینحال پس از فروپاشی امپراتوری روم، فرم خانههای درونگرا جایگزین فرم باستانی در بخش زیادی از اروپا و آمریکا شد. مسکن قرونوسطی، ترکیبی از فضای زندگی و فضای کار بود اما بهتدریج زندگی خانگی و تجاری ساکنان از هم مجزا گردید. در پی انقلاب صنعتی، تغییرات عمیقی در توسعهی مسکونی جهان غرب روی داد؛ بهطوریکه مسکن، اختلافات اقتصادی اجتماعی را نمایان ساخت و دو قطب از انواع مسکن پدید آمد که شامل خانههای تکواحدی با تراکم اندک در یک حد نهایی برای افراد ثروتمند و مسکن استیجاری متراکم و آپارتمانها برای افراد فقیر در قطب دیگر بود. اثرات جانبی خانهی رؤیای حومهای آمریکایی با کثرت کاربرد اتومبیل عبارت بود از کاربری زمین ناکارآمد، آلودگی و تباهی شهر. 6000 سال مسکن، چگونگی وقوع این امر را شرح داده و راهحلهایی ارائه میدهد که بر اساس طیف گستردهای از سوابق تاریخی ارائه شده است.
متن اصلی این کتاب در سه فصل و هجده بخش تدوین شده است. فصل اول، خانههای ماقبل شهرنشینی شامل شش بخش مسکن گذرا یا موقتی، خانههای پراکنده یا موقتی بینظم، خانههای دورهای یا موقتی منظم، خانههای فصلی، خانههای نیمهدائم و خانههای دائمی است. فصل دوم با عنوان خانهی شهری مشرق زمین به بحث درباره تمدنهای باستانی، یونانیان و رومیان، شهر سنتی اسلامی و خانهی شهری آن، خانهی شهری سنتی در هند، خانهی سنتی شهری در چین و خانهی شهری ژاپنی در کیوتو میپردازد. فصل سوم، خانهی شهری غربی است که در شش بخش ارائه شده و تاریخ خانهسازی تا پایان قرن بیستم میلادی را دربر دارد. ترجمهی این کتاب در دو جلد تنظیم شده است. جلد اول از خانههای ماقبل شهرنشینی تا پایان قرونوسطی را شامل شده و جلد دوم به معرفی تاریخ مسکن از ابتدای رنسانس تا پایان قرن بیستم میلادی میپردازد. به عبارتی بخش اول و دوم از فصل سوم یعنی خانهی شهری غربی (با عناوین اعصار تاریکی و قرونوسطی) در انتهای جلد اول و بخش سوم تا ششم از فصل سوم کتاب اصلی شامل عصر رنسانس، قرن نوزدهم، مسکن قرن بیستم از 1900 تا 1950 و مسکن قرن بیستم از 1950 تا 2000 در جلد دوم ارائه شده است.
شش هزار سال مسکن، جلد اول و دوم
نویسنده: نوربرت شوئنآئر
مترجم: حسنا ورمقانی
ناشر: نشر علمی و دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی، با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین
چاپ اول: 1403
جلد اول: 325 صفحه
جلد دوم: 281 صفحه
