🔺 مقاله تحلیلی اینجانب با تیتر
«خانواده مدلل ها؛ ثروتمند تر از ثروتمند ترین رییس جمهور تاریخ آمریکا»
‹از واردکننده نهاده تا اَبَرالیگارش اقتصادی›
و با موضوع
«بررسی کامل و تحلیلی شکلگیری یک مافیای یکپارچه اقتصادی در ایران»
🔺 مدللها؛ ثروتمندتر از «ثروتمندترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا»
✒️ به قلم سینا احمدی
از واردکننده نهاده تا اَبَرالیگارش اقتصادی
🔶 بررسی کامل تحلیلی شکلگیری یک «مافیای یکپارچه اقتصادی» در ایران
🔹در سالهای اخیر، نام خانواده و گروه صنعتی–بازرگانی «مدلل» نهتنها بهعنوان یک واردکننده بزرگ، بلکه بهمثابه یکی از قدرتمندترین بازیگران اقتصاد سیاسی ایران مطرح شده است. حضوری که از واردات نهادههای دامی و روغن خوراکی آغاز شد، اما امروز به شبکهای پیچیده از صنایع غذایی، کشاورزی، دامپروری، فولاد، سیمان، انرژی، لجستیک، بنادر، حملونقل، بستهبندی، بانک، بیمه، بازار سرمایه و حتی فرآیندهای سیاستگذاری گسترش یافته است.
🔹آنچه گروه مدلل را از سایر هلدینگهای بزرگ متمایز میکند، صرفاً حجم فعالیت یا بزرگی داراییها نیست؛ بلکه ترکیب همزمان ثروت عظیم، تمرکز بازار، کنترل گلوگاههای حیاتی اقتصاد، نفوذ در ساختار تصمیمسازی و دسترسی به مسیرهای غیرشفاف ارزی و تجاری است. ترکیبی که بسیاری از تحلیلگران آن را مصداق روشن شکلگیری یک «دولت اقتصادی در دل دولت» یا بهبیان صریحتر، یک مافیای یکپارچه اقتصادی میدانند.
🔶 چرا تیتر «ثروتمندتر از ثروتمندترین رئیسجمهور آمریکا»؟
🔹 خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده است:
«ثروت دونالد ترامپ و خانوادهاش به حدود ۶.۸ میلیارد دلار رسیده است.»
ترامپ در رسانههای جهانی بهعنوان ثروتمندترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا شناخته میشود. اما استفاده از این تیتر درباره خانواده مدلل، نه اغراق رسانهای، بلکه طعنهای آگاهانه به تفاوت ماهوی ثروت و قدرت است.
برآوردهای تحلیلی نشان میدهد ثروت شبکه اقتصادی مدلل، بسته به سناریو، بین ۴۰ تا ۵۰ میلیارد دلار قابل تخمین است.
اما مسئله دیگر مقایسه با ترامپ صرفاً مقایسه ثروت نیست؛
بلکه مقایسه سطح نفوذ و قدرت فراتر از دولت است.
این خانواده، نهتنها ثروتمندتر از ترامپ، بلکه در ساختار اقتصاد ایران، قدرتمندتر از بسیاری از دولتها عمل میکند.
قدرتی که نهتنها در بازار، بلکه در سیاستگذاری، تنظیم بازار، تخصیص ارز و حتی سرنوشت وزرا اثرگذار است.
🔶 گذری بر دامنه فعالیت و نفوذ گروه مدلل:
۱. تسلط بر کالاهای استراتژیک؛ قدرت انحصار بر کالای اساسی ۸۵ میلیون نفر ایرانی
🔹 گروه مدلل طی سالهای اخیر به انحصارگر مسلط بازار کالاهای اساسی کشور به خصوص نهاده های دامی و روغن خوراکی تبدیل شده است:
🔸سهم ۶۰ درصدی در واردات دانه سویا
🔸سهم حدود ۸۰ درصدی در بازار روغن خام و روغن خوراکی
🔸نقش محوری در واردات و توزیع ذرت دامی، کنجاله سویا و دان آماده طیور
🔹 نماینده این گروه در خوزستان آشکارا اعلام کرده:
«قیمت کالا به موجودی انبارهای گروه مدلل بستگی دارد»
این جمله، اعترافی روشن به قدرت قیمتسازی در بازاری است که مستقیماً با امنیت غذایی کشور گره خورده است. این سطح از نفوذ، دیگر «سهم بازار» نیست؛ بلکه اهرم حاکمیتی غیررسمی است.
