تا خودت از نزدیک نبینی، باور نمیکنی توی خیابونهای کوالالامپور، میشه پشت چراغ قرمز کنار یه بوگاتی شیرون وایسی، در حالی که کنارت یه پدر و پسر با پروتون ساگای مدل ۲۰۰۳ نشستن و دارن با هم میخندن! این تضاد شدید بین ماشینهای لوکس و ماشینهای اقتصادی، فقط توی مالزی همچین زنده و واقعی لمس میشه.
برای من که اولینبار با هواپیمای شبانه وارد فرودگاه KLIA شدم، اصلاً قابل درک نبود که توی کشوری با درآمد متوسط، چطور اینهمه ماشین میلیاردی داره اینقدر عادی تردد میکنه. ولی بعد از چند هفته، فهمیدم این فقط ظاهر قضیهست و پشتش کلی قصه داره.
بله، تو مالزی هنوز ماشینهای پروتون و پرودوآ دارن جولان میدن. شاید باورت نشه ولی مدلهایی مثل Proton Wira یا Perodua Kancil که توی ایران احتمالاً تو موزه هم گیر نمیاد، هنوز دارن کار میکنن! طبق اطلاعات منتشرشده در وبسایت شریف استادی، حدود ۴۰ درصد خودروهای فعال در مالزی، همچنان ماشینهای ملی ساخت دهه ۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ هستن.
و جالبه بدونی مردم خیلی هم ازشون راضیان! چون قطعاتشون ارزونه، تعمیرش راحته و دولت هم به تولید داخلی خیلی بها میده. مثلاً پرودوآ مایوی جدید، نهتنها پرفروشترین ماشین سال ۲۰۲۳ شد، بلکه تونست توی تست تصادف ASEAN NCAP هم امتیاز کامل ایمنی بگیره. یه ماشینی جمعوجور، اقتصادی، ولی امن و با امکانات.
شاید فکر کنی فقط توی فیلمها میشه لامبورگینی بدون پلاک رسمی توی خیابون ببینی. ولی تو مالزی، بهخصوص حوالی بندر Klang یا توی منطقه Johor نزدیک مرز سنگاپور، ماشینهایی هستن که بهصورت قاچاقی یا نیمهرسمی وارد کشور شدن. این یعنی بدون پرداخت عوارض گمرکی که بعضی وقتا به ۳۰۰٪ قیمت ماشین میرسه!
تو یه گزارشی که در The Edge Markets منتشر شد، اومده که سالانه حدود ۲۰۰ خودروی سوپرلوکس از مسیرهای خاکستری وارد مالزی میشن و فقط توی محلههای خاص و با رانندههای خاص میچرخن. یه بار خودم توی منطقه Mont Kiara یه رولزرویس کولینان دیدم که اصلاً پلاک نداشت. فقط یه استیکر QR کد روی شیشه جلوش بود!
اگه تا حالا نیمهشب توی خیابونهای کوالالامپور رانندگی نکردی، نصف عمرت بر فناست! چون اون موقع، شهر تبدیل میشه به زمین مسابقهی ماشینها. از پروتون ویراهای تیونشده با اگزوزهای انفجاری گرفته تا هوندا سیویکهای نسل هفتم که صدای توربوشون دیوار رو میلرزونه.
پلیس مالزی سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که فقط توی ۹ ماه اول سال، بیش از ۱۸۰۰ ماشین رو در ریسهای خیابانی توقیف کرده! (منبع: Malay Mail). بعضی از این مسابقهها توی اینستاگرامهای خصوصی لایو میرن و شرطبندیهایی روش انجام میشه که رقمش از قیمت خود ماشین بیشتره!
با ورود تسلا به بازار مالزی در ۲۰۲۳، همه انتظار داشتن که ماشینهای برقی خیابونها رو بگیرن. اما هنوزم، زیرساختها بهقدری کمه که اگه تسلا داشته باشی، باید با پاوربانک بگردی دنبال شارژر! طبق گزارشی از Channel News Asia، فقط حدود ۱۵٪ از نیاز واقعی به ایستگاه شارژ تو کشور تأمین شده.
یهبار خودم با یه تسلای اجارهای مدل Y از کوالالامپور تا پنانگ رفتم. بین راه مجبور شدم توی ایستگاه پمپ بنزین بشینم، چون تنها ایستگاه شارژ نزدیک، خراب بود! برای کشوری که اینقدر مدرن به نظر میاد، این قضیه واقعاً عجیب بود.
لابوان (Labuan) یه جزیرهست توی شرق مالزی که منطقه آزاد اقتصادیه. یعنی ماشینهایی که اونجا خریداری میشن، از مالیات گمرکی معافان. حالا عجیبش اینه که توی لابوان، میتونی یه پورشه کیمن یا حتی مازراتی گرنتوریسموی دستدوم رو با قیمتی در حد یه تویوتا هایلوکس تو ایران بخری!
البته این ماشینها فقط توی همون منطقه اجازه تردد دارن. ولی خب یه عده زرنگ هستن که با روشهایی خاص، این ماشینها رو از لابوان به شهرهای دیگه میارن. این قضیه واقعاً توی بازار ماشین مالزی یه پدیده خاصه که حتی خیلی از خود مالزیاییها هم نمیدونن.
تو مالزی، ماشین فقط یه وسیله نقلیه نیست؛ یه جور پرستیژه. چه رانندهی Grab باشی، چه دانشجو، یا مدیر شرکت، ماشینت یه جورهایی معرف شخصیتته. و چون قیمت بنزین هم یارانهایه (حدود ۲.۰۵ رینگیت برای هر لیتر)، مردم علاقه زیادی به ماشینهای پرمصرف دارن.
طبق آمار وبسایت مشاوره شریف، یکی از دلایلی که ایرانیها وقتی به مالزی مهاجرت میکنن سریع دنبال خرید ماشین میرن، همین آزادی و تنوع زیادشه. توی کمتر از ۴۸ ساعت میتونی یه پروتون بخری، بیمهاش کنی، پلاک بگیری و بزنی به دل جاده.
وقتی از بیرون به مالزی نگاه میکنی، شاید فقط نوسان ارز و هزینه زندگی توجهت رو جلب کنه. ولی وقتی بری توی دل خیابونهاش، و مخصوصاً وقتی شروع کنی به کشف دنیای ماشینهاش، میبینی این کشور یه لایه زیرزمینی پر از داستان، تقابل فرهنگها و چیزهای باورنکردنی داره.
از ماشینهای تیونشده دستساز توی گاراژهای قدیمی گرفته تا پورشههایی که بیصدا از لابوان میان کوالالامپور... مالزی تو رو به دنیایی میبره که واقعاً شبیه هیچ جای دیگهای نیست.
اگه قراره جایی باشه که ماشینها بخشی از هویت شهری و اجتماعی باشن، بدون شک یکی از شگفتانگیزترین نمونههاش ماشینها در مالزی هستن. نه فقط بهخاطر برند یا مدل، بلکه بهخاطر قصههایی که پشت فرمون هر کدومشون خوابیده.
