
نوشته شده توسط نسرین برزین
لجستیک (Logistics) و مدیریت زنجیره تأمین (Supply Chain Management – SCM) دو مفهوم کلیدیاند که اگرچه همپوشانی دارند، اما از نظر دامنه، ماهیت، اهداف، و استانداردهای کنترلی متفاوتاند. لجستیک بیشتر بر جریان فیزیکی کالا و خدمات متمرکز است، در حالی که زنجیره تأمین یک نگاه سیستمی ـ شبکهای به هماهنگی همه فعالیتهای تولید، تأمین، جریان اطلاعات و توزیع دارد.
شناخت دقیق این تفاوتها زیرساخت تصمیمسازی در حوزه حملونقل بینالمللی، مدیریت ریسک، و تطابق با قوانین بینالمللی است
لجستیک (Logistics)
بر اساس تعریف CSCMP:
لجستیک فرآیند برنامهریزی، اجرا و کنترل جریان کارا و اثربخش کالا، خدمات و اطلاعات مرتبط از مبدا تا مقصد بهگونهای است که نیاز مشتری برآورده شود.
تمرکز اصلی:
حملونقل (Transportation)
انبارداری (Warehousing)
بستهبندی (Packaging)
مدیریت موجودی (Inventory)
تحویل نهایی (Delivery)
مدیریت زنجیره تأمین (SCM)
بر اساس APICS:
SCM مدیریت یکپارچه جریان مواد، اطلاعات و امور مالی در کل زنجیره از تأمین مواد خام تا تحویل محصول به مشتری نهایی و حتی پس از مصرف (Reverse Logistics) است.
تمرکز اصلی:
برنامهریزی کلان (Planning)
مدیریت تأمین (Sourcing)
تولید (Production)
لجستیک
مدیریت تقاضا (Demand planning)
ریسک و پایداری (Risk & Sustainability
تفاوتهای کلیدی (Critical Differences)

جایگاه قانونی و استانداردهای مرتبط
هر دو حوزه تابع قوانین چندلایهاند:
قوانین بینالمللی + ملی + سازمانی
۳-۱ قوانین و اسناد جهانی مرتبط با لجستیک
مهمترین چارچوبها:

قوانین و چارچوبهای حاکم بر زنجیره تأمین
SCM از قوانین لجستیک تبعیت میکند اما علاوهبر آن به سطح بالاتری از مقررات نیاز دارد:

ISO 28000 استاندارد تخصصی امنیت زنجیره تأمین است.
OECD الزاماتی برای شفافیت زنجیره تأمین گذاشته (بهویژه حوزه مواد خام و انرژی).
۴- رابطه SCM با لجستیک
لجستیک زیرمجموعهی SCM است.
SCM دید جامعتری دارد و مستقیماً بر توسعه تأمینکننده، CSR، شفافیت، تحلیل ریسک، مدیریت پایداری، سیاستهای بینالمللی و برنامهریزی کلزنجیره تمرکز دارد.
مثال:
اگر لجستیک یک خانه باشد، زنجیره تأمین شهر است.
۵- نقش قوانین، مدلسازی و ریسک
۵-۱ لجستیک
قوانین مشخص، عملیاتی، و اجرایی:
تطابق با IMO/IATA
رعایت مقررات HS Code
مدیریت خطرات حمل
رعایت بیمه (COI – Cargo insurance)
نقطه تمرکز:
ایمنی + انطباق عملیاتی
۵-۲ SCM
قوانین گستردهتر:
ریسکهای ژئوپولیتیک
قوانین تحریمها
استانداردهای اخلاقی
مدیریت منابع پایدار
نقطه تمرکز:
شفافیت + ریسک استراتژیک
۶- اثر Incoterms
در لجستیک:
فقط توزیع مسئولیت حمل
در SCMنقش Incoterms در مدلسازی ریسک، هزینه کل مالکیت (TCO)، و روش مذاکره
اگر شما فقط روی حمل امن، زمانبندی و انبارداری تمرکز کنید برابر با لجستیک
اگر علاوهبر آن روی انتخاب تأمینکننده، ارزیابی ریسک تحریم، امنیت داده، ارزشسازی برای مشتری، کنترل کیفیت و پایداری کار کنید برابر با SCM
لجستیک، بازوی عملیاتی و فنی زنجیره تأمین است.
SCM نقش رهبری، هماهنگسازی، تحلیل ریسک و توسعه شبکه را دارد.
لجستیک: چگونه ارسال کنم؟
SCM چگونه شبکه را طوری طراحی کنم که رقابتی و پایدار باشد؟
در دنیای امروز، سازمانهای موفق به سمت SCM یکپارچه با محوریت ریسک و پایداری حرکت کردهاند.
در کل لجستیک یعنی کارهای عملی برای جابهجایی و نگهداری کالا
مثل حملونقل، انبارداری، بستهبندی، تحویل
زنجیره تأمین یعنی مدیریت کل مسیر تولید تا رسیدن کالا به مشتری
مثل انتخاب تأمینکننده، خرید، تولید، انبار، حمل، تحویل، حتی برگشت کالا
لجستیک، فقط یک بخش از زنجیره تأمین است.
زنجیره تأمین، دید بزرگتر دارد و کل فرآیند را مدیریت میکند.
لجستیک بیشتر قوانین حملونقل و گمرک (IMO, IATA, CMR, HS Code)
زنجیره تأمین علاوه بر آنها قوانین کلان تجارت، ریسک، و پایداری (WTO, ICC, ISO 28000)
SCM برابر با مدیریت کل مسیر
Logistics برابر با اجرای حمل و نگهداری
#NasrinBarzin #InternationalShipping #ExportGuide
#NasrinBarzin
#NasrinBarzin_Leadership
#NasrinBarzin_Logistics
#NasrinBarzin_GlobalTrade
#AvinLogistics
#avinlogistics_nasrinbarzin