نبرد «چانگپینگ» یکی از خونینترین و سرنوشتسازترین رویدادهای تاریخ چین باستان است؛ نبردی که در سال ۲۶۰ پیش از میلاد بین دو دولت قدرتمند آن دوره، یعنی چین و ژائو رخ داد و به کشتار و دفن دستهجمعی حدود ۴۰۰ هزار سرباز ژائو انجامید. این حادثه نه تنها سرنوشت جنگهای داخلی چین را تغییر داد، بلکه زمینهساز ظهور نخستین امپراتوری متحد در تاریخ چین شد.
در سدههای پایانی پیش از میلاد، چین به چندین دولت مستقل تقسیم شده بود که دائماً برای کسب قدرت بیشتر با یکدیگر میجنگیدند. این دوره به نام «جنگهای ایالات متخاصم» شناخته میشود. در میان این دولتها، دو قدرت بزرگتر و سازمانیافتهتر به چشم میخوردند:
دولت چین در غرب
دولت ژائو در شمال
رقابت این دو دولت سرانجام به نبردی بزرگ در منطقهای به نام چانگپینگ در نزدیکی شهر امروزی Gaopingدر استان شانشی انجامید.
در ابتدا فرماندهی ارتش ژائو بر عهده ژنرال باتجربهای به نام لیان پو بود. او به جای حمله مستقیم، سیاست دفاعی و فرسایشی را در پیش گرفت و تلاش کرد ارتش چین را در یک جنگ طولانی خسته کند.
اما در دربار ژائو، این رویکرد به «ضعف» تعبیر شد. در نتیجه، او عزل و فرماندهی به فردی کمتجربهتر به نام ژائو کو سپرده شد. این اشتباه استراتژیک دقیقاً همان فرصتی بود که ارتش چین منتظر آن بود.
در این زمان، فرمانده ارتش چین بایچی (Bai Qi) — یکی از برجستهترین سرداران تاریخ نظامی — وارد میدان شد. او با یک نقشه محاصرهای پیچیده، راههای تدارکاتی ژائو را قطع کرد. ارتش ژائو ماهها در محاصره ماند و با کمبود شدید غذا و روحیه مواجه شد تا سرانجام تسلیم گردید.
براساس روایتهای تاریخی معتبر — بهویژه کتاب «شیجی» نوشته تاریخنگار مشهور چینی سیما چیان — ژنرال بایچی دستور داد حدود ۴۰۰ تا ۴۶۰ هزار سرباز ژائو که تسلیم شده بودند:
.از صف جدا شوند
.به صورت گروهی به بیرون شهر برده شوند
.و به شکل دستهجمعی کشته و دفن گردند
تنها گروه کوچکی از جوانترها را برای کار اجباری یا استفاده نظامی زنده نگه داشتند.
این اقدام یکی از بزرگترین کشتارهای اسیران جنگی در تاریخ باستان محسوب میشود.
در منطقه چانگپینگ، طی دهههای اخیر:
.گورهای دستهجمعی
.اسکلتهای انباشتهشده
.سلاحها و ادوات جنگی
کشف شده که با روایتهای تاریخی همخوانی دارد و وقوع
کشتار گسترده را تأیید میکند.
نتیجه نبرد چانگپینگ بسیار عمیق و تعیینکننده بود:
دولت ژائو به شدت تضعیف شد
موازنه قدرت به نفع دولت چین تغییر کرد.