۲. زنجیره کامل لجستیک، بندر و حملونقل
🔹گروه مدلل، تنها واردکننده نیست؛ بلکه مالک مسیر است:
🔸حضور فعال در بنادر امام خمینی و امیرآباد
🔸مالکیت و ذینفعی در شرکتهای لجستیکی، کشتیرانی، تخلیه و بارگیری
🔸شبکه حملونقل جادهای و ریلی
🔸زیرساختهای عظیم انبارش کالاهای اساسی
🔹در ادبیات اقتصاد سیاسی، این موقعیت «کنترل گلوگاه» نام دارد؛ جایی که ارزش آن گاه از خود کالا نیز بیشتر است.
۳. تنوع صنعتی و انباشت داراییهای فیزیکی؛ ستون فقرات الیگارشی اقتصادی
🔹یکی از شاخصترین ویژگیهای ساختار الیگارشیک، انباشت همزمان داراییهای فیزیکی در صنایع متنوع و بهظاهر نامرتبط است؛ الگویی که ریسک را کاهش میدهد، جریان نقدی پایدار ایجاد میکند و امکان اعمال نفوذ در زنجیرههای مختلف اقتصاد را فراهم میسازد. بررسی فعالیتهای گروه مدلل نشان میدهد این الگو، بهشکلی کمسابقه در تاریخ اقتصاد ایران پیادهسازی شده است.
الف) صنایع غذایی و کالاهای مصرفی
🔹گروه مدلل مالک یا سهامدار اصلی دهها کارخانه و برند بزرگ صنایع غذایی کشور است، از جمله:
🔸صنایع روغن نباتی و غذایی با برندهای:
غنچه، غنچه پلاس، لادن، بهار، نسترن، لتکا، نازگل، خزر
🔸شرکت صنعتی بهشهر (صافولا بهشهر) با سهم حدود ۴۰ درصدی بازار روغن خوراکی کشور
🔸نابدانه مدلل (بزرگترین کارخانه روغن کشی کشور)
🔸آوا تجارت صبا (بزرگترین واردکننده نهادههای دامی و خوراکی کشور)
🔸کارخانه کشت و صنعت ماهیدشت کرمانشاه (تولید روغن، سس، نسل سوم روغنهای خوراکی)
🔸صنایع شیواز بیستون (چای و نوشیدنی با برندهای چکش سبز و قوری طلایی)
🔸شرکت آب معدنی دالاهو
این سطح از تمرکز، گروه مدلل را به یکی از اصلیترین بازیگران سفره غذایی خانوار ایرانی تبدیل کرده است.
ب) کشاورزی، دامپروری و خوراک دام و طیور
🔹 مدللها زنجیره غذا را تنها در واردات متوقف نکردهاند، بلکه آن را تا تولید اولیه توسعه دادهاند:
🔸کلهر دانه جنوب (بزرگترین کارخانه تولید خوراک دام و طیور خاورمیانه در بندر امام خمینی)
🔸زراعت گلاره کلهر (احداث مزارع بذری، کشت قراردادی سویا، کلزا و آفتابگردان)
🔸دامپروری باوان با ۲۵۰۰ رأس دام شیری و گوشتی
🔸مجتمع دامپروری و کشاورزی میلکان کلهر مدلل
🔸کشت و صنعت مدلل شمال
(بزرگترین کارخانه تصفیه روغن نباتی کشور و
انبار غلات و مخازن روغن بندر امام خمینی
انبار غلات و مخازن روغن بندر امیر آباد)
🔸کشت و صنعت مدلل ماهیدشت
(بزرگترین کارخانه تولید روغن و نهادههای دام و طیور در ایران)
این ساختار، مدلل را از یک واردکننده صرف، به کنترلکننده زنجیره کامل غذا از مزرعه تا بازار تبدیل کرده است.
