یکی از سیستمهای مدیریت محتوا که استفاده از آن راحت است و بدون دانش برنامهنویسی نصب و اجرا میشود، وردپرس است. این سیستم مدیریت محتوا امنیت قابل قبولی دارد. زیرا هرچند وقت یکبار به منظور جلوگیری از نفوذ هکرها بهروزرسانی میشود. وظیفه تامین امنیت قالبهای رایگان وردپرس معمولا برعهده تیم فنی است و بیشتر برای پروژههای کوچک مورد استفاده قرار میگیرد.
در حالی که قالبهای پولی، امکانات پیشرفتهتری مانند طراحی اختصاصی، پشتیبانی فنی و بهروزرسانیهای منظم دارند تا امنیت را به طرز قابل توجهی افزایش دهند. این سیستم مدیریت محتوا در دو نسخه رایگان و پریمیوم در دسترس است و مزایای زیادی برای کاربران به همراه دارد. به عنوان نمونه، فروشگاه دیجی کالا در سالهای اولیه فعالیت خود تا زمانی که به درآمد بالایی برسد، از وردپرس استفاده کرده است. در ادامه به کاربرد وردپرس و مهمترین مزایا و معایب آن میپردازیم.
وردپرس، یک سیستم مدیریت محتوای متنباز و رایگان است که امکانات گستردهای را در اختیار کاربران قرار میدهد. این سیستم با زبان برنامهنویسی PHP و پایگاه داده MySQL توسعه یافته و امروزه بیش از ۴۲ درصد از وبسایتهای جهان با آن ساخته شدهاند. انعطافپذیری بالا و وجود هزاران افزونه و قالب متنوع در حوزههای مختلف مانند وبلاگ، فروشگاه اینترنتی، سایتهای خبری، ورزشی و مد باعث شده است که وردپرس به گزینهای محبوب برای راهاندازی انواع وبسایت تبدیل شود. کاربران میتوانند بهراحتی ظاهر سایت خود را از نظر رنگ، فونت، هدر و فوتر شخصیسازی کنند و همین ویژگیها موجب شده وردپرس در میان کسبوکارهای آنلاین، فروشگاههای اینترنتی و پورتالهای خبری جایگاه ویژهای پیدا کند. وردپرس در دو نسخه ارائه میشود. نسخه نخست WordPress.com است که به صورت میزبانیشده در دسترس قرار دارد و راهاندازی آن سادهتر است، هرچند امکانات محدودتری را ارائه میدهد. نسخه دوم WordPress.org روی هاست شخصی نصب میشود و به مدیر وبسایت امکان کنترل و دسترسی کامل به تمامی بخشها را میدهد. هرکدام از این دو نسخه قابلیتها، مزایا و معایب خاص خودشان را دارند که افراد براساس ترجیحهای کسبوکار خود یکی را به دلخواه انتخاب میکنند. تا اینجا با مفهوم وردپرس چیست؟ آشنا شدیم، در ادامه میخواهیم با کاربردها و مزایا و معایب این CMS محبوب آشنا شویم.

در سال 2003 سیستم مدیریت محتوای وردپرس توسط Matt Mullenweg و Mike Little به عنوان ادامه دهنده پروژه b2/cafelog معرفی شد و به شهرت جهانی رسید. این پلتفرم متن باز با زبان PHP و توسعه یافته، به دلیل امکانات متعدد و بهروزرسانیهای منظم، مورد اعتماد میلیونها وب سایت قرار گرفته است.
اما یکی از دغدغههایی که باعث شده کاربران را دچار تردید کند، امنیت قالبهای رایگان وردپرس است! البته اگر قالب مورد نظر خود را از مخزن رسمی WordPress.org دریافت کنید، از خطرات کدهای مخرب در امان هستید. زیرا وردپرس هرچند ماه یکبار نسخههای متعدد و امن خود را منتشر میکند تا کاربران از تجربه پایدار و قابل اعتمادی برخوردار شوند.
