فولاد SPK، با نامهای K100 یا D3 هم شناخته میشود و یک نوع فولاد ابزار سردکار است. این یعنی برای کار در دمای معمولی و مکاتهایی که گرما زیاد نیست، ساخته شده و بهترین عملکرد را دارد. اما چه چیزی این فولاد را اینقدر خاص کرده است؟ همه چیز به ترکیب شیمیایی آن برمیگردد.
این فولاد مقدار زیادی کربن و کروم دارد. کربن باعث میشود فولاد خیلی سخت شود و کروم هم به آن مقاومت خیلی خوبی در برابر ساییدگی میدهد. این ترکیب شیمیایی باعث میشود فولاد 1.2080 در برابر فرسایش و اصطکاک مقاومتی فوقالعاده داشته باشد.
کاربردهای فولاد SPK در صنایع مختلف
با توجه به ویژگیهای فولاد 1.2080، کاربردهای آن به چند مورد ساده محدود نمیشود. این فولاد در صنایع مختلفی مثل تولید قطعات کوچک و دقیق و فرآیندهای سنگین صنعتی، استفاده میشود.
شاید مهمترین و شناختهشدهترین کاربرد این فولاد، در ساخت انواع قالبها و ابزارهای برشی باشد. در صنعتی که هر برش و شکلدهی باید با دقت میلیمتری انجام شود، ابزار باید بتواند هزاران بار بدون کند شدن یا خراب شدن، کارش را انجام دهد.
به نقل از میهن فولاد:
"فولاد 1.2080 به دلیل سختی و مقاومت بالا، در ساخت قالبهای شکلدهی برای تولید قطعات و قالبهای پلاستیکی، فلزی و رزینی استفاده میشود."
قالبهای برش و پانچ: در کارخانههای خودروسازی و تولید قطعات فلزی، قالبهای برش باید بتوانند ورقهای فلزی را با دقت بالا برش بزنند. فولاد 1.2080 در ساخت قطعات اصلی این قالبها استفاده میشود.
تیغههای صنعتی: تیغههایی که در دستگاههای برش کاغذ، پلاستیک، چوب و حتی پارچه استفاده میشوند، بیشتر از این فولاد ساخته میشوند تا مدت زمان بیشتری تیز بمانند.
قالبهای کشش عمیق: در فرآیند شکلدهی ورقهای فلزی، اصطکاک زیادی بین ورق و قالب ایجاد میشود. فولاد K100 با مقاومت عالی در برابر ساییدگی، برای ساخت این نوع قالبها بسیار مناسب است.
فولاد 2080 به خاطر سختی و مقاومت بالا در برابر سایش، در فرآیندهای سنگین صنعتی هم جایگاه خوبی دارد.
غلطکهای سردکاری: در کارخانههایی که ورقهای فلزی را نازک میکنند، غلطکها تحت فشار زیادی قرار دارند. ساخت این غلطکها از فولاد 1.2080، عمر و کارایی آنها را بالا میبرد.
ابزارهای فرزکاری و برش چوب: علاوهبر فلزات، این فولاد در ابزارهای نجاری و فرزکاری چوب نیز کاربرد دارد. تیغههایی که باید چوب سخت را برش دهند، با این فولاد دوام بیشتری پیدا میکنند.
ابزارآلات پردازش سنگ: در صنعت سنگ که ابزارها باید با سختی و فرسایش سنگ مبارزه کنند، فولاد D3 در ساخت تیغههای ساب و فرز به کار میرود.
میدانیم یکی دیگر از ویژگیهای عالی فولاد 1.2080، پایداری ابعادی آن است. یعنی بعد از اینکه با حرارت آن را سخت میکنند، اندازهاش به سختی تغییر میکند. این ویژگی آن را برای کاربردهای زیر مناسب کرده است:
ابزارهای اندازهگیری و گیجها: در تولید قطعات دقیق که نیاز به کنترل کیفیت مداوم دارند، ابزارهای اندازهگیری از این فولاد ساخته میشوند تا دقت آنها برای مدت طولانی حفظ شود.
قالبهای آجر و کاشی: در صنعت ساختمانی، قالبها در معرض سایش شدید مواد خام قرار دارند. استفاده از این فولاد، عمر قالبها را به شدت بالا میبرد.
سوالات متداول
آیا فولاد spk برای کاربردهایی که دمای زیادی دارند مناسب است؟
خیر، فولاد 1.2080 یک فولاد ابزار سردکار است و مخصوص محیطهایی با دمای معمولی طراحی شده است. اگر این فولاد در معرض حرارت بالا قرار بگیرد، سختی و مقاومت خود را از دست میدهد و دیگر کارایی لازم را نخواهد داشت. برای کارهایی که در دمای بالا انجام میشود، باید از فولادهای مخصوص گرمکار مثل فولاد 1.2344 استفاده کنید که توانایی تحمل حرارت بالا را دارند.
مقاومت به سایش فولاد K100 چقدر است؟
مقاومت به سایش فولاد 1.2080 به خاطر وجود مقادیر زیادی کربن و کروم در ترکیباتش، فوقالعاده است. این عناصر در فرآیند حرارتی، ذرات سخت و پایداری را در ساختار فولاد به وجود میآورند که از سطح فولاد در برابر ساییدگی محافظت میکنند. این مقاومت بالا باعث میشود عمر ابزارهای ساخته شده از این فولاد خیلی بیشتر از حد انتظار باشد.
آیا فولاد 1.2080 قابلیت جوشکاری دارد؟
جوشکاری فولاد D3 بهخاطر سختی بالا و درصد کربن زیاد، کار بسیار دشوار و حساسی است. جوشکاری اشتباه میتواند باعث ترک خوردن در محل جوش شود. اگر جوشکاری واقعاً لازم است، حتماً باید با روشهای پیشرفته و تحت کنترل دما (با گرم کردن و سرد کردن حسابشده) و توسط یک متخصص انجام شود. به همین دلیل، معمولاً توصیه میشود تا حد امکان از جوشکاری این فولاد پرهیز شود.