پ) صنایع سیمان، مصالح ساختمانی و عمران
🔹گروه مدلل حضور پررنگی در صنایع زیرساختی و عمرانی دارد:
🔸صنایع سیمان سامان غرب
(ظرفیت تولید روزانه ۷۰۰۰ تن کلینکر
امکان بارگیری تا ۱۰,۰۰۰ تن سیمان در روز (فله و پاکتی)
🔸توسعه صنایع ساختمانی مدلل (تولید گچ، گچبرگ، تایلهای ساختمانی و دیوار خشک)
🔸ابتکار سازه مدلل و مدیریت پروژههای سرمایهگذاری ابتکار سازه ایرانیان
این داراییها، هم ارزش فیزیکی بالا دارند و هم در پروژههای دولتی و عمرانی نقشآفریناند.
ت) فولاد، فلزات و صنایع سنگین
🔹در حوزه صنایع سنگین، گروه مدلل مالک یا ذینفع شرکتهای کلیدی زیر است:
🔸صنایع فولادسازان دماوند با ظرفیت تولید سالانه بالغ بر ۸۰۰ هزار تن میلگرد
🔸صنایع فولادسازان امیرآباد
🔸توسعه فنی مهندسی فراتک مدلل (اسکلت فلزی، سوله، مخازن تحت فشار، برشکاری فلزات)
🔸پخش آهنآلات پیشرو فراز سپاهان
این بخش، داراییهای سخت (Hard Assets) گروه را تقویت کرده و آن را به بازیگری اثرگذار در صنایع مادر تبدیل کرده است.
ث) بستهبندی، چاپ، پلاستیک و بازیافت
🔹برای تکمیل زنجیره تولید، گروه مدلل بهصورت گسترده وارد صنایع پشتیبان شده است:
🔸توسعه صنایع چاپ و بستهبندی کرمانشاه (چاپ سالانه ۵۵ هزار تن ورق و کارتن)
🔸رویال پک (تولید سالانه بیش از ۴۵ هزار تن شیت و کارتن چندلایه)
🔸مهر پلاست مدلل
🔸مهر پلاست فرامان
🔸توسعه صنایع ساخت و بازیافت کاغذ کامبادن
این بخش، وابستگی گروه به تأمینکنندگان خارجی و داخلی را به حداقل رسانده است.
ج) انرژی، شیمی و حوزههای مکمل
🔹مدللها در حوزههای انرژی، مکمل و استراتژیک نیز حضور دارند:
🔸نیروگاه ۲۴ مگاواتی سیمان مدلل (با سرمایه گذاری ۲۵۰۰ میلیارد تومان)
🔸تابان انرژی مدلل
🔸ماهان شیمی زاگرس
🔸کلهر شیمی ماهیدشت
🔸صنایع و فناوری انرژیهای نو پرتو
🔸شرکت بیمه کلهر مدلل پاسارگاد
🔸صاحب امتیاز واردات و صادرات و فروش نفت از محل مزایده شرکت نیکو به عنوان عامل فروش نفت ایران برای تهاتر نفت در برابر واردات «کنجاله سویا» و «ذرت دامی»
چنین ساختاری، معمولاً در هلدینگهای الیگارشیک جهانی دیده میشود.
۴. داراییهای مالی، ارزی و بورسی؛ نقش ستاره منصوبی
🔹در قلب قدرت مالی این شبکه، نام ستاره منصوبی قرار دارد؛
همسر مسعود مدلل.
