> «چرا فرزندم باهوش است ولی درس نمیخواند؟»
شاید این سؤال بارها در ذهن مادران ایرانی پیچیده باشد. بسیاری از مادران تصور میکنند عدم علاقه به درس یعنی تنبلی یا کمهوشی، اما واقعیت چیزی فراتر است…
سلام، من دکتر رفعتی پور هستم، مشاور کودک و نوجوان و متخصص اختلالات یادگیری. امروز میخواهم شما را با دنیای کودکان با مشکلات یادگیری و تأثیر باورهای مادران ایرانی آشنا کنم، و نشان دهم چطور تغییر نگاه مادر میتواند مسیر رشد کودک را دگرگون کند.
بخش اول: اختلالات یادگیری چیست و چرا باید جدی گرفته شود
اختلال یادگیری، شرایطی است که تواناییهای ذهنی کودک را محدود نمیکند، بلکه مهارتهای خاصی مانند خواندن، نوشتن، محاسبه یا تمرکز را تحت تأثیر قرار میدهد. کودکی که باهوش است، ممکن است در کلاس به نظر بیانگیزه یا حتی «کند» برسد، اما واقعیت این است که سیستم یادگیری او نیاز به حمایت خاص دارد.
طبق مطالعات بینالمللی و تجربیات من، در سنین ۵ تا ۱۲ سال، مغز کودک انعطافپذیرترین زمان را برای یادگیری دارد، اما باورهای اشتباه والدین میتواند مسیر رشد او را محدود کند.
باورهای رایج مادران ایرانی:
1. «اگر کودک درس نمیخواند، یعنی تنبل است.»
2. «باید فشار بیاورم تا او موفق شود.
3. «کودک باهوش خودش همه چیز را یاد میگیرد.»
4. «اشتباه در نوشتن یا محاسبه یعنی مشکل هوشی.»
همه این باورها، هرچند از دل عشق و نگرانی مادرانه میآیند، میتوانند اثر منفی بر انگیزه، اعتمادبهنفس و حتی سلامت روان کودک داشته باشند.
بخش دوم: داستان دو مراجع و اهمیت نگاه درست مادر
اجازه بدهید دو تجربه واقعی از مراجعانم را با شما به اشتراک بگذارم. این داستانها نشان میدهند که چطور تغییر باور مادر میتواند مسیر یادگیری کودک را دگرگون کند.
مراجع اول: محمدحسین، ۷ ساله
محمدحسین پسری باهوش و پرانرژی است اما در نوشتن املا و حل مسائل ریاضی مشکل داشت. مادرش، خانم سارا، معتقد بود «محمدحسین تنبل است و فقط باید بیشتر تلاش کند». این باور باعث شد هر بار املا یا تکلیف ریاضی را به خانه میآوردند، درگیری و فشار زیادی بین مادر و فرزند ایجاد شود.
من با مادر کار کردم تا باورهایش را بررسی کنیم. ابتدا توضیح دادم که مشکل محمدحسین، کمبود هوش نیست؛ بلکه نیاز به تمرین و تقویت مهارتهای ادراکی و تمرکزی دارد. سپس تمرینهای کوتاه و جذاب طراحی کردیم و مادر یاد گرفت که به جای فشار، انگیزه و لذت یادگیری را افزایش دهد.
نتیجه: پس از ۲ ماه، محمدحسین نه تنها نوشتن املا را بهتر انجام میداد، بلکه با اشتیاق بیشتری به تکالیفش میپرداخت. مادرش با خوشحالی گفت: «من هیچ وقت فکر نمیکردم تغییر نگاه من، بتواند اینقدر اثر داشته باشد.»
مراجع دوم: نازنین، ۱۰ ساله
نازنین، دختری با استعداد در ریاضی و علوم، اما بسیار بیانگیزه در درسهای فارسی بود. مادرش، خانم فاطمه، بارها تلاش کرده بود با جریمه و تهدید، او را وادار به درس خواندن کند.
