در دنیای توسعه نرم افزار امروزی، زیرساخت به عنوان کد (Infrastructure as Code – IaC) به عنوان یک رویکردی جدید برای مدیریت و خودکارسازی زیرساخت های IT به کار میرود. به جای انجام تنظیمات به صورت دستی و زمان بر بودن آن، IaC امکان تعریف، پیاده سازی و مدیریت محیط های زیر ساخت را به صورت کد و خودکار فراهم میکند. این مفهوم بر پایه متدولوژی DevOps و اصول نسخه بندی بنا شده است. و نقش کلیدی در سرعت، مقیاس پذیری و پایداری فرآیندهای توسعه و استقرار نرم افزار ایفا میکند.
به طور سنتی، راه اندازی محیط ها مانند: سیستم عامل ها، اتصال به پایگاه داده و تعریف فضای ذخیره سازی شامل تنظیم دستی بوده است؛ که این کار علاوه بر هدر رفت زمان، مستعد خطاهای انسانی و ناسازگاری بین محیط ها میشد. با IaC توسعه دهندگان میتوانند وضعیت مطلوب محیط را در قالب فایل های متنی (مانند JSON یا YAML) تعریف کنند. این فایل ها مشابه کد منبع قابل نسخه بندی، بررسی و بازگردانی هستند و در ابزارهای مدیریت کد نگهداری میشوند.
از مزایای مهم IaC میتوان به تکرارپذیری اشاره کرد. میتوان هر تعداد محیط مشابه (مثلا برای توسعه، تست و تولید) را بدون تفاوت پیاده سازی کرد؛ مشروط بر اینکه منابع زیرساختی لازم فراهم باشد. این رویکرد همچنین از بروز مشکلاتی مانند "رانش پیکربندی" که در آن یک محیط به مرور با محیط های دیگر متفاوت میشود، جلوگیری میکند.
همچنین با خودکار سازی کامل فرآیندهای زیرساختی، خطاهای انسانی کاهش یافته و امکان بازگردانی سریع در صورت بروز مشکل فراهم میشود. برای مثال، اگر بروزرسانی های جدید منجر به خرابی در سیستم شوند، میتوان به سادگی به آخرین نسخه پایدار برگشت. همچنین به جای تغییر دستی محیط هدف، تنها کد IaC ویرایش میشود که این موضوع سبب یکنواختی و کنترل بهتر تغییرات است.
از دیگر کاربردهای IaC میتوان به ادغام با ارائه دهندگان خدمات ابری اشاره کرد. زیرساخت ها میتوانند در پاسخ به نیاز یا بار کاری به طور خودکار مقیاس پذیر باشند. به عبارت دیگر، میتوان در عرض چند دقیقه یک محیط کامل در فضای ابری مانند AWS یا AZURE پیاده سازی کرد و بدون دخالت دستی آن را گسترش داد یا بهینه کرد.
به صورت کلی دو رویکرد توصیفی و دستی برای IaC وجود دارد. تفاوت بین این دو رویکرد اساسا در «چی» در مقابل «چگونه» است. رویکرد توصیفی بر این تاکید میکند که پیکربندی نهایی موردنظر چیست؛ و رویکرد دستوری بر این تاکید میکند که چگونه زیرساخت باید تغییر کند تا به آن برسد. رویکرد توصیفی، وضعیت مطلوب و کارهایی که باید انجام شود تا به آن وضعیت برسیم را تعریف میکند. در مقابل، رویکرد دستوری، دستورات خاصی را که باید به ترتیب مناسب اجرا شوند تا به نتیجه موردنظر برسند را تعریف میکند.
در DevOps، که تمرکز بر یکپارچگی بین تیم های توسعه و عملیات دارد، IaC بخش فرآیندهای CI/CD محسوب میشود. هنگامی که برنامه ای در حال انتشار است، تغییرات مربوط به زیرساخت به طور همزمان و خودکار اعمال میشود. این هماهنگی باعث میشود که چرخه های انتشار سریع تر، قابل پیش بینی تر و با خطای کمتر انجام شوند.
در مجموع، زیر ساخت به عنوان کد، پلی میان توسعه و عملیات محسوب میشود که نه تنها فرآیندهای تکراری و مستعد خطا را حذف میکند، بلکه امکان مقیاس پذیری، پایداری و کنترل نسخه را فراهم میکند. این روش، زیرساخت را از یک فعالیت دستی و پرخطا به یک بخش ساختارمند، خودکار و قابل اطمینان از چرخه توسعه نرم افزار تبدیل کرده است.
منابع:
