بازار هنر و صنایعدستی ایران فقط “کالا” نیست؛ روایتِ فرهنگ، تاریخ و سبک زندگی مردم در شهرها و روستاهاست. از نقشهای هندسی و اسلیمی روی کاشی و قلمزنی تا رنگهای زندهی گلیم و سوزندوزی، هر اثر یک تکه از هویت ایرانی را با خودش دارد. محبوبیت بعضی صنایعدستی بهدلیل کاربرد روزمره، زیبایی بصری، ارزش هنری، و همچنین شناختهشدن در بازارهای جهانی بیشتر است.
منبع: جابی آرت
فرش دستباف را میشود مشهورترین و پرطرفدارترین صنایعدستی ایران دانست. شهرهایی مثل تبریز، کاشان، اصفهان، کرمان، نایین و قم هر کدام سبک و نقشههای خاص خودشان را دارند. فرش بهخاطر دوام بالا، ارزش سرمایهای، و نقشهای اصیل همیشه انتخاب اول بسیاری از خانوادهها و همچنین گردشگران بوده است.
ویژگی محبوبیت: اصالت، ماندگاری، ارزش هنری و قابلیت صادرات.
گلیم و جاجیم نسبت به فرش سبکتر و معمولاً اقتصادیترند و به همین دلیل طرفداران زیادی دارند. این بافتهها در مناطق عشایری و روستایی مثل فارس، کردستان، آذربایجان و خراسان رایجاند. امروز هم در دکوراسیون مدرن (مثل روکش کوسن، دیوارکوب، یا کفپوش) خیلی استفاده میشوند.
ویژگی محبوبیت: سبکبودن، رنگهای شاد، هماهنگی با دکورهای امروزی.
میناکاری یکی از زیباترین هنرهای فلزی ایران است که بیشتر روی مس انجام میشود و طرحهای آبیرنگ و چشمنواز دارد. بشقابها، گلدانها و تابلوهای میناکاری سوغات محبوب اصفهاناند و در هدیهدادن هم بسیار پرطرفدارند.
ویژگی محبوبیت: ظاهر لوکس، رنگبندی جذاب، مناسب هدیه.
خاتمکاری هنر کنار هم چیدن قطعات بسیار ریز چوب، فلز و استخوان در نقشهای هندسی است. جعبهها، قابها، میزهای کوچک و انواع تزئینات خاتمکاری هم کاربردیاند هم تزئینی.
ویژگی محبوبیت: ظرافت بالا، جلوهی رسمی و کلاسیک، مناسب دکور.
قلمزنی یکی از هنرهای قدیمی ایران است که بیشتر روی مس، نقره و برنج انجام میشود. بشقاب، گلدان، سینی و حتی قابهای دیواری قلمزنیشده از محبوبترین خریدهای توریستهاست، چون حس “هنر اصیل ایرانی” را مستقیم منتقل میکند.
ویژگی محبوبیت: اصالت تاریخی، جزئیات زیاد، ارزش تزئینی.
فیروزهکوبی بیشتر با نام اصفهان شناخته میشود و در آن سنگهای ریز فیروزه روی سطح فلز (اغلب مس) نشسته و ترکیب چشمگیری میسازند. این هنر در سالهای اخیر بهخاطر ظاهر شیک و کادویی، بسیار پرطرفدار شده است.
ویژگی محبوبیت: لوکسبودن، جلوهی چشمگیر، مناسب هدیههای رسمی.
سفال لالجین (همدان) و همچنین سفال و سرامیک شهرهایی مثل میبد و کلپورگان (سیستان و بلوچستان) در ایران معروفاند. ظروف سفالی هم کاربرد روزمره دارند و هم در تزئین خانه استفاده میشوند.
ویژگی محبوبیت: کاربردیبودن، قیمت مناسبتر، تنوع طرح و رنگ.
ترمه که بیشتر با یزد شناخته میشود، پارچهای نفیس با نقشهای بتهجقه و طرحهای سنتی است. رومیزی، سجاده، کیف و حتی لباسهای تلفیقی با ترمه طرفداران زیادی دارند.
ویژگی محبوبیت: حس اصالت و تجمل، مناسب جهیزیه و هدیه.
سوزندوزی بلوچ، پتهدوزی کرمان، و رودوزیهای ترکمن و کرد از شاخصترین نمونهها هستند. این هنرها حالا وارد مد و پوشاک هم شدهاند: روی کیف، کفش، مانتو، رومیزی و اکسسوریها.
ویژگی محبوبیت: رنگهای زنده، کار دستِ دقیق، استفاده در استایل روز.
پرطرفدارترین صنایعدستی ایران معمولاً آنهایی هستند که سه ویژگی را با هم دارند: اصالت فرهنگی، زیبایی چشمگیر، و کاربرد یا قابلیت هدیهدادن. فرش دستباف در صدر قرار میگیرد، اما هنرهایی مثل میناکاری، خاتمکاری، قلمزنی، فیروزهکوبی، سفال و سوزندوزی هم بهدلیل ترکیب سنت و سلیقهی امروز، محبوبیت بالایی پیدا کردهاند. حمایت از صنایعدستی یعنی حمایت از هنرمند، اقتصاد محلی، و زنده ماندن هویت فرهنگی ایران.
