نظامهای ایدئولوژیک - ایدئولوژی چیست؟

تعریف ایدئولوژی سیاسی: اصطلاح سیاسی مجادله آمیزی است و در گذشته کاربرد های تحقیر آمیز داشته است. مجموعه ای )ابعاد( مختلفی دارد، سیاسی، اجتماعی، اقتصاد همبسته از اندیشه هایی که مبنای کنش سیاسی سازمان یافته است. مثلا فلان کار باید انجام شود و فلان کار انجام نشود می شود.

از کلمه ایدئولوژی می شود بار مثبت برداشت کرد و بار منفی، مثلا مارکس می گوید ایدئولوژی یک وسیله ای است در دست سرمایه داران برای سرکوب مخالفین و مخاطبش را احمق می کند و فریب می دهد، یعنی ایدئولوژی آگاهی های کاذبی هستند که آگاهی نما هستند.

• ویژگی های اصلی ایدئولوژی سیاسی:
  1- شرح روابط قدرت موجود
  2- ارائه الگو از آینده مطلوب
  3- رهنمود در مورد اینکه تغییرات سیاسی چگونه باید انجام گیرد

• تعدادی از ویژگی های ایدئولوژی سیاسی:
  1 - ایدئولوژی ها، نظریه های سیاسی را با عمل پیوند می زنند.
  2 - هر ایدئولوژی دارای مجموعه ی مشخصی از اصول می باشد.
  3 - همه ایدئولوژی ها در درون خود مجموعه ای از عقاید رقیب و تنش های درونی دارند، لذا گاهی درگیری درون ایدئولوژی ها پرشور تر از درگیری بین ایدئولوژی ها است.
  4 - ایدئولوژی ها نظام های مهر و موم شده و دگرگون ناپذیر نیستند. یعنی قابل تغییر اند.

  5 - ایدئولوژی های متفاوت گاها با هم همپوشانی دارند و یا علایق و واژگان مشترکی دارند.

• علل پدید آمدن تغییر در یک ایدئولوژی
  1 - تعامل ایدئولوژی های مختلف با یکدیگر (و در نتیجه تاثیر متقابل آنها بر یکدیگر.)
  2 - گذر زمان (زیرا در اوضاع متحوّل تاریخی به کار می روند.)

مثلا درگیری های ایدئولوژیک در قرن 20 ایدئولوژی های بزرگ مانند لیبرالیسم ، محافظه کاری و سوسیالیسم را به بازسنجی اصول سنتی خود وا داشت و رشد ایدئولوژی های جدید مانند فمنیسم زیست بوم گرایی و بنیاد گرایی دینی را پرورد.

• معیار اهمیت یک ایدئولوژی:
  1 - میزان ارتباط آن با اوضاع و احوال سیاسی اجتماعی و اقتصادی
  2 - میزان قابلیت نوآوری آن

• نکاتی در باب ایدئولوژی:
  1 - پس از جنگ جهانی دوم با زوال فاشیسم و کمونیسم و این نظر که مسائل اقتصادی جای مسائل ایدئولوژیک را گرفته است بحث و نظر ر مورد پایان ایدئولوژی شکل گرفت.
  2 - پست مدرنیسم از آنجایی که به هیچ حقیقتی اعتقاد ندارد لذا بطور ضمنی قائل به بی معنایی ایدئولوژی های متعارف است زیرا آنها را بطور ذاتی محصول دوره ی اولیه مدن سازی می داند.

پینوشت: بنابر توضیحات کتاب "اصول سیاست" نوشته اندرو هیوود (که از کتابهای معتبر دانش سیاسی است) در تعاریف جدید به این نتیجه رسیده اند که ایدئولوژی چیز بدی نیست و امروز تقریبا همه نظامهای سیاسی کم و بیش ایدئولوژیک هستند. پس لطفاً از خودتحقیری دست برداریم.