او:
🔸مالک ۵٪ سهام بانک پاسارگاد
🔸مالک ۵٪ سهام شرکت پارس آریان (بزرگترین شرکت خصوصی ایران با دارایی بیش از ۶۶۰ هزار میلیارد تومان)
🔸مالک ۲۰٪ سهام قند تربت جام
🔸مالک ۳۰٪ سهام قند بیستون
🔸معرفی شده بهعنوان ثروتمندترین سهامدار حقیقی بورس ایران با سرمایه تقریبی ۷ هزار میلیارد تومانی
🔹نقش ستاره منصوبی، نشان میدهد که ساختار قدرت مدللها، صرفاً خانوادگی نیست؛ بلکه خانواده–سرمایه–بورس–بانک را در یک مدار بسته به هم متصل کرده است.
۵. دور زدن تحریمها؛ انحصار دروازههای خارجی تأمین نهاده
🔹یکی از کمتر گفتهشده اما کلیدیترین ابعاد قدرت گروه مدلل، نقش انحصاری آن در دور زدن تحریمهای بینالمللی و اتصال ایران به بازارهای جهانی نهادههای اساسی است؛ نقشی که عملاً این گروه را به «دروازهبان خارجی امنیت غذایی کشور» تبدیل کرده است.
🔸 بر اساس دادههای تجاری و گزارشهای فعالان بازار، شرکتهای وابسته به گروه مدلل در حوزه تجارت بینالملل کالاهایی مانند ذرت، جو، دانه سویا و سایر نهادههای اساسی، با ایجاد شبکهای پایدار از شرکای خارجی در کشورهایی نظیر:
قزاقستان، برزیل، روسیه
توانستهاند مسیرهایی را برای تأمین کالا فعال نگه دارند که در شرایط تحریم، برای بسیاری از واردکنندگان دیگر عملاً مسدود است.
🔸نکته کلیدی و نگرانکننده آنجاست که بهگفته فعالان این حوزه، بخش قابلتوجهی از این تأمینکنندگان خارجی، به دلیل ریسک تحریم، مشکلات نقلوانتقال مالی و ملاحظات سیاسی، حاضر به معامله مستقیم با سایر شرکتهای ایرانی نیستند و عملاً تنها از طریق شبکه تجاری مدلل اقدام به فروش میکنند.
به بیان دیگر، در عمل:
تحریمها، بهجای شکستن انحصار،
آن را عمیقتر و متمرکزتر کردهاند.
🔸در چنین ساختاری، حذف یا تضعیف این گروه از بازار، نهتنها یک مسئله اقتصادی، بلکه بهسرعت به یک بحران امنیت غذایی تبدیل میشود؛ و دقیقاً همین وابستگی، همان اهرم فشاری است که یک «بنگاه خصوصی» را به قدرتی فراتر از دولت بدل میکند.
۶. فهرست شرکتها و یک نکته کلیدی که همهچیز را تغییر میدهد
🔹تمامی شرکتها و کارخانههای نامبردهشده، یک ویژگی مشترک دارند: در هیئتمدیره، مدیریت عامل یا ساختار تصمیمگیری آنها،
حداقل یکی از اعضای خانواده مدلل حضور دارد:
مسعود، جواد، محمدعلی، سعید، سامان، آرمان، اشکان، محمدرضا و الهه مدلل
🔸این بدان معناست که ما با مجموعهای پراکنده از شرکتها مواجه نیستیم، بلکه با یک شبکه متمرکز خانوادگی–اقتصادی طرف هستیم که کنترل راهبردی آن در دستان یک خاندان واحد قرار دارد.
🔺 جمعبندی نهایی؛ وقتی حتی وزیر هم در امان نیست
🔸وقتی یک گروه اقتصادی:
تنظیم بازار را در دست دارد،
ارز ترجیحی میلیارددلاری جذب میکند،
مسیرهای تحریمی را کنترل میکند،
و حتی در برکناری یا تضعیف وزیر جهاد کشاورزی نقش دارد،
دیگر با یک فعال اقتصادی روبهرو نیستیم.
این یعنی: مافیایی که در بدنه کشور نفوذ کرده است
یعنی دولت در برابر دولت
یعنی قدرتی فراتر از وزارتخانهها
و پرسش نهایی همچنان باقی است:
در غیاب شفافیت، نظارت و رقابت واقعی،
چه کسی یقه این قدرت را میگیرد؟
✍ به قلم: سینا احمدی