در جلسه اول، من با مادر صحبت کردم و نشان دادم که تمرکز نازنین در محیط با فشار کاهش مییابد و علاقهاش به یادگیری کم میشود. با طراحی برنامهای که شامل تمرینهای کوتاه، بازیهای آموزشی و تشویق مثبت بود، مادر یاد گرفت چگونه محیط یادگیری را جذاب کند و اعتماد نازنین را افزایش دهد.
نتیجه: پس از ۶ هفته، نازنین با اشتیاق به مطالعه فارسی پرداخت و حتی شروع به نوشتن داستانهای کوتاه کرد. مادر او دریافت که باورهای او میتوانند هم سد باشند و هم مسیر.
بخش سوم: نقش مادران در اختلالات یادگیری
یکی از اصلیترین عوامل موفقیت یا ناکامی کودک، نگاه مادر است. مادرانی که:
کودک را به خاطر اشتباه سرزنش نمیکنند
به جای فشار، انگیزه میدهند
محیط یادگیری امن و دلنشین میسازند
میتوانند مهارتهای یادگیری کودک را چند برابر تقویت کنند.
💡 یک نکته کلیدی: حتی کودکان با بالاترین هوش هم بدون حمایت درست، انگیزه کافی پیدا نمیکنند. مادرانی که باورهای خود را اصلاح کنند، میتوانند مسیر یادگیری را هموار کنند.
بخش چهارم: راهکارهای ساده و کاربردی برای مادران ایرانی
1. تمرکز روی نقاط قوت کودک: به جای تمرکز صرف روی ضعفها، مهارتهای کودک را تقویت کنید.
2. تقسیم تکالیف به بخشهای کوتاه: تمرینهای طولانی باعث خستگی و کاهش انگیزه میشوند.
3. تشویق مثبت و ملموس: هر پیشرفت کوچک را جشن بگیرید.
4. فعالیتهای جذاب برای تقویت مهارتهای ادراکی: بازیهای حافظه، پازل و تمرینات کوتاه ریاضی و فارسی.
5. بازبینی باورهای خود: هر وقت احساس کردید کودک تنبل است، یک لحظه توقف کنید و از زاویه دیگری نگاه کنید.
بخش پنجم: پیام الهامبخش و آموزشی
اختلال یادگیری، پایان راه نیست. کودک باهوش و بیانگیزه میتواند با حمایت مادر و برنامه درست، به علاقه و موفقیت برسد.
به یاد داشته باشید، مادران، اولین کوچهای زندگی کودک هستند. وقتی مادر مسیر درست را میشناسد، کودک بدون فشار، با انگیزه و خلاقیت رشد میکند.
در طول سالها تجربه دیدهام که حتی تغییر کوچک در باورهای مادر، میتواند سرنوشت یادگیری کودک را تغییر دهد.
بخش ششم: نتیجهگیری
اختلالات یادگیری، مشکل هوشی نیست؛ مشکل غالباً سیستم یادگیری و انگیزه است.
باورهای مادر ایرانی نقش کلیدی دارد؛ باورهای درست میتوانند کودک را شکوفا کنند.
داستانهای مراجعان من (محمدحسین و نازنین) نمونه واقعی این مسیر هستند.
تغییر نگاه مادر، اولین و مهمترین قدم برای موفقیت کودک است.
بخش هفتم: دعوت به اقدام
اگر مادر هستید و میخواهید باورهای خود را بررسی و اصلاح کنید، یا میخواهید راهکارهای عملی و جذاب برای فرزندتان یاد بگیرید، من، خانم دکتر عزیز، آمادهام تا مسیر رشد و یادگیری کودک شما را همراهی کنم.
همچنین، مربیان و معلمانی که میخواهند با کودکانی با استعداد و بیانگیزه به شکل حرفهای کار کنند، میتوانند از تجربه و راهنماییهای من بهرهمند شوند.
با کمی تغییر نگاه، هم کودک و هم مادر، هر دو برنده خواهند شد.
دکترراضیه سادات رفعتی پور
میخواید این مرحله را هم انجام بدیم؟