اگر به تازگی کسبوکار آنلاین خود را راهاندازی کردهاید و یا میخواهید در آینده نزدیک شروع کنید، ابتدا با ویژگیهای مهم WordPress.com و WordPress.org آشنا شوید تا براساس نیاز و سطح مهارتی که دارید یکی از این دو گزینه را انتخاب کنید.
اگر برای شما نصب سریع، بدون دغدغههای فنی و هاستینگ مهم است، نسخه WordPress.com گزینهای ساده و بیدردسر محسوب میشود. اما اگر میخواهید کنترل کامل روی سایت، طراحی، افزونهها و درآمدزایی داشته باشید، WordPress.org انتخاب حرفهایتری است. نسخه دات کام مثل اجاره یک آپارتمان مبله راحت، اما محدود است.
در حالی که در نسخه دات او آر جی مثل ساختن خانه خود با آزادی کامل میباشد، اما نیازمند دانش و مسئولیت بیشتری نسبت به .com است. به جدول مقایسه دو نسخه وردپرس WordPress.com و WordPress.org توجه کنید:
ویژگی

وردپرس یکی از محبوبترین سیستمهای مدیریت محتوا در ایران است و نقش مهمی در رشد کسبوکارهای آنلاین ایفا میکند. با استفاده از وردپرس، حتی بدون آشنایی با برنامهنویسی میتوانید وبسایت خود را راهاندازی کنید، وبلاگ شخصی داشته باشید یا محصولات متنوعی را در فروشگاه اینترنتی خود به فروش برسانید. به عنوان مثال، بسیاری از وب سایتهای ایرانی در مراحل اولیه و حتی بعد از درآمدزایی بیشتر، از وردپرس استفاده کردهاند. کاربردهای ویژه وردپرس عبارتاند از:
مدیریت چند سایت از یک پنل وردپرس
بهینهسازی برای موتورهای جستجو (سئو)
ساخت وب سایت شخصی یا تجاری
طراحی سایت شرکتی یا سازمانی
راهاندازی فروشگاه آنلاین با افزونههایی مثل ووکامرس
توسعه اپلیکیشنهای وب با استفاده از REST API
ساخت سایت فروش فایل، خدمات یا دورههای آموزشی
تاسیس مجله آنلاین یا سایت خبری
ایجاد سایت اشتراکگذاری ویدئو یا پادکست
راهاندازی سیستم رزرواسیون (هتل، خدمات، مشاوره)
ساخت سایت درج آگهی یا نیازمندیها
ایجاد سایت چند زبانه برای مخاطبان بینالمللی
اتصال به ابزارهای بازاریابی ایمیلی و CRM
WordPress Repository کتابخانهای آنلاین و رسمی است که تعداد زیادی افزونه و قالب رایگان در اختیار کاربران قرار میدهد. مدیریت مخزن وردپرس برعهده تیم فنی است؛ بنابراین هر افزونه یا قالب، قبل از انتشار، از نظر امنیت، کدنویسی و سازگاری با سیستم مدیریت محتوا بررسی میشود. پس نگران امنیت قالبهای رایگان وردپرس نباشید؛ زیرا این فرآیند به شدت دقیق است و هرچند وقت یکبار به منظور جلوگیری از نفوذ هکرها، بهروزرسانی میشود. دسترسی مخزن وردپرس به ابزارهای توسعه یافته سایت، سریع و راحت است و اطلاعاتی مانند تعداد نصب فعال، آخرین بهروزرسانی، امتیاز کاربران و پشتیبانی را در اختیار کاربر قرار میدهد. این قابلیت باعث شده انتخاب افزونه یا قالب متناسب با هدف وب سایت، کاملا شفاف و آگاهانه باشد.

وردپرس را میتوان به یک جعبهابزار کامل برای ساخت وبسایت تشبیه کرد؛ فرقی نمیکند هدف شما راهاندازی وبلاگ شخصی، سایت خبری، فروشگاه اینترنتی یا معرفی یک شرکت تجاری باشد. به همین دلیل بخش بزرگی از کاربران به سراغ نصب و راهاندازی وردپرس میروند تا از انعطافپذیری و امکانات گسترده آن بهرهمند شوند. WordPress هم برای تازه کارها و هم برای حرفهایهایی که دنبال توسعه هستند، مناسب است. ویژگی که وردپرس را خاص میکند، ترکیب سادگی، رایگان بودن با قدرت توسعهپذیری و شخصیسازی است؛ بنابراین شما میتوانید با چند کلیک، یک وب سایت را بالا بیاورید، بدون اینکه به کدنویسی احتیاجی داشته باشید.
