بخش قابلتوجهی از نیروهای جوان و فعال کشور را دانشجویان تشکیل میدهند. این افراد نقش مهمی در آینده علمی، فرهنگی و اقتصادی جامعه دارند. با این وجود، در سال 1404 بسیاری از مشکلات دانشجویی همچنان پابرجا بوده و حتی در برخی موارد، شدت بیشتری پیدا کرده است. در این گزارش، نگاهی به مهمترین چالشهای پیشروی دانشجویان در ایران خواهیم داشت.
شاید جدیترین دغدغه دانشجویان ایرانی، مسئله مالی و تامین هزینههای زندگی باشد. افزایش اجارهبها، قیمت غذا، حملونقل و لوازم تحصیلی باعث شده بسیاری از دانشجویان نتوانند روی درس و پژوهش خود تمرکز کنند. محدود شدن بورسیهها و کمکهزینههای دولتی باعث شده، بخش قابلتوجهی از دانشجویان مجبور باشند کنار تحصیل خود کار کنند که این امر کیفیت آموزش را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، هزینه بالای تهیه منابع آموزشی و شرکت در دورههای تخصصی فشار بیشتری به دانشجویان وارد میکند. برخی از دانشجویان برای پرداخت شهریه دانشگاه یا اجاره خوابگاه، ناچار میشوند وامهای دانشجویی دریافت کنند که بازپرداخت آن پس از فارغالتحصیلی دشوار است.
از دیگر مشکلات دانشجویی، انجام پروژه دانشجویی است. بسیاری از دانشجویان، بهویژه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، برای انجام پروژههای تحقیقاتی خود با مشکلاتی مانند کمبود منابع علمی، دسترسی محدود به نرمافزارهای تخصصی و نبود راهنمایی کافی از سوی اساتید مواجه هستند.
افزایش فشار زمانی و دشواری درک مباحث تخصصی باعث شده بازار انجام پروژه توسط موسسات و افراد غیررسمی گسترش پیدا کند. این موضوع علاوهبر آنکه کیفیت علمی دانشگاهها را زیر سوال میبرد، مانع رشد مهارتهای واقعی دانشجویان نیز میشود.
البته به راحتی می توان با این مشکل کنار آمد. موسساتی هستند که در زمینه انجام پروژه های دانشجویی فعالیت می کنند که شما می توانید پروژه خودتان را به این موسسات برون سپاری کنید..
در بسیاری از دانشگاهها، امکانات رفاهی همچون خوابگاهها در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. ازدحام جمعیت، کمبود فضای مناسب برای مطالعه و نبود امکانات بهداشتی کافی ازجمله مشکلاتی هستند که دانشجویان از آنها گلایه کردهاند. با توجه به افزایش تعداد دانشجویان در مقاطع مختلف، این مشکل به یکی از دغدغههای اصلی وزارت علوم تبدیل شده است.
در برخی از خوابگاهها، سیستم گرمایشی و سرمایشی فرسوده بوده و شرایط زندگی در فصول سرد یا گرم سال یا دشواری زیادی همراه است. کیفیت پایین تغذیه سلف دانشگاهی و نبود امکانات ورزشی و تفریحی، باعث شده بسیاری از دانشجویان ناراضی باشند.
زندگی دانشجویی با استرسها و فشارهای روانی زیادی همراه است. رقابت علمی شدید، نگرانی درباره آینده شغلی و فاصله از خانواده ازجمله مشکلات دانشجویی هستند که سلامت روان دانشجویان را تهدید میکنند. در بسیاری از دانشگاهها، خدمات مشاورهای کافی وجود نداشته یا دانشجویان به دلایل فرهنگی تمایلی به استفاده از آنها ندارند.
افزایش حجم دروس و فشار برای کسب نمرات بالا، در کنار مشکلات مالی و اجتماعی، باعث خستگی ذهنی و فرسودگی تحصیلی دانشجویان شده است. بسیاری از دانشجویان از کمبود فضای گفتوگو و حمایت عاطفی در محیط دانشگاه گلایه داشته و احساس میکنند در مواجهه با مشکلات تنها هستند.
از نگرانیهای اساسی دانشجویان ایرانی، موضوع اشتغال پس از فارغالتحصیلی است. بسیاری از فارغالتحصیلان با وجود صرف سالها زمان و هزینه، نمیتوانند شغل مناسبی پیدا کنند. عدم ارتباط موثر بین دانشگاه و بازار کار، نبود مهارتآموزی کاربردی و کاهش ظرفیت جذب در سازمانهای دولتی، این مشکل را تشدید کرده است.
