آیا تا به حال با کسی گفتوگو کردهاید که در حین صحبت، حس کنید واقعاً شما را میبیند، میشنود و میفهمد؟
این لحظه جادویی در کوچینگ، همان چیزی است که «سطح سهگوش دادن» یا گوش دادن فعال مینامند؛ جایی که کوچ، شنیدن را به هنری عمیق و دگرگونکننده تبدیل میکند.
در دنیای پرسرعت امروز، همه حرف میزنند اما کمتر کسی «میشنود».
ما اغلب در گفتوگوها منتظریم تا نوبت صحبت خودمان برسد، نه اینکه واقعاً گوش دهیم.
اما در کوچینگ، مسیر برعکس است: کوچ حرفهای قبل از هر چیز یاد میگیرد شنوندهای آگاه باشد.
🎧 گوش دادن در سه سطح
در آموزشهای بنیاد بینالمللی کوچینگ (ICF) و در آثار مربیان بزرگ در Co-Active Coaching، «سه سطح گوش دادن» به عنوان پایه مهارت کوچ معرفی میشود:
1. سطح اول – گوش دادن به خود:
در این سطح، توجه فرد بیشتر به درون خود معطوف است.
او میپرسد: «من چه احساسی دارم؟ بعد از این چه بگویم؟ آیا حرفم درست برداشت شد؟»
این نوع گوش دادن، رایجترین شکل گفتوگوهای روزمره است.
2. سطح دوم – گوش دادن متمرکز:
در این سطح، توجه از درون به سوی مخاطب میرود.
کوچ تمام انرژیاش را روی کلمات، تُن صدا و زبان بدن مراجع متمرکز میکند.
او میخواهد بفهمد: «الان دقیقاً چه میگوید و چه نمیگوید؟»
شنیدن در این سطح، رابطهای انسانی و عمیقتر میسازد.
3. سطح سوم – گوش دادن محیطی (یا سهگوش فعال):
این سطح، نقطه اوج است.
کوچ نهتنها به مراجع، بلکه به انرژی فضا، احساسات پنهان و تغییرات نامرئی هم گوش میدهد.
او حس میکند «درون چه اتفاقی در حال رخ دادن است».
هنری کیمزیهاوس در کتابش مینویسد:
«در سطح سوم، گوش دادن از مرز گوشها فراتر میرود؛ این حضور کاملِ ذهن، بدن و دل است.»
💡 حضور در کوچینگ یعنی حضور در زندگی
کوچینگ فقط مجموعهای از مهارتها نیست؛ بلکه نوعی بودن است.
وقتی کوچ وارد گفتوگو میشود، نه در گذشته غرق است و نه در آینده.
او در لحظه حضور دارد — در اکنون.
همین حضور است که باعث میشود مراجع احساس امنیت، دیدهشدن و ارزشمندی کند.
در چنین فضایی، ذهن باز میشود، ایدهها جریان میگیرند و بینشهای تازه پدید میآیند.
«مارشال گلدسمیت»، یکی از تأثیرگذارترین کوچهای جهان، جملهای دارد که عمیقاً با مفهوم حضور پیوند دارد:
> «مردم به حرفهای ما گوش نمیدهند، به حالت حضور ما گوش میدهند.»
این یعنی اگر کوچ خود در لحظه نباشد، حتی بهترین پرسشها هم بیاثر خواهند بود.
🧭 تمرین حضور برای کوچها و انسانها
حضور در سطح سه گوش فعال، با تمرین و آگاهی مداوم به دست میآید.
برای شروع، میتوان از چند تمرین ساده استفاده کرد:
* قبل از هر گفتوگو، چند نفس عمیق بکشید.
ذهن را آرام کنید و همه حواس را متوجه فرد مقابل سازید.
* در حین شنیدن، به سکوت احترام بگذارید.
سکوت، بخشی از گفتوگوست، نه نشانهی ناتوانی.
* احساسات محیط را دریافت کنید.
آیا فضا پر از هیجان است؟ یا اضطراب؟ این حسها راهنمای درک عمیقتر هستند.
* پس از گفتوگو، بازتاب دهید.
چه چیزی واقعاً شنیده شد؟ کجاها ذهنتان سرگردان بود؟
🌿 کوچینگ یعنی «بودن»، نه فقط «دانستن»
بسیاری تصور میکنند کوچ حرفهای یعنی کسی که ابزارها و مدلهای زیادی بلد است.
اما حقیقت این است که کوچ مؤثر، کسی است که بتواند حضورش را هدیه دهد.
«جیم ران» در یکی از سخنرانیهایش میگوید:
> «ما دیگران را نه با حرفهایمان، بلکه با حضورمان تغییر میدهیم.»
و این همان جایی است که کوچینگ، فراتر از گفتگو میرود و به تجربهای انسانی و الهامبخش تبدیل میشود.
جمعبندی
حضور در کوچینگ، هنرِ بودنِ واقعی است.
در سطح سه گوش فعال، کوچ نه تنها میشنود، بلکه احساس میکند، درک میکند و همنفس میشود.
در این فضا، مراجع خود را عمیقتر میشناسد، پاسخها از درونش بیرون میآید و مسیر رشد روشن میشود.
اگر هر انسانی، نه فقط کوچها، یاد بگیرد در گفتوگوهای روزمرهاش در سطح سه گوش کند،
شاید جهان جایی آرامتر، عمیقتر و انسانیتر شود.
