کیوی (Actinidia deliciosa) میوهای است بومی چین جنوبی که بعدها در نیوزیلند گسترش یافت و امروزه در شمال ایران (بهویژه مازندران و گیلان) نیز بهطور گسترده کشت میشود.
نام محلی آن در گیلان اغلب “کیویچینی” یا “چینیمیوه” هم گفته میشود.
گیاه دولپهای و بالارونده است (مانند مو).
نیاز به پایهٔ نر و ماده دارد؛ یعنی برای باردهی حتماً باید در کنار بوتههای ماده، درخت نر هم کاشته شود (نسبت معمولاً ۷ ماده به ۱ نر).
ریشه کمعمق دارد و نسبت به خشکی حساس است.
دما: بین ۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد. سرمای کمتر از -۱ تا -۲ آسیب میزند.
رطوبت: بالا و هوای معتدل (شرجی شمال ایران عالی است).
خاک: سبک، غنی از مواد آلی، با pH بین ۵.۵ تا ۶.۵.
آبیاری: منظم و بدون تنش آبی؛ آبیاری قطرهای برای آن بسیار مناسب است.
کاشت: اواخر زمستان تا اوایل بهار، وقتی خطر یخبندان گذشت.
برداشت: معمولاً آبان تا آذر، وقتی بریکس (قند میوه) به حدود ۶٫۵ تا ۷ برسد.
غنی از ویتامین C (حدود سه برابر پرتقال).
منبع خوبی از فیبر، پتاسیم، و آنتیاکسیدانها.
خاصیت تقویت سیستم ایمنی و کاهش فشار خون دارد.
بوتهها معمولاً از سال سوم به بعد باردهی اقتصادی دارند.
عملکرد خوب باغ حدود ۳۰ تا ۴۰ تن در هکتار است.
بازار صادراتی دارد، بهویژه به روسیه، عراق و کشورهای حوزه خلیج فارس.
حساسیت بالا به سرمای ناگهانی.
پوسیدگی طوقه در خاکهای سنگین یا با زهکشی ضعیف.
نیاز به هرس منظم برای نورگیری بهتر و جوانسازی شاخهها.
اگر بفرمایید قصدتان از سؤال چیست — مثلاً برای کشت در زمینهای ویزنه، یا جنبهٔ تغذیهای و سلامت خانوار — میتوانم ادامهاش را دقیقتر و کاربردیتر برای همان هدف تنظیم کنم (مثلاً طرح اقتصادی، برنامه آبیاری یا جدول کوددهی).