بسیاری از رشتههای تحصیلی متناسب با نیاز واقعی بازار کار طراحی نشدهاند؛ همین مسئله باعث بروز بیکاری تحصیلکردهها شده است. نبود دورههای کارآموزی و کمبود حمایت از استارتآپها نیز فرصتهای شغلی را برای دانشجویان تازهکار محدود کرده است.
اغلب دانشجویان معتقد هستند محتوای آموزشی دانشگاهها بهروز نبوده و با نیازهای روز بازار کار همخوانی ندارد. برخی دروس بر پایه منابع قدیمی تدریس میشوند و فرصت تجربه عملی و کارگاهی برای دانشجویان محدود است. این مسئله باعث میشود فارغالتحصیلان در زمان ورود به محیط کار، آمادگی کافی نداشته باشند.
نبود برنامههای عملی و کارگاههای تخصصی سبب شده دانشجویان در سطح نظری آموزش ببینند و مهارتهای عملی لازم را کسب نکنند. کمبود دسترسی به نرمافزارها و تجهیزات مدرن آموزشی، تجربه یادگیری دانشجویان را محدود کرده است.
از دیگر مشکلات دانشجویی ارتباط ضعیف میان استاد و دانشجو است. در برخی دانشگاهها، اساتید زمان کافی برای راهنمایی علمی و پژوهشی دانشجویان، ندارند یا روش تدریسشان با نیاز نسل جدید سازگار نیست. نبود فضای گفتوگوی میان استاد و دانشجو میتواند انگیزه یادگیری را کاهش دهد.
در برخی موارد، دانشجویان برای دریافت پاسخ سوالات پژوهشی خود مجبور هستند ساعات طولانی منتظر بمانند یا حتی از مشورت گرفتن منصرف شوند. نبود تعامل موثر باعث شده دانشجویان احساس کنند پیشرفت علمیشان محدود و مسیر تحصیلیشان بدون حمایت است.
دانشجویان دانشگاههای مناطق مختلف کشور، بهویژه دانشگاههای دور از مرکز، از امکانات آموزشی، پژوهشی و رفاهی نابرابر برخوردار هستند. در شرایطی که برخی دانشگاههای بزرگ از تجهیزات مدرن و آزمایشگاههای مجهز استفاده میکنند، دانشگاههای کوچک با کمبود امکانات ابتدایی مواجه هستند. این نابرابری باعث کاهش فرصت رشد علمی برای بسیاری از دانشجویان مستعد میشود.
دسترسی نابرابر به اساتید مجرب، منابع علمی و کارگاههای تخصصی، شکاف آموزشی میان دانشگاهها را بیشتر کرده است. در بسیاری از مناطق، اینترنت ضعیف و کمبود کتابخانههای مجهز نیز روی کیفیت آموزش تاثیر منفی گذاشته است.
دانشجویان ایرانی به دلیل دارا بودن محدودیتهای مالی و گاها سیاسی، نمیتوانند به راحتی در دورهها، همایشها و پروژههای بینالمللی شرکت کنند. این موضوع مانع ارتقای علمی و تبادل تجربیات با دانشجویان سایر کشورها میشود.
هزینههای بالای تحصیل یا شرکت در برنامههای تبادل دانشجو در خارج از کشور، برای بسیاری از دانشجویان غیرقابلپرداخت است. نبود حمایتهای مالی از سوی دانشگاهها و فقدان اطلاعرسانی مناسب درباره بورسیهها و فرصتهای جهانی، باعث شده بخش زیادی از استعدادهای علمی کشور از رشد بینالمللی بازبمانند. کمبود فرصتهای بینالمللی ازجمله مشکلات دانشجویی در ایران است که در سال 1404 بیش از پیش به چشم میخورد.
بسیاری از دانشگاهها همچنان زیرساختهای فنی لازم را ندارند. اینترنت ضعیف، سامانههای ناکارآمد و نبود آموزش کافی برای استفاده از ابزارهای آنلاین باعث شده تجربه آموزش مجازی برای دانشجویان خستهکننده و غیربهرهور باشد.
در برخی موارد، کلاسهای مجازی بدون تعامل و گفتوگو برگزار میشوند و دانشجویان صرفا شنونده محتوای یکطرفه هستند. نبود پشتیبانی فنی مناسب هنگام برگزاری امتحانات یا تحویل پروژهها نیز باعث سردرگمی و استرس دانشجویان میشود.
منبع:
https://www.mardomsalari.ir/news/247168/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1