همانطور که گفتیم وردپرس به خاطر متن باز بودن و جامعه کاربری بزرگی که دارد، به عنوان یک اکوسیستم پویا برای رشد و توسعه، مدام در حال بهروزرسانی است. به این ترتیب یک فروشنده لباس میتواند با افزونه ووکامرس فروشگاه آنلاین خود را در کمتر از یک روز بسازد. سپس با کمک قالبهای آماده، محصولات خود را عرضه کند. مزایای مهم وردپرس به شرح زیر است:
نصب و راهاندازی وردپرس ساده است و نیازی به دانش فنی و تخصصی ندارد.
وردپرس و قالبهای آن رایگان است و تنها هزینه آن شامل دامنه و هاست میشود.
قالبها و افزونههای متنوعی برای هر نوع سایت (فروشگاهی یا تجاری) دارد.
با افزونههایی مثل Yoast امکان راحتتر دیده شدن در گوگل را فراهم میکند.
وردپرس جامعه کاربری بزرگی دارد. بنابراین برای هر مشکل یک راهحل وجود دارد.
وردپرس با همه مزایایی که دارد ، بدون نقص نیست. به عنوان مثال اگر افزونههای زیادی نصب کنید، سرعت سایت کم میشود یا حتی ممکن است با افزونههای قبلی تداخل پیدا کند. یا اگر بهروزرسانیهای وردپرس را جدی نگیرید، سایت شما در برابر حملات سایبری آسیبپذیر میشود. در ضمن برای پروژههای خیلی خاص هم ممکن است به توسعه اختصاصی و هزینههای برنامهنویسی احتیاج پیدا کنید. از مله معایب مهم وردپرس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
در صورت عدم نگهداری مناسب، امنیت آن کاهش پیدا میکند.
در وردپرس امکان تداخل افزونهها و قالبها بایکدیگر وجود دارد.
سرعت سایت در صورت نصب افزونههای زیاد، کاهش مییابد.
وردپرس به بهروزرسانی مداوم برای حفظ عملکرد و امنیت سایت نیاز دارد.
در پروژههای خاص و بزرگ با محدودیتهای زیادی مواجه هستید.
دو روش برای نصب وردپرس وجود دارد. روش اول لوکال هاست فضایی شبیهسازی شده در دسکتاپ است تا کاربران بدون نیاز به اینترنت و وب سایت شخصی، برنامه را از لحاظ میزان توسعه، آزمایش کنند. در حالی که در روش دوم، نصب وردپرس روی هاست است تا بارگذاری تمام فایلها روی یک سرور آنلاین و وب سایت واقعی انجام شود. برای شروع یکی از دو روش را انتخاب کنید و مطابق با آن، از قالب های رایگان وردپرس به منظور طراحی اولیه وب سایت خود استفاده نمایید.
برای راهاندازی یک وب سایت حرفهای، وردپرس را روی هاست نصب کنید. البته این فرآیند شامل بارگذاری تمام فایلها روی فضای میزبانی، ساخت دیتابیس و انجام تنظیمات اولیه است تا سایت شما آماده نمایش به کاربران شود. برخلاف لوکال هاست که تنها کاربرد آن تست و توسعه است، نصب روی هاست واقعی شامل ورود به دنیای آنلاین و معرفی برند میشود. بنابراین از قالبهای رایگان وردپرس برای طراحی ظاهر سایت و شخصیسازی آن استفاده کنید تا محتوای خود را به بهترین شکل ممکن به نمایش بگذارید. ابتدا پیشنیازهای نصب وردپرس روی هاست را مطالعه کنید و سپس مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
هاست مناسب با پشتیبانی از PHP و MySQL
ثبت دامنه خریداری شده و اتصال به هاست
استفاده از مرورگر و اینترنت پایدار
فایل نصبی وردپرس از سایت رسمی WordPress.org
اطلاعات ورود به کنترل پنل هاست (نام کاربری، رمز عبور)
برای شروع ابتدا به سایت رسمی وردپرس بروید و آخرین نسخه را دانلود کنید. معمولا فایل به صورت یک بسته فشرده (ZIP) ارائه میشود که شامل تمام فایلهای لازم برای نصب است. این نسخه برای رفع ارور و باگهای احتمالی، همیشه بهروزرسانی میشود و با قالبهای رایگان و افزونههای متنوع وردپرس سازگار است.
