چند ماه پیش داشتم توی یوتیوب میچرخیدم که یک ویدیو توجهم را جلب کرد.تایتلش چیزی شبیه این بود:
«بدون حتی یک خط کدنویسی سایت بساز و ۱۰ هزار دلار بفروش.»شروع کردم به دیدن ویدیو و چند دقیقه بعد داشتم به صفحه مانیتور خیره میشدم. بدون حتی نوشتن یک خط کد ...
نه React.
نه JavaScript.
نه CSS.
نه حتی درک درستی از برنامهنویسی! فقط چند تا پرامپت و یک هوش مصنوعی که داشت سایت میساخت.راستش را بخواهید همان لحظه یک سوال ازاردهنده وارد ذهنم شد: اگر این چیز واقعا کار میکندپس من برای چی دارم برنامهنویسی یاد میگیرم؟؟؟!
اگر هوش مصنوعی بتواند سایت بسازد اپلیکیشن بسازد باگ پیدا کند و کد بنویسد چرا اصلا باید یک نفر ماهها و سالها وقتش را صرف یادگیری برنامهنویسی کند؟
برای اولین بار احساس کردم شاید دارم وارد مسیری میشوم که قرار است چند سال دیگر وجود نداشته باشد و فکر میکنم تنها کسی هم نبودم که این حس را داشت:) تا مدتی به لطفا ان ویدیو یوتیوپ اورتینک شدم و کلی سوالات عجیب و غریب از جنس استرس در ذهنم به وجود می اومد حتی باعث شد تا مدتی امیدم را از اینده ای که با برنامه نویسی در ذهن خودم ساخته بودم از دست بدهم :)
ترسی که خیلی از ما تجربه کردیم ! وقتی ChatGPT معرفی شد خیلیها گفتند:
برنامهنویسی تمام شد.
طراحها بیکار میشوند.
نویسندهها حذف میشوند.
دیگر کسی نیاز نیست کدنویسی یاد بگیرد.
در شبکههای اجتماعی هر روز ویدیوهای جدیدی میدیدم:
«سایت را در ۵ دقیقه بساز.»
«اپلیکیشن را بدون برنامهنویسی منتشر کن.»
«شغل برنامهنویسی مرده است.»
و هر بار که یکی از این ویدیوها را میدیدم ان سوال دوباره برمیگشت: ایا واقعا ارزش دارد هنوز برنامهنویسی یاد بگیرم؟
پس شروع کردم به تحقیق کردن .هرچی بیشتر میخواندم بیشتر متوجه میشدم که ماجرا انقدرها هم ساده نیست. طبق گزارش Future of Jobs 2025 که توسط بیش از هزار شرکت بزرگ جهان و با دادههای بیش از ۱۴ میلیون نیروی کار تهیه شده نقشهای مرتبط با فناوری همچنان جزو سریعترین مشاغل در حال رشد دنیا هستند. حتی «توسعهدهندگان نرمافزار و اپلیکیشن» همچنان در فهرست مشاغل رو به رشد قرار دارند.
این اولین چیزی بود که ذهنم را درگیر کرد.اگر قرار است برنامهنویسها بیکار شوند پس چرا تقاضا برای انها هنوز در حال رشد است؟
من ترسیده بودم.واقعا فکر میکردم برنامهنویسی دارد میمیرد.بعد که با دقت گزارش World Economic Forum را خواندم و نتیجه ی عجیبی گرفتم.برخلاف چیزی که یوتیوب میگفت توسعهدهندگان نرمافزار هنوز جزو سریعترین مشاغل در حال رشد دنیا بودند.اینجا بود که به خودم گفتم: «شاید مسئله مرگ برنامهنویسی نباشد مسئله تغییر برنامهنویسی و مشاغل دنیا باشد!»
راستش وقتی این نمودار را دیدم(عکس بالا) یکم خیالم راحتتر شد. قبلش فکر میکردم هوش مصنوعی قرار است تعداد زیادی از شغلها را از بین ببرد و فرصتها کمتر شوند. اما چیزی که این امار نشان میدهد متفاوت است! بعضی شغلها حذف میشوند، بعضیها تغییر میکنند و شغلهای جدیدی هم به وجود میاید. شاید مسئله اصلی این نباشد که «ایا AI جای ما را میگیرد؟» بلکه این باشد که «ایا ما خودمان را با دنیای جدید وفق میدهیم یا نه؟»
همینطور سوالات جالب تری به ذهنم داشت می اومد انگار با خوندن این مطالب و دیدن این نمودار سوالاتی که در ذهنم از جنس استرس بودن تبدیل شده بودن به سوالات دیگری بعد به نکته جالبتری رسیدم .مشکل اصلی این نیست که هوش مصنوعی جای برنامهنویس را میگیرد.مشکل این است که هوش مصنوعی بعضی از کارهایی را که برنامهنویسها انجام میدادند سریعتر انجام میدهد. انگار تازه باعث میشود ما سریع تر مشکلات و باگ هایی را که بهش خورده ایم را حل کنیم و این دو تا با هم فرق دارند. مثلا:
قبلا ممکن بود یک برنامهنویس دو ساعت وقت بگذارد تا یک کامپوننت ساده بنویسد.الان شاید همان کامپوننت را در ده دقیقه با کمک AI تولید کند.اما سوال اینجاست:
وقتی آن کامپوننت کار نکرد چه؟
وقتی مشتری یک قابلیت عجیب خواست چی؟
وقتی سیستم در مقیاس بزرگ خراب شد چی؟
وقتی هزاران خط کد به هم وابسته شدند چی؟
انجا دیگر مسئله «نوشتن کد» نیست. مسئله « فهمیدن سیستم و حل مسئله » است درواقع اینجاست که فرق برنامه نویس و ادمی که کد از AI کپی میکند مشخص میشود. اون لحظه بود که انگار 180 درجه نظرم نسبت به سوالات ذهنم و استرس هام تغییر کرد :)
یک ازمایش کوچیک برای اینکه خودتان را قانع کنید. تصمیم بگیرید یک روز کامل هر کاری میتوانید با AI انجام بدهید.ازش بخواید
کد بنویسد.
UI طراحی کند.
باگها را پیدا کند.
حتی ساختار پروژه پیشنهاد بدهد.
نتیجه؟
در بعضی کارها واقعا شگفتانگیز هست.سرعت خود من را به شخصه چند برابر میکند.اما یک باگی هم دارد.
هر بار که به یک مسئله پیچیده میرسیدم کیفیت جوابها افت میکند.بعضی وقتها کد اصلا اشتباه هست.
بعضی وقتها هم با اعتمادبهنفس کامل جواب غلط میداد!
ویدیوهای یوتیوب عاشق نتیجهاند.هیچکس از پشت صحنه حرف نمیزند.شما یک نفر را میبینید که در ۱۰ دقیقه یک سایت ساخته.اما نمیبینید:
امنیت سایت چه وضعی دارد!
اگر مشتری قابلیت جدید خواست چه میشود!
اگر پرداخت انلاین خراب شد چه کسی مشکل را حل میکند.
واقع ساختن نسخه اول یک محصول سادهترین بخش ماجراست.
حتی بعضی پژوهشگران حوزه مهندسی نرمافزار هم به همین نکته اشاره کردهاند که مهندسی نرمافزار فقط تولید کد نیست! بخش بزرگی از آن نگهداری و درک سیستم و حفظ پایداری نرمافزار است.
بعد از مطالعه به یک نتیجه رسیدم.به نظرم هوش مصنوعی قرار نیست برنامهنویسها را حذف کند.اما ممکن است برنامهنویسهایی را که فقط کارهای تکراری انجام میدهند تحت فشار قرار دهد.
کسی که فقط حفظ کرده چطور یک فرم بسازد.
کسی که فقط از روی ویدیو های اموزشی کپی میکند.(مثلا خیلی هارا در دانشگاه دیدم که از روی ویدیو یوتیوپ کد میزنند)
کسی که وقتی به یک باگ کوچیک خورد از کد ها چیزی سر در نمیاورد.
کسانی که:
مسئله را خوب میفهمند.
با کاربران صحبت میکنند.
معماری سیستم را درک میکنند.
میتوانند دیباگ بکنند و مشکل کد را بفهمند.
جالب است که تحقیقات جدید هم نشان میدهد ارزش مهارتهایی مثل تصمیمگیری، خلاقیت، تحلیل و مهارتهای انسانی در عصر AI بیشتر شده است، نه کمتر.
نتیجهای که اون شب گرفتم ان ویدیوی یوتیوب دروغ نمیگفت.واقعا میشود با AI سایت ساخت.واقعا میشود اپلیکیشن ساخت.واقعا میشود خیلی سریعتر از قبل پیش رفت.اما چیزی که ان ویدیو نمیگفت این بود که:
ابزارها همیشه جای متخصصها را نمیگیرند، متخصصها را قدرتمندتر میکنند.
اچار فرانسه باعث نشد تعمیرکارها از بین بروند.
اکسل باعث نشد حسابدارها ناپدید شوند.
گوگل باعث نشد برنامهنویسها بیکار شوند.
و احتمالا هوش مصنوعی هم اخرین ابزاری نیست که قرار است دنیا را بترساند.امروز بیشتر از هر زمان دیگری به این نتیجه رسیدهام:
اگر هدفت فقط نوشتن کد باشد شاید اینده سختی در انتظار تو باشد. اما اگر هدفت حل مسئله باشد احتمالا بهترین زمان تاریخ را برای برنامهنویس شدن انتخاب کردهای.
اگر امروز میخواستی از صفر وارد دنیای برنامهنویسی بشی با وجود AI باز هم این مسیر رو انتخاب میکردی؟ چرا؟
