چگونه سیستم طراحی را توسعه دهیم بدون اینکه انسجام آن را از بین ببریم؟
سیستمهای طراحی موجوداتی زندهاند — آنها رشد میکنند، تکامل مییابند و با نیازهای جدید محصول سازگار میشوند. اما بر خلاف ماکاپها یا کدهای رابط کاربری، سیستمهای طراحی هدفی عمیقتر دارند:
ایجاد انسجام میان تیمها، محصولات و پلتفرمها.
هر بار که کسی میخواهد یک کامپوننت جدید معرفی کند، یک الگوی طراحی را تغییر دهد یا تغییری ایجاد کند، این ریسک وجود دارد که:
🔸 انسجام شکسته شود
🔸 الگوها تکراری شوند
🔸 تجربه کاربری یا دسترسیپذیری کاهش یابد
به همین دلیل است که داشتن یک فرآیند شفاف و ساختاریافته برای مشارکت در سیستم طراحی ضروری است. این فرآیند به تیم شما امکان میدهد تا نوآوری کند، بدون اینکه هرجومرج ایجاد شود.
چرا فرآیند مشارکت اهمیت دارد؟
خیلی وقتها تغییرات سیستم طراحی در سکوت اتفاق میافتد. تیمی با یک چالش خاص روبرو میشود، یک راهحل سریع طراحی میکند و آن را به سیستم اضافه میکند — بدون اینکه بررسی کند آیا چیزی مشابه قبلاً وجود داشته یا نه.
نتیجه چیست؟
کامپوننتهای تکراری
استایلهای ناسازگار
کدها و تجربیات کاربری پراکنده
پیچیدگی در توسعه و نگهداری
داشتن یک فرآیند مشارکت واضح، این مشکلات را به حداقل میرساند و تضمین میکند که تغییرات با هدف مشخص و بهدرستی اتفاق میافتند.
نمودار تصمیمگیری مشارکت
سیستم طراحی هلسینکی (Helsinki Design System) یک نمودار تصمیمگیری فوقالعاده برای ارزیابی و مشارکت در تغییرات ارائه داده که در ادامه میبینید:
این فلوچارت شما را در مسیر تصمیمگیری راهنمایی میکند:
آیا این کامپوننت از قبل وجود دارد؟
آیا چیزی مشابه آن هست که قابل بازاستفاده باشد؟
آیا این تغییر به دیگر سرویسها هم کمک میکند یا فقط خاص یک مورد است؟
همه چیز باید با شناسایی «نیاز واقعی» آغاز شود، نه راهحل.
پیش از آنکه یک کامپوننت جدید طراحی کنید، بپرسید:
چه مشکلی در تجربه کاربری وجود دارد؟
این مشکل فقط در یک سناریوی خاص است یا الگوی کلیتری دارد؟
آیا راهحلهای موجود قابل استفاده نیستند؟
تمرکز روی تعریف مسئله به جای ارائهی راهحل، باعث میشود از ساخت کامپوننتهای بیشازحد خاص یا تکراری جلوگیری شود.
قبل از طراحی چیزی جدید، ببینید آیا چیزی مشابه قبلاً طراحی شده یا نه.
بررسی کنید:
مستندات و طراحیهای موجود را مرور کنید
با تیم طراحی سیستم مشورت کنید
موارد استفاده واقعی از کامپوننتهای فعلی را ببینید
مثال:
میخواهید یک «دراور اطلاعرسانی» طراحی کنید. اما متوجه میشوید که کامپوننت "side panel" با قابلیت اسلات موجود است و فقط کافی است کمی آن را توسعه دهید — نیازی به کامپوننت کاملاً جدید نیست.
اگر مطمئن شدید که کامپوننت یا راهحل مناسبی در سیستم وجود ندارد، نوبت به ارائهی پیشنهاد است — اما با دقت.
پیشنهاد شما باید شامل این موارد باشد:
تعریف دقیق مسئله
چرا راهحلهای موجود کافی نیستند
بررسی تأثیر تغییر روی دیگر بخشها
ملاحظات دسترسیپذیری (accessibility)
نمونههای قبل/بعد برای مقایسه
اگر تغییر مورد نظر فقط در یک پروژه خاص قابل استفاده است و امکان تعمیم ندارد، بهتر است آن را فقط در همان پروژه استفاده کنید و به سیستم مرکزی اضافه نکنید.
چه زمانی یک کامپوننت جدید باید اضافه شود؟
اگر:
هیچ راهحل موجودی مناسب نیست
نیاز در چند سرویس یا محصول دیگر هم وجود دارد
راهحل پیشنهادی قابلیت استفادهی عمومی دارد
آن وقت میتوان کامپوننت جدیدی را به سیستم اضافه کرد — اما با مستندات کامل و طراحی قابل گسترش برای آینده.
نتیجهگیری: مشارکت، یک فعالیت تیمی است
نگهداری از سیستم طراحی فقط وظیفهی طراحان سیستم نیست. این کاری است تیمی میان طراحان، توسعهدهندگان، مدیران محصول و حتی تسترهای تجربه کاربری.
هر پیشنهاد، حتی اگر نهایی نشود، فرصتی است برای یادگیری و بهبود.
سیستم طراحی نیازی به کامل بودن ندارد — کافی است با نیت و تفکر شکل بگیرد.