قبل از خرید هاست، ایمیلی حاوی اطلاعات ورود به کنترل پنل دریافت میکنید. در این مرحله وارد پنل خود شوید (سی پنل یا دایرکت ادمین) و بعد به بخش File Manager مراجعه کنید. این قسمت برای مدیریت فایلهای سایت شما ساخته شده است.

در File Manager، به پوشه public_html بروید یا فایل ZIP وردپرس را آپلود کرده و سپس آن را Extract کنید تا محتوای آن قابل دسترس شود. البته آپلود فایل وردپرس روی هاست، بسته به نوع کنترل پنل (سی پنل یا دایرکت ادمین)، کمی تفاوت ظاهری دارد: در سی پنل بعد از ورود به پنل هاست، وارد بخش File Manager شوید و به پوشه publichtml بروید (این پوشه ریشه سایت است).
سپس روی دکمه Upload کلیک کنید و فایل ZIP وردپرس را که از سایت WordPress.org دانلود کردید، بارگذاری نمایید. بعد از آپلود، روی فایل کلیک راست کنید و گزینه Extract را بزنید تا محتوای آن از حالت فشرده خارج شود.
اگر فایلها داخل پوشهای به نامwordpress بودند، آنها را به publichtml منتقل کنید تا سایت به صورت مستقیم با دامنه بالا بیاید. در دایرکت ادمین هم مشابه همین مسیر را دارید. وارد پنل شوید، از منوی File Manager به پوشه domains/yourdomain.com/publichtml بروید، فایل ZIP وردپرس را آپلود و Extract کنید. در نهایت مطمئن شوید که فایلهای اصلی وردپرس (مثل wp-config-sample.php وindex.php) مستقیم داخل publichtml قرار بگیرند، نه داخل یک پوشه اضافی.
وارد بخش MySQL Databases در کنترل پنل شوید. یک دیتابیس جدید بسازید، سپس یک کاربر برای آن تعریف کنید و دسترسی کامل به آن بدهید. اطلاعات دیتابیس (نام، کاربر، رمز عبور) را یادداشت کنید زیرا در مرحله بعد به آن نیاز دارید.
اکنون آدرس دامنه خود را در مرورگر وارد کنید. پس از این مرحله، صفحه نصب وردپرس نمایش داده میشود. زبان فارسی را انتخاب کرده و در مرحله بعد اطلاعات دیتابیس را وارد کنید. اگر همه این موارد درست پیش برود، اتصال وردپرس به دیتابیس قطعی است تا وارد مرحله نصب نهایی شوید.
در مرحله آخر عنوان سایت، نام کاربری مدیر، رمز عبور و ایمیل را وارد کنید. این اطلاعات برای ورود به پیشخوان وردپرس استفاده میشود. پس از تکمیل وردپرس نصب شده، اکنون به داشبورد بروید و قالبهای رایگان را نصب و فعال کنید.
نصب وردپرس روی هاست به افتتاح یک فروشگاه آنلاین شباهت دارد؛ ابتدا باید قفسهها را بچینید، بعد محصولات (محتوا) را داخل آن قرار دهید و در نهایت با طراحی زیبا (قالبهای رایگان یا اختصاصی) مشتری را جذب کنید.
