در بسیاری از سیستمهای صنعتی مانند نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهها و حتی برخی تأسیسات ساختمانی، اتصال ایمن و قابل باز شدن بین لولهها اهمیت زیادی دارد. یکی از مهمترین قطعاتی که برای این کار استفاده میشود فلنج (Flange) است. فلنجها قطعاتی دیسکی شکل هستند که برای اتصال لولهها، شیرآلات، پمپها و سایر تجهیزات به یکدیگر استفاده میشوند.
اتصال فلنجی باعث میشود قطعات به راحتی نصب، جدا و تعمیر شوند؛ به همین دلیل در صنایع بزرگ بسیار پرکاربرد هستند.
فلنجها معمولاً در انتهای لوله نصب میشوند و دو فلنج روبهروی هم قرار میگیرند. سپس با استفاده از پیچ و مهره به یکدیگر متصل میشوند. بین دو فلنج نیز قطعهای به نام گسکت (Gasket) قرار میگیرد تا از نشتی سیال جلوگیری کند.
این نوع اتصال باعث میشود که سیستم لولهکشی هم محکم و آببند باشد و هم در صورت نیاز به تعمیر یا تعویض، بتوان آن را به راحتی باز کرد.
فلنجها انواع مختلفی دارند که بسته به فشار، دما و نوع سیال انتخاب میشوند.
این نوع فلنج دارای یک گردن مخروطی شکل است که به لوله جوش داده میشود. طراحی آن باعث توزیع بهتر تنش در سیستم میشود و برای فشار و دمای بالا بسیار مناسب است.
فلنج اسلیپون روی لوله قرار میگیرد و سپس از داخل و بیرون جوش داده میشود. نصب آن نسبتاً آسان است و هزینه کمتری نسبت به برخی انواع دیگر دارد.
فلنج کور برای بستن انتهای خط لوله استفاده میشود. این فلنج سوراخ مرکزی ندارد و معمولاً برای تست فشار یا مسدود کردن مسیر کاربرد دارد.
در این نوع فلنج، داخل آن رزوه شده است و بدون نیاز به جوشکاری به لوله متصل میشود. این فلنج در سیستمهایی استفاده میشود که جوشکاری خطرناک یا دشوار است.
فلنجها بر اساس استانداردهای مختلفی تولید میشوند تا ابعاد و مقاومت آنها مشخص باشد. مهمترین استانداردها شامل موارد زیر هستند:
ASME / ANSI
DIN
API
ISO
این استانداردها مشخص میکنند که فلنج چه قطر، فشار کاری و ابعادی داشته باشد.
فلنجها از مواد مختلفی ساخته میشوند که انتخاب آنها به شرایط کاری بستگی دارد. برخی از رایجترین متریالها عبارتند از:
فولاد کربنی (Carbon Steel)
فولاد ضدزنگ (Stainless Steel)
آلیاژهای فولادی (Alloy Steel)
چدن (Cast Iron)
انتخاب متریال مناسب باعث افزایش طول عمر و ایمنی سیستم لولهکشی میشود.
استفاده از اتصال فلنجی مزایای زیادی دارد، از جمله:
نصب و جداسازی آسان
امکان تعمیر سریع تجهیزات
آببندی مناسب با استفاده از گسکت
مناسب برای سیستمهای با فشار بالا
به همین دلیل فلنجها یکی از مهمترین اجزای سیستمهای پایپینگ در صنایع مختلف محسوب میشوند.