لوکال هاست یک نسخه آزمایشی از وب سایت روی دسکتاپ است، بدون نیاز به هاست واقعی. در این روش شما میتوانید برای تمرین، محتواهای خود را بارگذاری کنید و یا از قالبهای رایگان برای توسعه پروژهها استفاده نمایید.
با کمک نرمافزارهایی مانند XAMPP یا WAMP، محیطی شبیه سرور واقعی روی سیستم دارید. این مسیر نه تنها رایگان است؛ بلکه برای یادگیری و آزمون و خطا در محیطی امن توصیه میشود. در این بخش پیشنیازهای نصب وردپرس روی لوکال هاست آمده است:
استفاده از کامپیوتر یا لپ تاپ با سیستم عامل ویندوز، مک یا لینوکس
انتخاب مرورگر وب مثل Chrome یا Firefox
دانلود نرمافزارهای شبیهساز سرور مانند XAMPP، WAMP یا MAMP
دانلود فایل نصبی وردپرس از آدرس WordPress.org
اولین گام نصب یک نرمافزار شبیهساز سرور است. در این بخش از XAMPP رایجترین گزینه برای ویندوز استفاده کنید. کافی است فایل را از سایت رسمی دانلود کرده و مانند یک نرمافزار معمولی نصب کنید. بعد از نصب، برنامه را به اجرا دربیاورید و دو سرویس Apache و MySQL را با دکمه Start فعال کنید.
وارد سایت رسمی وردپرس شوید و آخرین نسخه را دانلود کنید. فایل را از حالت فشرده ZIP دربیاورید. این نسخه همیشه بهروز است تا با قالبهای رایگان وردپرس دچار تداخل نشود. فایل را در پوشهای مانند htdocs درXAMPP درWAMP قرار دهید و از حالت فشرده خارج کنید.
برای اینکه وردپرس بتواند اطلاعات سایت را ذخیرهسازی کند، به یک دیتابیس احتیاج دارد. مرورگر را باز کنید و آدرس localhost/phpmyadmin را بنویسید. در صفحه باز شده، روی گزینهNew کلیک کنید. یک نام برای دیتابیس برگزینید و سپس رویCreate بزنید. این بخش تنظیمات پیچیدهای ندارد؛ وردپرس بقیه کارها را به صورت اتوماتیک انجام میدهد.
اکنون آدرس localhost نام پوشه وردپرس را در مرورگر وارد کنید تا صفحه نصب وردپرس برای شما بالا بیاید. زبان فارسی را برگزینید و در مرحله بعد اطلاعات دیتابیس را وارد کنید: نام دیتابیس، نام کاربری، رمز عبور (معمولا خالی)، و میزبان (localhost). اگر تمام مراحل گفته شده را به ترتیب انجام دهید، وردپرس به دیتابیس وصل میشود تا به مرحله بعد ورود کنید.
در نهایت نوبت انتخاب عنوان سایت، نام کاربری مدیر، رمز عبور و ایمیل است. این اطلاعات برای ورود به پیشخوان وردپرس استفاده میشود. بعد از تکمیل اطلاعات خواسته شده، نصب وردپرس با موفقیت انجام شده است. وارد داشبورد شوید، قالبهای رایگان را نصب کنید و برای طراحی (به عنوان نمونه) آماده شوید.
قالبهای رایگان وردپرس تا چه حد از امنیت کافی برخوردار هستند؟ امروزه بیشتر کسبوکارهای آنلاین برای معرفی محصول یا خدمات خود از سیستم مدیریت محتوای وردپرس و قالبهای رایگان یا پولی آن استفاده میکنند. این پلتفرم امن و قابل توسعه است و امکان شخصیسازی برخی ویژگیها مانند رنگبندی و تغییر هدر و فوتر، وجود دارد. در ضمن تمام قالبهای وردپرس پایدار و قابل اعتماد هستند؛ چراکه هرچندوقت یکبار بهروزرسانی میشوند تا کاربران مورد تهدید هکرها و یا ارور کدنویسی قرار نگیرند. بنابراین اگر سر از برنامهنویسیهای پیچیده در نمیآورید، از قالبهای رایگان وردپرس، برای طراحی وب سایت خود استفاده کنید.